KMnO_{4} + HCl \rightarrow KCl + MnCl_{2} + Cl_{2} + H_{2}O Tepkimesi en küçük tam sayılar ile denkleştirildiğinde H_{2}O’nun kat sayısı kaç olur?
A) 3
B) 5
C) 7
D) 8
E) 10
Soru Fotoğrafı:
KMnO₄ + HCl → KCl + MnCl₂ + Cl₂ + H₂O tepkimesinde H₂O’nun katsayısı
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Denklem kurma
Tepkime şu şekilde denkleştirilir:
KMnO₄ + HCl → KCl + MnCl₂ + Cl₂ + H₂O
Adım 2 — Bilinen denkleştirilmiş hali yazma
Bu tepkimenin en küçük tam sayılı denkleştirilmiş hâli:
2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O
Adım 3 — Katsayıyı belirleme
Burada H₂O’nun katsayısı 8’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: D) 8
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
1. Redoks tepkimesi
- Tanım: Elektron alışverişi olan tepkimelerdir.
- Bu soruda: KMnO₄ yükseltgen, HCl indirgen ortam sağlar.
2. Denkleştirme
- Tanım: Giren ve ürünlerdeki atom sayılarının eşitlenmesidir.
- Bu soruda: Atom sayıları eşitlenince H₂O katsayısı 8 olur.
Sık Yapılan Hatalar:
H₂O katsayısını yanlış seçmek
- Yanlış: Katsayıyı tahmin etmek
- Doğru: Denklem denkleştirilmiş hâliyle kontrol etmek
- Neden yanlış: Redoks tepkimelerinde katsayılar doğrudan tahmin edilmez.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
KMnO₄ + HCl → KCl + MnCl₂ + Cl₂ + H₂O Tepkimesinin En Küçük Tam Sayılarla Denkleştirilmesi ve H₂O Katsayısının Bulunması
Kullanılan Kurallar:
- Atomların türlerine göre sayılar eşitlenir (K, Mn, Cl, H, O)
- En küçük tam sayılarla dengeleme yapılır
- Oksijen ve hidrojen genellikle su (H₂O) ve hidrojen iyonları veya bileşikleri ile dengelenir
Çözüm Adımları:
Adım 1 — İlk katsayıları belirleyin
Denklemi katsayısız yazalım:
\text{KMnO}_4 + \text{HCl} \rightarrow \text{KCl} + \text{MnCl}_2 + \text{Cl}_2 + \text{H}_2\text{O}
Katsayıları sırasıyla:
a \, \text{KMnO}_4 + b \, \text{HCl} \rightarrow c \, \text{KCl} + d \, \text{MnCl}_2 + e \, \text{Cl}_2 + f \, \text{H}_2\text{O}
Adım 2 — K ve Mn eşitliği
- K atomu: sol tarafta a kadar, sağ tarafta c kadar.
- Mn atomu: sol tarafta a kadar, sağ tarafta d kadar.
Eşitlik:
a = c = d
Adım 3 — Cl (Klor) atomlarının denkleştirilmesi
Sol tarafta: b adet HCl → b Cl atomu
Sağ tarafta:
- c adet KCl → c Cl
- 2d adet MnCl₂ → 2d Cl
- 2e adet Cl₂ → 2e Cl
Toplam Cl sağda: c + 2d + 2e
Cl atom dengesi:
b = c + 2d + 2e
Adım 4 — H (Hidrojen) atomlarının denkleştirilmesi
Sol tarafta: b H atomu (HCl’den)
Sağ tarafta: 2f H atomu (H₂O’dan)
H atom dengesi:
b = 2f
Adım 5 — O (Oksijen) atomlarının denkleştirilmesi
Sol tarafta: 4a oksijen (KMnO₄’ten)
Sağ tarafta: f oksijen (H₂O’dan)
O atom dengesi:
4a = f
Adım 6 — Katsayıları çözmek ve oranları bulmak
Yukarıdan:
- a = c = d
- b = c + 2d + 2e = a + 2a + 2e = 3a + 2e
- b = 2f
- f = 4a
Yerine koyarsak:
b = 2 \times 4a = 8a
Aynı zamanda:
b = 3a + 2e
Eşitle:
8a = 3a + 2e \Rightarrow 8a - 3a = 2e \Rightarrow 5a = 2e \Rightarrow e = \frac{5a}{2}
En küçük tam sayıları bulmak için a ve e tam sayı olmalıdır, e tam sayı olmalı. a çift sayı seçelim:
a=2
Elde ederiz:
e = \frac{5 \times 2}{2} = 5
Son katsayılar:
- a=2
- c=d=2
- e=5
- f=4a=8
- b=8a=16
Adım 7 — Tam denklemi yazalım
2 \, \text{KMnO}_4 + 16 \, \text{HCl} \rightarrow 2 \, \text{KCl} + 2 \, \text{MnCl}_2 + 5 \, \text{Cl}_2 + 8 \, \text{H}_2\text{O}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: H₂O’nun katsayısı 8 (D seçeneği)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
- Dengeleme: Atom sayılarının her iki tarafta eşit olması
- Redoks tepkimesi: KMnO₄ güçlü yükseltgendir, HCl ise indirgendir
- Katsayılar: En küçük tam sayılarla ifadelendirilir
Sık yapılan hata:
- Oksijen ve hidrojen atomlarını ayrı ayrı dikkate almadan sadece klor dengesine odaklanmak
- Katsayılarda kesirli sayılar kalmasına izin vermek
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konu ile ilgili başka bir örnek ister misin?