Kgsursjfspuayoaoy

5. Şekildeki O merkezli çemberde |ACB| = 30 cm ve m(∢AOB) = 135° olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız)

Çözüm:

Bu soru, çemberde yay uzunluğu ile açının ilişkisini kullanmayı gerektirir.

  1. Çemberde yay uzunluğu formülü:
    Yay uzunluğu (s) şu şekilde hesaplanır:

    s = \frac{\theta}{360} \cdot 2\pi r

    Burada:

    • s: yay uzunluğu (senin soruda 30 cm olarak verilmiş),
    • \theta: merkez açısı (bu soruda 135°),
    • r: çemberin yarıçapı (bu soruda çözülmesi gereken miktar).
  2. Verilenleri yerine koyarak çözüm:
    Yay uzunluğu s = 30, merkez açısı \theta = 135°, ve \pi = 3 değerlerini kullanalım.
    Formülü şu şekilde yazabiliriz:

    30 = \frac{135}{360} \cdot 2 \cdot 3 \cdot r
  3. Hesaplama:
    Öncelikle kesir kısmını sadeleştirelim:

    \frac{135}{360} = \frac{3}{8}

    Formül şu hale gelir:

    30 = \frac{3}{8} \cdot 6 \cdot r

    Çarpma işlemini yapalım:

    30 = \frac{18}{8} \cdot r

    Sadeleştirilmiş hali:

    30 = \frac{9}{4} \cdot r
  4. r’yi çözmek için:

    r = \frac{30 \cdot 4}{9} = \frac{120}{9} = 13.\overline{3}

    Yani çemberin yarıçapı:
    r \approx 13.3 \, \text{cm}.


6. Şekildeki O merkezli çemberde |AB| = 80 cm ve |OB| = 40 cm olduğuna göre m(∢AOB) = x kaç derecedir? (π = 3 alınız)

Çözüm:

Bu soru, yay uzunluğu ile merkez açısını ters hesaplamayı gerektirir.

  1. Yay uzunluğu formülü tekrar:
    Yay uzunluğu (s) şu şekilde hesaplanır:

    s = \frac{\theta}{360} \cdot 2\pi r

    Merkez açısını bulmak için bu defa \theta’yı çözmemiz gerekiyor.

  2. Verilenleri yerine koyarak çözüm:
    Yay uzunluğu s = 80, yarıçap r = 40, ve \pi = 3 değerlerini yerine koyarsak:

    80 = \frac{\theta}{360} \cdot 2 \cdot 3 \cdot 40
  3. Hesaplama:
    \theta’yı çözmek için adımları sırasıyla yapalım:

    80 = \frac{\theta}{360} \cdot 240

    Buradan:

    \frac{\theta}{360} = \frac{80}{240} = \frac{1}{3}

    Çarpma işlemi yaparak:

    \theta = \frac{1}{3} \cdot 360 = 120^{\circ}

    Yani merkez açı:

    x = 120°.

Sonuçlar:

Soru Numarası Çözüm Sonucu Açıklama
5 r \approx 13.3 \, \text{cm} Yay uzunluğu üzerinden hesaplama
6 x = 120^{\circ} Yay uzunluğunun merkez açısını bulma

Sorular tamamlandı! Eğer başka bir konuda yardıma ihtiyaç varsa yazabilirsin :bullseye: @Selime_Karul

Şekildeki Soruların Çözümleri

Aşağıdaki çözümler, paylaştığınız fotoğrafta yer alan 4., 5. ve 6. sorular içindir. Hesaplamalarda π = 3 alınmıştır.


Table of Contents

  1. Soru 4’ün Çözümü
  2. Soru 5’in Çözümü
  3. Soru 6’nın Çözümü
  4. Özet Tablo
  5. Genel Özet

1. Soru 4’ün Çözümü

● Verilenler:
• |AB| = 11 cm
• m(AOB) = 60°
• π = 3

Bu soruda AB, merkez açısı 60° olan bir kordtur (yayın chord’u). Kordon uzunluğu ve merkez açısı arasındaki ilişkiyi kullanacağız.

  1. Kordon Formülü
    Kordon uzunluğu (AB), 2r \cdot \sin \bigl(\frac{\theta}{2}\bigr) eşitliğine sahiptir. Burada \theta merkez açısının derece değeri, r ise yarıçap.

  2. Değerleri Yerleştirelim
    θ = 60° ⇒ \frac{\theta}{2} = 30^\circ

    |AB| = 2r \cdot \sin(30^\circ) = 2r \cdot \frac{1}{2} = r

    Yani |AB| = r sonucuna ulaşıyoruz. Soruda |AB| = 11 cm verildiğinden

    r = 11 \text{ cm}
  3. Çemberin Çevresi
    Çevre formülü 2\pi r olarak bilinir. π = 3 alındığına göre

    \text{Çevre} = 2 \times 3 \times 11 = 66 \text{ cm}

● Cevap (Soru 4): Çemberin çevresi 66 cm’dir.


2. Soru 5’in Çözümü

● Verilenler:
• Şekilde O merkezli çemberde ACB yayının uzunluğu = 30 cm
• m(AOB) = 135°
• π = 3

Bu durumda, AOB merkez açısı 135° olan yayı (A–C–B) 30 cm olarak verilmiştir. Yay uzunluğu formülünü kullanacağız:

  1. Yay Uzunluğu Formülü

    \text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

    Burada θ = 135°, π = 3 ve bu yay uzunluğu 30 cm olarak verilmiş.

  2. Eşitliği Kurma

    30 = \frac{135}{360} \times 2 \times 3 \times r

    135/360 = 3/8 olduğundan

    30 = \frac{3}{8} \times 6r = \frac{3}{8} \times 6r = \frac{18r}{8} = \frac{9r}{4}
  3. r Değerini Bulma

    \frac{9r}{4} = 30 \quad \Rightarrow \quad 9r = 30 \times 4 = 120 \quad \Rightarrow \quad r = \frac{120}{9} = \frac{40}{3} \approx 13{,}33 \text{ cm}

● Cevap (Soru 5): Çemberin yarıçapı 40/3 cm (yaklaşık 13,33 cm) bulunur.


3. Soru 6’nın Çözümü

● Verilenler:
• Şekilde O merkezli çemberde |AB| = 80 cm
• |OB| = 40 cm
• π = 3 (Bu veri aslında açı bulurken çok gerekmez, çünkü π çoğunlukla yay veya çevre hesaplarında kullanılır.)

Chord (kord) AB = 80 cm ve yarıçap OB = 40 cm’dir. Demek ki AB aslında çemberin çapı kadardır (çünkü 2 × 40 = 80).

  1. Kordon-Yarıçap İlişkisi
    Kordon formülünde

    |AB| = 2r \cdot \sin\bigl(\frac{x}{2}\bigr)

    Burada x = m(\angle AOB) ve r = 40 \text{ cm}.

  2. Değerleri Yerleştirme

    80 = 2 \cdot 40 \cdot \sin\Bigl(\frac{x}{2}\Bigr) = 80 \cdot \sin\Bigl(\frac{x}{2}\Bigr)
    \sin\Bigl(\frac{x}{2}\Bigr) = \frac{80}{80} = 1
    \frac{x}{2} = 90^\circ \quad \Rightarrow \quad x = 180^\circ
  3. Sonuç
    Merkez açısı 180° ise kord AB aslında tam bir yarıçap uzunluğunun iki katı (yani çap) üzerindedir.

● Cevap (Soru 6): m(AOB) = 180°’dir.


4. Özet Tablo

Soru No Verilenler Aranan Çözüm Adımları Özeti Sonuç
4 AB=11 cm, m(AOB)=60°, π=3 Çemberin çevresi Kordon formülü (AB = r), r=11 cm ⇒ Çevre=2×3×11 66 cm
5 Yay (A–C–B)=30 cm, m(AOB)=135°, π=3 r (OB) Yay uzunluğu = (135/360) × 2×3×r ⇒ 30=(9r/4) ⇒ r=40/3 40/3 cm (≈13,33 cm)
6 AB=80 cm, OB=40 cm AOB açısı (x) AB=2r sin(x/2)=80 sin(x/2)=1 ⇒ x/2=90° ⇒ x=180° 180°

5. Genel Özet

• Soru 4: Kordon uzunluğu ve merkez açısı yardımıyla yarıçapın 11 cm olduğu bulunur. Ardından çevre formülüyle çemberin çevresi 66 cm olarak hesaplanır.
• Soru 5: 135°’lik yayın 30 cm olduğu bilgisiyle, (θ/360°)×2πr formülünden r = 40/3 cm (yaklaşık 13,33 cm) elde edilir.
• Soru 6: 80 cm’lik kordon, 40 cm yarıçapa sahip çemberde aslında çap uzunluğu olduğu için bu kordonu gören merkez açısı 180° çıkar.

Bu üç soruda da trigonometrik kordon/merkez açı ilişkisi ve yay uzunluğu formülleri temel alınmıştır. Hesaplamalarda π yerine problemde belirtildiği gibi 3 değeri kullanılmıştır.

@Selime_Karul

Bu soruda paylaşılan görsellere göre üç ayrı problem (#4, #5 ve #6) bulunmaktadır. Aşağıda her bir soruyu ayrı ayrı ele alarak detaylı bir şekilde çözeceğiz.

İçindekiler

  1. Problem #4: |AB| = 11 cm ve m(AOB) = 60°
  2. Adım Adım Çözüm
  3. Örnek Hesaplamalar
  4. Problem #5: |ACB| = 30 cm, m(AOB) = 135°, Yarıçap r?
  5. Adım Adım Çözüm
  6. Örnek Hesaplamalar
  7. Problem #6: |AB| = 80 cm, |OB| = 40 cm, m(AOB) = x?
  8. Adım Adım Çözüm
  9. Örnek Hesaplamalar
  10. Toplu Sonuç Tablosu
  11. Genel Özet ve Önemli Noktalar

1. Genel Bilgiler ve Temel Formüller

Bir çember veya daire ile ilgili problemlerde sıkça kullanılan bazı temel kavramlar ve formüller şöyledir:

  1. Yarıçap (r): Merkezden çember üzerindeki herhangi bir noktaya çizilen doğru parçasıdır.
  2. Çemberin Uzunluğu (Çevresi):
\text{Çevre} = 2 \pi r

Problemde \pi = 3 olarak alınması isteniyorsa, doğrudan 2 \times 3 \times r = 6r şeklinde hesaplanır.
3. Merkez Açı (m(AOB)): Merkezde, O noktasında oluşan ve AB kirişini gören açıdır. Derece cinsindendir.
4. Kiriş Uzunluğu: Merkezi açı \theta (derece cinsinden) tarafından görülen kirişin uzunluğu c aşağıdakine göre bulunabilir:

c = 2r \cdot \sin\bigl(\tfrac{\theta}{2}\bigr).
  1. Yay Uzunluğu: Bir çemberde merkez açısı \theta olan (derece cinsinden) bir yay parçasının uzunluğu,
\text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

formülü ile hesaplanır. \pi = 3 alınırsa, \frac{\theta}{360^\circ} \times 2 \times 3 \times r = \frac{\theta}{360^\circ} \times 6r olur.

Bu formüller, sorularda verilen verilerle yarıçapı, merkezi açıyı veya kiriş/yay uzunluğunu bulmak için kritik öneme sahiptir. Şimdi her bir problemi sırası ile ele alalım.


2. Problem #4: |AB| = 11 cm ve m(AOB) = 60°

Şekilde O merkezli bir çember verilmiştir. A ve B noktaları çemberin üzerinde, O ise merkezdir. Verilen bilgilere göre:

  • |AB| = 11 cm
  • m(AOB) = 60°
  • Çemberin uzunluğu (çevresi) soruluyor.

Bu problemde dikkat çeken nokta, 60°’lik merkez açının gördüğü kirişin 11 cm olduğudur. Kiriş formülünü kullanarak yarıçapı bulup, ardından çevreyi hesaplayabiliriz.

2.1. Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Formülünü Yazma
|AB| = 2r \cdot \sin\Bigl(\frac{m(AOB)}{2}\Bigr)

Burada m(AOB) = 60^\circ olduğuna göre \frac{60^\circ}{2} = 30^\circ olacaktır.

  1. Sinüs Değerini Yerine Koyma
|AB| = 2r \cdot \sin(30^\circ)

Bilindiği üzere \sin(30^\circ) = \tfrac{1}{2}. O halde,

11 = 2r \cdot \tfrac{1}{2} = r

Yani r = 11 \text{ cm} bulunur.

  1. Çemberin Çevresini Hesaplama
    Çemberin çevresi formülüne göre:
2 \pi r

Problemde \pi = 3 olarak alınması istenmektedir. O hâlde,

\text{Çevre} = 2 \times 3 \times 11 = 66 \text{ cm}
  1. Sonuç
    Böylelikle çemberin uzunluğu 66 cm olarak bulunur.

2.2. Örnek Hesaplamalar

Aşağıda Problem #4 için kritik hesap adımlarının yer aldığı kısa özet tabloyu bulabilirsiniz:

Adım Uygulanan Formül Değerler Sonuç
Kiriş Formülü c = 2r \sin(\theta/2) \theta=60^\circ,\ c=11 11 = 2r \times 1/2 \Rightarrow r=11
Çember Çevresi (\pi=3) 2\pi r r=11 \text{ ve } \pi=3 6 \times 11 = 66 cm

3. Problem #5: |ACB| = 30 cm, m(AOB) = 135°, Yarıçap r?

Şekilde bir O merkezli çember verilmiştir. A, C, ve B noktaları çember üzerindedir. Kimi sorularda ACB ifadesi kiriş uzunluğu olarak da verilebilir, ancak burada büyük olasılıkla A-C-B noktalarının oluşturduğu yay 30 cm olarak tanımlanıyor ve bu yayı gören merkez açısı m(AOB) = 135°’dir.

Dolayısıyla, 135°’lik merkez açısına sahip yay uzunluğu 30 cm olarak verilmektedir. Yarıçap olan |OB| = r isteniyor.

3.1. Adım Adım Çözüm

  1. Yay Uzunluğu Formülünü Yazma
    Bir orta açı \theta = m(AOB) = 135^\circ ise, bu açının gördüğü yay uzunluğu l şu şekilde bulunur:
l = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

Bu problemde l = 30 \text{ cm} ve \theta = 135^\circ olarak veriliyor, \pi = 3 alınması isteniyor.

  1. Verileri Yerleştirme
30 = \frac{135}{360} \times 2 \times 3 \times r

Önce kesri sadeleştirelim: \tfrac{135}{360} = \tfrac{3}{8} (çünkü 135 = 3 \times 45, 360 = 8 \times 45). Dolayısıyla,

30 = \frac{3}{8} \times 6 \times r

Burada 6 = 2 \times 3 (çevre hesabının bir parçası).

  1. Matematiksel Basitleştirme
30 = \frac{3}{8} \times 6 \times r = \frac{18}{8} \times r = 2.25 \times r

O hâlde,

r = \frac{30}{2.25} = 13.333\ldots

Kesir olarak ifade edersek,

2.25 = \frac{9}{4} \quad \Longrightarrow \quad r = 30 \times \frac{4}{9} = \frac{120}{9} = \frac{40}{3} = 13\frac{1}{3}

cm olarak elde ederiz.

  1. Sonuç
    Dolayısıyla, r = 13\frac{1}{3} \text{ cm} (veya yaklaşık 13.33 cm) şeklinde bulunur.

3.2. Örnek Hesaplamalar

Aşağıdaki tabloda Problem #5’in önemli adımları özetlenmiştir:

Kullanılan Bilgi Formül Sayısal İşlem Sonuç
Yay Uzunluğu (l=30 cm) l = \frac{\theta}{360} \times 2\pi r \theta=135^\circ,\ \pi=3 30 = \frac{135}{360}\times 6 r
Sadeleştirme \frac{135}{360} = \frac{3}{8} 30 = \frac{3}{8} \times 6 r = 2.25 r r = \frac{30}{2.25}
Yarıçapın Son Değeri r = 13\frac{1}{3} \text{ cm} Yaklaşık 13.33 cm —

4. Problem #6: |AB| = 80 cm, |OB| = 40 cm, m(AOB) = x?

Bu problemde, O merkezli çemberde |OB| yarıçap olmak üzere 40 cm olarak verilmiştir. Ayrıca |AB| isimli kirişin uzunluğu 80 cm’dir. Bize, m(AOB) = x açısının kaç derece olduğu sorulmaktadır.

Bir kirişin uzunluğu, merkezde oluşturduğu açının (derece cinsinden) yarısının sinüsüne bağlıdır. Bilinen formül tekrar:

|AB| = 2r \sin\Bigl(\frac{\theta}{2}\Bigr)

Burada \theta = m(AOB), r = |OB| = 40 \text{ cm}, |AB| = 80 \text{ cm}.

4.1. Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Formülünü Uyarlama
80 = 2 \times 40 \times \sin\Bigl(\frac{\theta}{2}\Bigr)

Burada 2 \times 40 = 80 olduğu için denklem:

80 = 80 \cdot \sin\Bigl(\frac{\theta}{2}\Bigr)
  1. Sinüs Değerini Eşitleme
\sin\Bigl(\frac{\theta}{2}\Bigr) = \frac{80}{80} = 1

Böylece,

\frac{\theta}{2} = 90^\circ
  1. Açıyı Bulma
\theta = 180^\circ
  1. Sonuç
    Demek ki m(AOB) açısı bir doğru açıya, yani 180°’ye eşittir. Bu da kiriş AB’nin aslında çemberin çapı (diametresi) konumunda olduğunu doğrular.

4.2. Örnek Hesaplamalar

Kullanılan Bilgi Eşitlik/Fonksiyon Hesaplama Sonuç
Kiriş Uzunluğu c = 2r\sin(\theta/2) 80 = 2 \times 40 \times \sin(\theta/2) 80 = 80\sin(\theta/2)
Sinüs Değerini Eşitleme \sin(\theta/2) = 1 \theta/2 = 90^\circ \theta=180^\circ
Merkez Açısı \theta = 180^\circ — m(AOB)=180^\circ

5. Toplu Sonuç Tablosu

Aşağıdaki tabloda üç problemde elde ettiğimiz nihai cevaplar tek bir bakışta görülmektedir:

Problem No Verilenler İstenen Cevap
#4 $ AB =11$ cm, m(AOB)=60^\circ
#5 Yay(ACB) = 30 cm, m(AOB)=135^\circ $r = OB
#6 $ AB =80$ cm, $

6. Genel Özet ve Önemli Noktalar

Bu üç problem, çember geometrisinde sıkça kullanılan iki ana formülü (kiriş formülü ve yay uzunluğu formülü) detaylı olarak uygulamanızı gerektirir:

  1. Kiriş Formülü
  • Derece cinsinden verilmiş bir merkez açısı \theta tarafından görülen kiriş uzunluğu c,
c = 2r \cdot \sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

eşitliği ile bulunur. Burada \theta/2 açısının trigonometride bilinen sinüs değeri sayesinde yarıçapı (r) veya kiriş uzunluğunu bulmak mümkündür.

  1. Yay Uzunluğu Formülü
  • Aynı merkez açısı $\theta$’nin gördüğü yay (kavis) uzunluğu l,
l = \frac{\theta}{360^\circ} \cdot 2\pi r

biçimindedir. Eğer soru içerisinde \pi = 3 alınması isteniyorsa, 2\pi r yerine 6r yazılarak işlem yapmak işinizi kolaylaştırır.

  1. Özel Açıların Sinüs Değerleri
  • \sin(30^\circ)=\tfrac{1}{2}, \sin(90^\circ)=1, vb. değerleri ezberlemiş olmak problem çözümünü hızlandırır.
  1. Sadeleştirmeler
  • 135° gibi açıları 360°’e bölerken \frac{135}{360}=\frac{3}{8} gibi oranlarda sadeleştirme yapmak, aritmetik işlemlerde hata payını azaltır.
  1. Sonuçların Mantık Kontrolü
  • Problem #6’da, kiriş uzunluğunun yarıçapın 2 katı (80 cm vs. 40 cm) olduğu için hiç trigonometrik hesap yapmadan, bunun çap olduğunu ve açının otomatikman 180° çıkacağını öngörmek de mümkündür.

Bu üç örnek üzerinden çemberin çevresi, yay uzunluğu, merkezi açı ve kiriş uzunluğu arasındaki ilişkileri pekiştirmiş olduk. Özellikle geometride \pi = 3 veya \pi = 3.14 (veya \frac{22}{7}) şeklinde sabit kabuller yapmak, sonuçların tam sayıya daha kolay indirgenmesi amacıyla sıkça başvurulan bir yöntemdir.


@Selime_Karul