Büyük İklim Tipleri ve Grafik Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünyadaki büyük iklim tipleri; enlem, denizellik-karasallık, okyanus akıntıları ve genel atmosfer dolaşımına bağlı olarak şekillenir. Günlük hava durumu ile yıllık iklim koşullarının birbirine en çok benzediği yer, mevsim değişiminin hissedilmediği Ekvatoral iklim kuşağıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Soru 5: İklim Tipleri ve Dağılışı Eşleştirmesi
- A) Kanada’nın kuzey kesimleri — Tundra: Doğrudur; kutup altı bölgede donmuş topraklar ve tundra bitki örtüsü görülür.
- B) Kuzeybatı Avrupa kıyıları — Ilıman okyanus: Doğrudur; Gulf Stream sıcak su akıntısı ve Batı Rüzgârları bu iklimi oluşturur.
- C) Endonezya adaları — Ekvatoral: Doğrudur; Ekvator çizgisi üzerinde yer alır ve her mevsim sıcak ve yağışlıdır.
- D) Orta Asya — Karasal, step: Doğrudur; deniz etkisinden uzak, etrafı yüksek dağlarla çevrili iç kesimlerde ılıman karasal ve step etkilidir.
- E) Güneybatı Avustralya kıyıları — Çöl: Yanlıştır. Avustralya’nın iç ve batı kesimlerinde çöl iklimi hâkimken, güneybatı (Perth ve çevresi) ve güneydoğu kıyılarında Akdeniz iklimi görülür.
CEVAP (Soru 5): E) Güneybatı Avustralya kıyıları - Çöl
Soru 6: Hava Durumu ile İklim Benzerliği Grafiği
Hava durumu ile iklim arasındaki farkın en az olduğu alanlar, yıl boyu hava olaylarının değişmediği ekvatoral ve kutup kuşaklarıdır. Ekvatorda her gün sıcak, nemli ve öğleden sonraları konveksiyonel yağışlıdır.
- A Seçeneği: Grafikte sıcaklık tüm yıl 25\text{--}27\,^\circ\text{C} civarındadır ve her ay 150\text{--}250\text{ mm} düzenli yağış alır (Ekvatoral iklim grafiği). Bu merkezde hava durumuna bakılarak genel iklim hakkında kesin yorum yapılabilir.
- B, C, D ve E Seçenekleri: Belirgin kurak ve yağışlı dönemler ile mevsimsel sıcaklık farkları içerdiğinden tek bir günlük hava durumuna bakarak iklim kestirilemez.
CEVAP (Soru 6): A) A Grafiği (Ekvatoral İklim Grafiği)
Soru 7: Düzenli Yağış Rejimi ve Düşük Sıcaklık Farkı
Dünya üzerinde yağış rejimi düzenli olan yalnızca iki büyük iklim vardır: Ekvatoral iklim ve Ilıman okyanusal iklim.
- A, B ve C Seçenekleri (Akdeniz, Muson, Savan): Yağış rejimleri düzensizdir; belirgin bir kurak mevsimleri bulunur.
- D) Okyanusal: Batı rüzgârları ve nemli hava kütleleri sayesinde her mevsim yağışlıdır (düzenli rejim) ve nemlilikten dolayı yıllık sıcaklık farkı oldukça azdır.
- E) Step: Yarı kurak iklimdir, sıcaklık farkı yüksek ve yağış rejimi düzensizdir.
CEVAP (Soru 7): D) Okyanusal
Soru 8: Özellikleri Verilen İklim Tipi
Öncüllerde verilen unsurlar incelendiğinde:
- Kışların ılık geçmesi ve don olaylarının nadir olması,
- Yaz kuraklığının belirgin olması,
- Bitki örtüsünün maki türleri olan zeytin, sandal ve kocayemişten oluşması;
tamamı karakteristik Akdeniz iklimi özellikleridir.
CEVAP (Soru 8): C) Akdeniz iklimi
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Avustralya’nın güneybatı ve güneydoğu uçları ÖSYM ve MEB sınavlarında en sık sorulan çeldiricilerdendir. Avustralya’nın büyük kısmı çöl olsa da, güney kıyılarında Akdeniz iklimi, doğu kıyılarında ise Okyanusal iklim özellikleri görülür.
