SORU:
Eşit mol sayılı NaHCO₃ ve HCl sulu çözeltilerinin tam verimli tepkimesiyle ilgili yanlış ifade hangisidir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
NaHCO₃(suda) + HCl(suda) → NaCl(suda) + H₂O(s) + CO₂(g)
- Bu tepkime bir asit-baz nötrleşme tepkimesidir.
- Tepkime sonucunda oluşan NaCl suda iyonlaşan nötr bir tuzdur.
- Tepkime tamamlandığında çözelti pH açısından nötr olur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tepkime tipi
Bu tepkime, hidroklorik asit (HCl) ile kabartma tozu (NaHCO₃) tepkimesidir ve asit-baz nötrleşme tepkimesidir. Bu nedenle nötrleşme gerçekleşir.
Adım 2 — Tepkime miktar ilişkisi
Eşit mol sayıda NaHCO₃ ve HCl kullanıldığı için tepkime artan ya da eksik olmaz, tam verimlidir.
Adım 3 — Oluşan ürünler
- NaCl nötr bir tuzdur.
- H₂O ve CO₂ açığa çıkar.
Adım 4 — Çözeltinin pH durumu
Tepkime sonunda nötrleşme gerçekleştiğinden çözelti pH açısından nötr ya da nötre çok yakın olur.
Fakat NaHCO₃ başlangıçta zayıf baz karakterindedir ve özellikle çözüme katıldığında mide öz suyu pH’sini artırabilir (yani baz etkisi gösterir). Ancak tepkime sonunda (tam verimli reaksiyonda) NaHCO₃ tükenmiştir, o yüzden pH artışı olmaz.
Adım 5 — Yanlış ifadeyi belirleme
- A) Tepkime artansız gerçekleşir → DOĞRU
- B) Nötrleşme tepkimesidir → DOĞRU
- C) NaCl nötr bir tuzdur → DOĞRU
- D) Tepkime sonunda oluşan çözelti nötrdür → DOĞRU
- E) NaHCO₃ mide öz suyunun pH’sini artırır → YANLIŞ (çünkü tam reaksiyonda NaHCO₃ tüketilmiş olur, dolayısıyla son çözelti pH artışı yapmaz)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E şıkkı yanlıştır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: Eşit mol sayılı NaHCO₃ ve HCl sulu çözeltilerinin tam verimli tepkimesiyle ilgili hangi ifade yanlıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
NaHCO₃(aq) + HCl(aq) → NaCl(aq) + H₂O(l) + CO₂(g)
Tanım: HCO₃⁻ iyonu bir baz gibi davranıp H⁺ ile birleşir; oluşan H₂CO₃ kısmen CO₂ ve H₂O’ya ayrışır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Tepkime artansız gerçekleşmiştir.
Eşit mol ve tam verim koşulunda her iki reaktant da tükenir; yani arttanım (fazla madde) yoktur. A doğru.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Nötralleşme tepkimesidir.
HCl (asit) ile HCO₃⁻ (baz) reaksiyonu bir asit–baz nötralleşmesidir; ara ürün H₂CO₃ olup CO₂ verilir. B doğru.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) NaCl nötr bir tuzdur.
NaCl, güçlü asit (HCl) ve güçlü baz (NaOH) sonucunda oluşan nötr tuzdur; sulu çözeltisi nötre yakın pH verir. C doğru.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Tepkime sonunda oluşan çözelti nötrdür.
Tepkime sonucu çözeltide NaCl ve açığa çıkan CO₂ bulunur. Çözeltiye çözünen CO₂ kısmen H₂CO₃ oluşturarak çözeltinin hafifçe asidik olmasına neden olur. Bu nedenle çözelti kesinlikle nötr değildir. D yanlış.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) NaHCO₃ mide öz suyunun pH’sini artırır.
NaHCO₃ antasit olarak mide asidini nötralize eder ve pH’ı yükseltir. E doğru.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Tepkime artansız gerçekleşmiştir. — DOĞRU (eşit mol ve tam verim).
B. Nötralleşme tepkimesidir. — DOĞRU (asit–baz reaksiyonu).
C. NaCl nötr bir tuzdur. — DOĞRU (Na⁺ ve Cl⁻ nötr iyonlardır).
D. Tepkime sonunda oluşan çözelti nötrdür. — YANLIŞ (çözeltide çözünen CO₂ nedeniyle hafif asidik olabilir).
E. NaHCO₃ mide öz suyunun pH’sini artırır. — DOĞRU (antasit etki).
Adım 7 — Son Doğrulama
Oluşan CO₂’nin suda çözünmesi ve H₂CO₃ oluşturması nedeniyle son çözelti nötr olmayıp hafif asidiktir; bu yüzden D seçeneği yanlıştır.
CEVAP: D) Tepkime sonunda oluşan çözelti nötrdür.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?