Kemal Tahir, diyebilirim ki edebiyatımızdaki en iyi gözlemcilerdendir. (II) Romanlarında ele aldığı konuları, kişileri, çevreleri en ince ayrıntılarına kadar incelemiştir. (III) Ülkenin en buhranlı dönemlerinde yapıt üretmiş ve kötümser tavrını elden bırakmamıştır. (IV) İç Anadolu’da karşısına çıkan en kötü olaylardan da kötümser bir yaklaşımla yapıtlarına yansıtmıştır. (V) Rahmet Yollan Kesti romanında geleneğin mantıkla sınanmasını, sabırlı bir olgunlukla gözler önüne sermiştir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerde Kemal Tahir ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) I. cümlede, başka edebiyatçılarla karşılaştırılmıştır.
B) II. cümlede, üslup özelliklerine değinilmiştir.
C) III. cümlede, eserlerinin içerik özelliklerinden bahsedilmiştir.
D) IV. cümlede, eserlerindeki mekânla ilgili bir örnek verilmiştir.
E) V. cümlede, bir eseriyle ilgili olumlu değerlendirme yapılmıştır.
Kemal Tahir ile İlgili Numaralanmış Cümlelerin Değerlendirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi
I. cümlede yer alan “en iyi gözlemcilerdendir” ifadesindeki “en” üstünlük belirteci, Kemal Tahir’in gözlem yeteneğini Türk edebiyatındaki diğer yazarlarla karşılaştırmak için kullanılmıştır. Dolayısıyla bu yargı söylenebilir.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi
II. cümlede geçen “konuları, kişileri, çevreleri en ince ayrıntılarına kadar incelemiştir” ifadesi, yazarın eserlerinde neleri ele aldığını yani içerik (muhteva) ve yapı unsurlarını anlatmaktadır. Bir yazarın dili nasıl kullandığı, sözcük seçimi veya anlatım tarzı gibi üslup (biçem) özelliklerine bu cümlede değinilmemiştir. Dolayısıyla bu yargı söylenemez.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi
III. cümlede yazarın “ülkenin buhranlı dönemlerinde yapıt üretmesi” ve eserlerine yansıyan “kötümser tavrı”, eserlerin tematik yapısını ve ele alınan dönemin niteliğini gösterir. Bu durum yapıtların içerik özellikleriyle ilgilidir. Dolayısıyla bu yargı söylenebilir.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi
IV. cümlede geçen “İç Anadolu’da karşısına çıkan…” ifadesi, olayların geçtiği coğrafyayı yani eserlerdeki mekân unsurunu somut olarak örneklendirmiştir. Dolayısıyla bu yargı söylenebilir.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi
V. cümlede yazarın Rahmet Yolları Kesti adlı yapıtında meseleleri “sabırlı bir olgunlukla gözler önüne sermesi” ifadesi, yazara ve eserine yönelik takdir içeren olumlu bir değerlendirmedir. Dolayısıyla bu yargı söylenebilir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I. cümle — “En iyi” ifadesiyle karşılaştırma yapılmıştır.
B. II. cümle — Üslup (dil/anlatım) değil, içerik unsurları (konu, kişi, çevre) belirtilmiştir.- C. III. cümle — Dönem ve kötümser tavır içerikle ilgilidir.
- D. IV. cümle — İç Anadolu ifadesi mekân örneğidir.
- E. V. cümle — “Sabırlı bir olgunluk” ifadesi olumlu bir değerlendirmedir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Bir metinde “Ne anlatılmış?” sorusu içeriği (konuyu), “Nasıl anlatılmış?” sorusu ise üslubu (biçemi) verir. II. cümlede yazarın ele aldığı ögeler (ne anlattığı) sıralandığı için üsluba değil, içeriğe yer verilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B şıkkı (II. cümlede, üslup özelliklerine değinilmiştir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam sorularında sıkça karıştırılan içerik (konu) ve üslup (biçem) ayrımını pekiştirmek için benzer bir örnek soru çözmemi ister misin?