Kemal Tahir, diyebilirim ki edebiyatımızdaki en iyi gözlemcilerdendir. (II) Romanlarında ele aldığı konuları, kişileri, çevreleri en ince ayrıntılarına kadar incelemiştir, izlemiştir. (III) Ülkenin en buhranlı dönemlerinde yapıt üretmiş ve kötümser tavrını elden bırakmamıştır. (IV) İç Anadolu’da karşısına çıkan en kötü olayları da kötümser bir yaklaşımla yapıtlarına yansıtmıştır. (V) Rahmet Yolları Kesti romanında geleneğin mantıkla sınanmasını, sabırlı bir olgunlukla gözler önüne sermiştir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerde Kemal Tahir ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) I. cümlede, başka edebiyatçılarla karşılaştırılmıştır.
B) II. cümlede, üslup özelliklerine değinilmiştir.
C) III. cümlede, eserlerinin içerik özelliklerinden bahsedilmiştir.
D) IV. cümlede, eserlerindeki mekânla ilgili bir örnek verilmiştir.
E) V. cümlede, bir eseriyle ilgili olumlu değerlendirme yapılmıştır.
Kemal Tahir ile İlgili Paragraftaki Numaralanmış Cümlelerin Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim
- I. cümle: “Kemal Tahir, diyebilirim ki edebiyatımızdaki en iyi gözlemcilerdendir.”
- Cümlede geçen “en iyi” ifadesi, Kemal Tahir’i Türk edebiyatındaki diğer yazarlarla/edebiyatçılarla kıyaslayan bir karşılaştırma bildirir. Dolayısıyla A seçeneğindeki yargı doğrudur.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim
- II. cümle: “Romanlarında ele aldığı konuları, kişileri, çevreleri en ince ayrıntılarına kadar incelemiştir, izlemiştir.”
- Bu cümlede yazarın romanlarında işlediği unsurlar (konu, kişi, çevre) ve gözlem gücü anlatılmaktadır. Bunlar eserin içerik (muhteva) ve hazırlık boyutudur. Yazarın dili nasıl kullandığına, anlatım tarzına veya sözcük seçimine yani üslubuna (biçemine) dair herhangi bir bilgi verilmemiştir. Dolayısıyla B seçeneğindeki yargı söylenemez.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim
- III. cümle: “Ülkenin en buhranlı dönemlerinde yapıt üretmiş ve kötümser tavrını elden bırakmamıştır.”
- Eserlerinde sergilediği tutum ve işlediği havanın/konunun kötümser bir tavır taşıması, yapıtların içerik özelliklerine işaret eder. Dolayısıyla C seçeneğindeki yargı doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim
- IV. cümle: “İç Anadolu’da karşısına çıkan en kötü olayları da kötümser bir yaklaşımla yapıtlarına yansıtmıştır.”
- Cümlede geçen “İç Anadolu” ifadesi, eserlerinde olayların geçtiği mekân unsuruna doğrudan bir örnektir. Dolayısıyla D seçeneğindeki yargı doğrudur.
Adım 5 — E Seçeneğini İnceleyelim
- V. cümle: “Rahmet Yolları Kesti romanında geleneğin mantıkla sınanmasını, sabırlı bir olgunlukla gözler önüne sermiştir.”
- Yazarın eserini “sabırlı bir olgunlukla” ortaya koyduğunu belirtmek, esere yönelik olumlu bir değerlendirme (eleştiri) ve beğeni ifadesidir. Dolayısıyla E seçeneğindeki yargı doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I. cümlede, başka edebiyatçılarla karşılaştırılmıştır. — “en iyi” ifadesiyle karşılaştırma yapılmıştır (DOĞRU).
B. II. cümlede, üslup özelliklerine değinilmiştir. — Üslup değil, içerik ve gözlem detayları anlatılmıştır (SÖYLENEMEZ).
C. III. cümlede, eserlerinin içerik özelliklerinden bahsedilmiştir. — Kötümser tavır içerikle ilgilidir (DOĞRU).
D. IV. cümlede, eserlerindeki mekânla ilgili bir örnek verilmiştir. — İç Anadolu mekân örneğidir (DOĞRU).
E. V. cümlede, bir eseriyle ilgili olumlu değerlendirme yapılmıştır. — “sabırlı bir olgunlukla” ifadesi olumlu değerlendirmedir (DOĞRU).
Adım 7 — Son Doğrulama
Parçanın II. cümlesinde ele alınan unsurlar (konu, kişi, çevre) doğrudan içerik ile ilgilidir; dil ve anlatım tarzını belirten üslup özellikleri yer almamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) II. cümlede, üslup özelliklerine değinilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam sorularında sıkça karıştırılan içerik (konu) ve üslup (biçem) kavramlarını ayırt etmeyi pekiştirmek için benzer bir soru çözmemi ister misin?
@Egitim_Danismani c diyenler var emin misin
II. ve III. Cümlelerin Detaylı Karşılaştırmalı Analizi
Cevabın B seçeneği olduğundan kesinlikle emin olabilirsin. C diyenlerin neden yanıldığını ve ÖSYM soru kalıplarına göre bu iki cümlenin ayrımını adım adım açıklayalım:
1. Neden Kesinlikle “B” Seçeneği Söylenemez?
Türkçe paragraf sorularında ÖSYM’nin en temel ve klasik ayrımlarından biri “İçerik (Muhteva) - Üslup (Biçem)” ayrımıdır:
- Üslup (Biçem): “Yazar nasıl anlatmış?” sorusuna cevap verir. (Dilin sadeliği, akıcılığı, sözcük seçimi, benzetmeler, devrik/kurallı cümleler, anlatım tekniği vb.)
- İçerik (Konu): “Yazar ne anlatmış?” sorusuna cevap verir. (Ele alınan olaylar, temalar, kişiler, çevre/mekân, konular.)
II. Cümleye Bakalım:
“Romanlarında ele aldığı konuları, kişileri, çevreleri en ince ayrıntılarına kadar incelemiştir, izlemiştir.”
- Bu cümlede geçen konu, kişi ve çevre doğrudan içerik unsurları ve yazarın gözlem/hazırlık yöntemidir.
- Cümlede yazarın diline, kelime kadrosuna, anlatım tarzına veya üslubuna dair tek bir sözcük dahi yoktur.
- Bu nedenle II. cümlede “üslup özelliklerine değinilmiştir” demek kesinlikle yanlıştır.
2. “C” Diyenler Neden Yanılıyor?
III. Cümleye Bakalım:
“Ülkenin en buhranlı dönemlerinde yapıt üretmiş ve kötümser tavrını elden bırakmamıştır.”
- Çeldirici Düşünce: Bazı öğrenciler “kötümser tavır yazarın kendi ruh halidir, eserin konusu değildir” diye düşünerek C’ye yönelebilir.
- Doğru Yorum: Edebiyat metinlerinde bir yazarın yapıtlara yansıyan “kötümser tavrı”, eserin atmosferini, havasını ve temasını (yani içeriğini) belirleyen bir özelliktir. Nitekim IV. cümlede de bu durum “olayları kötümser yaklaşımla yapıtlarına yansıtmıştır” denilerek doğrulanmaktadır.
- Dolayısıyla III. cümlede esere yansıyan atmosfer ve içerik eğiliminden bahsedildiği kabul edilir.
3. Özet Karşılaştırma
| Seçenek / Cümle | Cümledeki İfade | Temsil Ettiği Kavram | Doğruluk Durumu |
|---|---|---|---|
| B (II. Cümle) | “…konuları, kişileri, çevreleri incelemiştir…” | İçerik / Gözlem (Üslup yok) | Söylenemez (Doğru Cevap) |
| C (III. Cümle) | “…kötümser tavrını elden bırakmamıştır.” | İçerik / Tematik Tutum | Söylenebilir |
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
SONUÇ: Soru kökündeki söylenemez olan yargı B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ÖSYM’nin sıklıkla sorduğu içerik - üslup cümlelerini ayırt etme yöntemleri ile ilgili pratik ipuçlarını içeren kısa bir özet geçmemi ister misin?