Kısaltmaların Yazımı: Örnek Sorunun Cevapları
Önemli Noktalar
- Kısaltma kelimeler ya da terimlerdir, tam halleriyle açılımları önem taşır
- Kısaltmalara gelen ekler doğru yerde verilmeli ve yazım kurallarına uygun olmalı
- Günlük hayatta sıkça kullanılan resmi ve gayriresmi kısaltmalar bulunur
İçindekiler
Kısaltmaların Açılımları
| Kısaltma | Açılımı |
|---|---|
| TBMM | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| KKTC | Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti |
| TDK | Türk Dil Kurumu |
| THY | Türk Hava Yolları |
| MEB | Milli Eğitim Bakanlığı |
| ABD | Amerika Birleşik Devletleri |
| B | Birim |
| cm | Santimetre |
| kg | Kilogram |
Pro Tip: Kısaltmalarda büyük harfler kuruluş veya terimlerin adlarını temsil eder. Birimler ise genellikle küçük harfle yazılır.
Kısaltmalara Gelen Eklerin Doğru Kullanımı
Kısaltmalara ek gelirken özellikle son harfe dikkat etmek gerekir. Eğer kısaltma büyük harflerle ise ekler kesme işareti ile ayrılır:
| Örnek | Doğru Yazım |
|---|---|
| TBMM’nin | Doğru (TBMM + 'nin) |
| c.m.'yi | Doğru (cm + 'yi) |
| TRT’de | Doğru (TRT + 'de) |
| ABD’de | Doğru (ABD + 'de) |
| RTÜG’e | Doğru (RTÜG + 'e) |
| TÜBİTAK’ın | Doğru (TÜBİTAK + 'ın) |
| TDK’na | Doğru (TDK + 'na) |
| THY’na | Doğru (THY + 'na) |
| kg’den | Doğru (kg + 'den) - birim olduğu için küçük harf kalır |
| NATO’dan | Doğru (NATO + 'dan) |
| MEB’na | Doğru (MEB + 'na) |
Uyarı: Kısaltma son harfi büyük ise ekler kesme işareti ile ayrılır, birim kısaltmalarında ise küçüktür ve birleşik yazılır (örneğin kg’den).
Özet Tablo
| Kısaltma | Açılım | Ek Kullanımı |
|---|---|---|
| TBMM | Türkiye Büyük Millet Meclisi | TBMM’nin |
| KKTC | Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | KKTC’nin |
| TDK | Türk Dil Kurumu | TDK’na |
| THY | Türk Hava Yolları | THY’na |
| MEB | Milli Eğitim Bakanlığı | MEB’na |
| ABD | Amerika Birleşik Devletleri | ABD’de |
| B | Birim | B + (küçük ekler, örn: B’de) |
| cm | Santimetre | cm.'yi |
| kg | Kilogram | kg’den |
Sık Sorulan Sorular
1. Kısaltmalara ek gelirken neden kesme işareti kullanılır?
Kısaltmanın son harfi büyük (büyük harflerle olan resmi isim vb) ise ekler ayrılmak için kesme işaretiyle yazılır. Bu, cümlenin anlamını ve okunuşunu kolaylaştırır.
2. Birim kısaltmalarına ek nasıl gelir?
Birimlerde kısaltmalar küçük harfle yazılır ve gelen ekler çoğunlukla kesme işareti olmadan doğrudan eklenir. Ancak bazı durumlarda kesme işareti ile de ayrılabilir (örneğin “cm.'yi”).
3. Kısaltmalarda harf kullanımı değişir mi?
Resmi kısaltmalarda harfler büyük tutulur, ancak birimler ve bazı yaygın kısaltmalarda küçük harf olabilir. Bu yazım kurallarına bağlıdır.
4. Kısaltmaların açılımını nasıl öğrenebilirim?
Resmi kurumların web siteleri ve güvenilir sözlükler kısaltmaların doğru açılımını verir. Ayrıca eğitim kitapları ve kaynakları da yardımcı olur.
Sonraki Adımlar
Kısaltmaların yazımı konusunda daha fazla uygulama kolaylığı için ek sorular ve karşılaştırmalı liste yapmamı ister misiniz?
Resimli Soru: Kısaltmaların Yazımı
Önemli Noktalar
-
- sınıf Türkçe müfredatına göre kısaltmaların açılımları ve bu kısaltmalara ek getirirken kesme işareti kullanımı temel kazanımlardır.
- Büyük harflerle yazılan kısaltmalara ek geldiğinde mutlaka
'işareti kullanılır. - Ölçü birimi kısaltmaları da kısaltma kabul edilip ek aldığında kesme işareti alır.
1. Etkinlik: Kısaltmaların Açılımları
- TBMM → Türkiye Büyük Millet Meclisi
- KKTC → Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
- TDK → Türk Dil Kurumu
- THY → Türk Hava Yolları
- MEB → Milli Eğitim Bakanlığı
- ABD → Amerika Birleşik Devletleri
- B → Bey
- cm → santimetre
- kg → kilogram
2. Etkinlik: Doğru Ek Getirilen Kısaltmalar
Aşağıdakilerden kesme işaretiyle ek getirilen ve doğru yazılanları işaretleyelim:
- TBMM’nin
- c.m.’yi
- TRT’de
- ABD’de
- RTÜG’e
- TÜBİTAK’ın
- NATO’dan
Not:
– “prof. Efe Ak” ifadesi ek almıyor, bu yüzden kesme işareti aranmaz.
– “TDK’na, THY’na, kg’den, MEB’na” gibi yazımlar ya ünlü uyumuna/ünsüz uyumuna ya da kısaltma kuralına aykırıdır.
Bir sonraki adımda bu konuyla ilgili 3 kısa alıştırma çözerek öğrendiklerinizi pekiştirmeye ne dersiniz? @Songul10