Kısa kenarı 40 cm, uzun kenarı 75 cm olan dikdörtgen fayanslarla bir kenar uzunluğu 800 cm’den küçük ve tam sayı olan kare oda tabanı boşluk kalmadan döşenebilmektedir. Buna göre verilen kare fayanslardan hangisi ile bu odanın tabanı tamamen kaplanamaz?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Alan bölünebilirliği kuralı: Oda kenar uzunluğu S bir tam sayı ise, dikdörtgen fayansın alanı 40\cdot75=3000 olduğundan S^2 sayısı 3000’e tam bölünmelidir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Alan şartından S için elde edilen koşulu hesapla
3000 = 2^3 \cdot 3 \cdot 5^3
\text{Buna göre }S^2\text{, }2^3\cdot3\cdot5^3\text{ ile bölünebilir olmalı.}
\text{Öyleyse }S\text{ en az }2^{\lceil 3/2\rceil}\cdot 3^{\lceil 1/2\rceil}\cdot 5^{\lceil 3/2\rceil}\text{ katı olmalıdır.}
\lceil 3/2\rceil = 2
\lceil 1/2\rceil = 1
\lceil 3/2\rceil = 2
S\text{ en az }2^2\cdot 3^1\cdot 5^2 = 4\cdot 3\cdot 25 = 300\text{ olmalıdır.}
\text{O hâlde }S\text{, }300\text{ in katı olmalıdır ve }S<800\text{ olduğuna göre olası }S\text{ değerleri }300\text{ ve }600\text{ dir.}
Adım 2 — A Seçeneğini İncele (60 cm)
300 = 60\cdot 5
600 = 60\cdot 10
Sonuç: 60 cm, hem 300 hem 600’ü böler; dolayısıyla kullanılabilir.
Adım 3 — B Seçeneğini İncele (75 cm)
300 = 75\cdot 4
600 = 75\cdot 8
Sonuç: 75 cm, hem 300 hem 600’ü böler; dolayısıyla kullanılabilir.
Adım 4 — C Seçeneğini İncele (40 cm)
300 = 40\cdot 7 + 20
600 = 40\cdot 15
Sonuç: 40 cm, 600’ü böler (300’ü bölmez) ama odanın kenarı 600 olabilir; dolayısıyla kullanılabilir.
Adım 5 — D Seçeneğini İncele (80 cm)
300 = 80\cdot 3 + 60
600 = 80\cdot 7 + 40
Sonuç: 80 cm, ne 300’ü ne de 600’ü böler; dolayısıyla bu odanın tabanını tamamen kaplayamaz.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. 60 cm — Hem 300 hem 600’ü böler; KULLANILABİLİR.
B. 75 cm — Hem 300 hem 600’ü böler; KULLANILABİLİR.
C. 40 cm — 600’ü böler; KULLANILABİLİR.
D. 80 cm — Ne 300’e ne 600’e tam bölünür; KULLANILAMAZ.
CEVAP: D) 80 cm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Bölünebilirlik ve alan şartı
- Tanım: Bir dikdörtgen fayansla kare alanın döşenebilmesi için kare alanının (S^2) fayans alanına tam bölünebilmesi gerekir.
- Bu problemde: Fayans alanı 3000 olduğundan S^2 en az 3000 ile bölünebilmelidir; bu da S’nin 300’ün katı olmasını sağlar.
- Kalan kontrolü
- Tanım: Bir uzunluğun bir sayıyı bölüp bölmediğini kontrol etmek için bölüm ve kalan hesaplanır.
- Bu problemde: Seçeneklerin odanın olası kenar uzunlukları (300 veya 600) ile bölümünden kalan hesaplandı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hata: Sadece gcd(40,75)=5 olduğu için S’nin 5’in katı olduğunu düşünüp tüm seçenekleri buna göre değerlendirmek.
- Yanlış: Bu yeterli değil; alan şartı da gereklidir.
- Doğru: Alanın 3000 olması, S^2’nin 3000 ile bölünebilmesini gerektirir; bu S’nin en az 300’ün katı olmasını zorunlu kılar.
- Düzeltme: Önce alan koşulunu kullanarak S için olası değerleri bulun, sonra seçenekleri kontrol edin.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?