kesme işareti nasıl kullanılır
Kesme işareti nasıl kullanılır?
Cevap:
Türkçede kesme işareti (’), genellikle kelime içinde bazı harflerin atılması, eklerin yazılması veya özel isimlerin ek alması durumlarında kullanılır. Kesme işaretinin doğru kullanımı, yazım kuralları açısından önemli olup, anlam karmaşasını önler.
1. Kesme İşaretinin Kullanım Alanları
1.1. Özel İsimlere Gelen Eklerde
Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. Böylece ekler isimden bağımsız gösterilir.
Örnekler:
- Ankara**’**ya (Ankara’ya)
- Türkiye**’**de (Türkiye’de)
- Ahmet**’**in (Ahmet’in)
- Atatürk**’**ün (Atatürk’ün)
1.2. Kısaltmalara Gelen Eklerde
Kısaltmalara ek getirilirken kesme işareti kullanılır.
Örnekler:
- TBMM**’**ye (Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne)
- ABD**’**de (Amerika Birleşik Devletleri’nde)
- Prof.**’**a (Profesör’e)
1.3. Tarih veya Saat İfadelerinde
Tarihlerde yılı belirtirken yıl sayısından sonra kesme işareti konabilir.
Örnek:
- 2023’te önemli olaylar yaşandı.
Ancak, sayıların ardından ek gelirse kesme işareti kullanılmaz, direkt ek bağlanır.
Örnek: - 2000’de doğdum.
1.4. Sözcüklerin veya Harflerin Atıldığı Yerlerde
Bir kelimeden bir harfin veya silsilenin atıldığını göstermek için kesme işareti kullanılır.
Örnekler:
- ‘Ne’ den ‘n’ atılırsa…
- “Sen’den (sensin) haber yok.”
Ancak bazı kısaltmalarda ve kelimelerde atılan harfler varsa, kesme işareti kullanılabilir.
2. Kesme İşareti Kullanım Kuralları
| Durum | Doğru Kullanım | Yanlış Kullanım |
|---|---|---|
| Özel isim + ek | Atatürk’ün, İzmir’de | Atatürkün, İzmirde |
| Kısaltma + ek | TBMM’ye, ABD’de | TBMMe, ABDde |
| Kelimeden harf atılması | ‘Ne’yi → ‘n’yi | Ney’i → nyi |
| Tarih ifadesinde | 2023’te, 1453’te | 2023te, 1453te |
| Ek değil özel isim eki | Kesme işareti kullanılır | Kesme işareti kullanılmaz |
3. Önemli Notlar
- Kesme işareti, eklerin yazıldığı kelimenin içinde kullanılmaz. Ekin tamamı kelimenin dışında ve kelime ile kesme işareti arasında boşluk olmaz.
- Genel isimlere gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz.
Örnek: kitapta, evden, çocuklar gibi. - Tırnak işareti (") ile kesme işareti (’) karıştırılmamalıdır. Kesme işareti doğru yazımda özel olarak kullanılır, tırnak işareti ise alıntı veya söylem için.
- Kesme işareti ile apostrof (') farklıdır ancak bilgisayarda bazen aynı karakter kullanılır. Türkçede kesme işareti kullanılır.
4. Kesme İşareti Kullanımına Örnekler
| Kullanım Alanı | Örnek | Doğru/Kesme İşareti Var mı? |
|---|---|---|
| Özel isim + ek | Murat’la, Ayşe’nin | Evet, doğru |
| Kısaltma + ek | Dr.’a, TBMM’nin | Evet, doğru |
| Tarih + ek | 1999’da, 2023’te | Sadece 2023’te (tarihte kesme işareti kullanılır) |
| Harf atıldı | ‘Ne’ demek, ‘n’ dedi | Evet, doğru |
| Genel isim + ek | kitapta, evden | Hayır, kesme işareti kullanılmaz |
| Özel isim + tamlama eki | Atatürk’ün öğretisi | Evet, doğru |
5. Özet
- Özel isimlere ve kısaltmalara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır.
- Genel isimlere gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz.
- Atılan harf veya kısaltmada eksik yer kesme işareti ile gösterilir.
- Tarih ifadesinde yıl eki alıyorsa kesme işareti kullanılmaz, ancak yıl sayısının doğrudan ardından geliyorsa kullanılır.
Kesme İşareti Kullanım Tablosu
| Durum | Kesme İşareti Kullanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Özel isim + ek | Evet | İstanbul’dayım |
| Kısaltma + ek | Evet | ABD’ye gittim |
| Genel isim + ek | Hayır | Kitapta, okuldan |
| Atılan harf | Evet | ‘Ne’ oldu? |
| Tarihte yıl + ek | Genellikle kullanılmaz (istisna var) | 2000’de doğdum, 2023’te festival var |
Sonuç: Kesme işareti, Türkçe yazım kurallarında önemli ve kurallı bir işarettir. Doğru kullanımı yazının anlaşılır ve doğru olmasını sağlar.