kesme işareti kullanımı tdk
Kesme işareti kullanımı TDK’ya göre nasıldır?
Cevap:
Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen kesme işareti (') kullanımı ile ilgili kurallar Türkçede noktalama işaretlerinin doğru ve anlaşılır kullanılmasını sağlar. Kesme işareti, genellikle sözcüklerdeki eklerin ayrılması için kullanılır ve bazı özel durumlarda yazım kurallarını belirler.
Kesme İşaretinin Kullanım Alanları
1. Özel isimlere gelen eklerin ayrılmasında
- Türkiye, İstanbul, Atatürk gibi özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır.
- Örnekler:
- İstanbul**'a**
- Atatürk**'ün**
- Ankara**'dan**
Özel ismin son harfi ile ekin başladığı harf karışmaması, anlam bozukluğunu engellemek için kesme işareti kullanılır.
2. Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerde
- Bazı kurum, kuruluş ve özel adlara getirilen eklerde de kesme işareti kullanılır.
- Örnekler:
- TRT**'nin** yayını
- TÜİK**'e** başvuru
- NASA**'nın** projesi
3. Yabancı kelimelere gelen eklerde
- Dilimize giren yabancı kelimelere ek geldiğinde, esas kelimenin son harfi ile ekin ayrılması için kesme işareti koyulur.
- Örnek:
- Facebook**'ta** paylaştı
- internet**'e** bağlandım
- Google**'da** arama yaptım
Not: Fakat yaygın kullanımlarda, bazı durumlarda yabancı kelimelere ek direkt bitişik yazılabilmektedir, ancak resmi yazışmalarda kesme işareti kullanımı tercih edilir.
4. Saat, sayılar, harfler ve işaretlere gelen ekler
- Saat ifadelerine, harflere, sayılara ve işaretlere gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır.
- Örnekler:
- 12.30’da (saat belirtirken)
- A**'yı** sevdim (harf)
- 5**'in** anlamı (sayı)
- %10**'luk** indirim
Kesme İşareti Kullanımı ile Karıştırılan Durumlar
| Durum | Doğru Kullanım | Yanlış Kullanım |
|---|---|---|
| Özel isme gelen ek | Ali**'nin** kitabı | Ali’nin kitabı (doğru) |
| Genel isimlere gelen ek (kesme yok) | masanın üstü | masa**'nın** üstü (yanlış) |
| Sayı ve harfe gelen ek | 5**'in** anlamı | 5in anlamı (yanlış) |
| Saat belirtilirken | 12.00**'de** görüşürüz | 12.00de görüşürüz (yanlış) |
| Yabancı kelimelere gelen ek | Netflix**'ten** indirdim | Netflixten indirdim (resmi de yanlış) |
Özet Tablosu
| Kullanım Alanı | Kesme İşareti Kullanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Özel isim - ek ayrımı | Evet | Atatürk**'ün** evi |
| Yabancı kelime - ek ayrımı | Evet | Facebook**'ta** buluştuk |
| Sayı, saat, harf, işaret ekleri | Evet | 12.00**'de** başla |
| Genel isim - ek ayrımı | Hayır | masanın kitabı |
Önemli Noktalar
- Kesme işareti yalnızca eklerin sözcük kökünden ayrılmasını sağlamak için kullanılır.
- Eklerin sözcükten bitişik yazılması yaygın genel isimlerde tercih edilir (ör. masa, kalem, kitap).
- Kesme işaretinden sonra ekler bitişik yazılır, yani kesmeden sonra boşluk konulmaz.
- Kesme işareti yalnızca harfi ayırır, kelimenin tamamı değildir; bu nedenle yazımda dikkatli olunmalıdır.
Kaynak
- Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu, 2024
- TDK Güncel Noktalama İşaretleri Kuralları
Sonuç
Kesme işareti, TDK’ya göre özel isimler, kurum adları, yabancı kelimeler ile saat/sayı/harflere gelen eklerin ayrılmasında kullanılır. Genel adlara ise ekler bitişik getirilir ve kesme işareti konmaz. Bu kurala dikkat edilmesi, yazınızın hem doğru hem de anlaşılır olmasını sağlar.