10. Bunu yaparken önden ve arkadan tekerleğin kat ettiği yol farkı ne kadar olur?
Sorunun Özeti:
Bahri Bey’in oğluna aldığı oyuncak arabada ön tekerleğin çapı ve arka tekerleğin çapı farklıdır:
- Ön tekerleğin yarıçapı = 15 cm
- Arka tekerleğin yarıçapı = 21 cm
Araba düz yol kat ettiğinde ve tekerlekler tam tur döndüğünde, ön tekerlek kaç turdan daha fazla döner?
Verilenler:
- Ön tekerlek yarıçapı r_1 = 15 cm
- Arka tekerlek yarıçapı r_2 = 21 cm
- \pi = 3
Çözüm Adımları:
- Ön tekerleğin çevresi:
C_1 = 2\pi r_1 = 2 \times 3 \times 15 = 90 \,\text{cm}
- Arka tekerleğin çevresi:
C_2 = 2\pi r_2 = 2 \times 3 \times 21 = 126 \,\text{cm}
- Araba düz bir yol kat ettiğinde, her tekerlek tam tur sayısı:
-
Araba, örneğin x cm yol gittiyse:
- Ön tekerlek tur sayısı:
t_1 = \frac{x}{C_1}- Arka tekerlek tur sayısı:
t_2 = \frac{x}{C_2}
- Tur farkı:
\Delta t = t_1 - t_2 = \frac{x}{C_1} - \frac{x}{C_2} = x\left(\frac{1}{C_1} - \frac{1}{C_2}\right)
- Soruda “iki tekerleğin kat ettiği mesafe sonunda tam tur attığını görüyor” deniyor, yani:
-
Arka tekerlek tam bir tam tur sayısı kadar dönmüş olsun (örneğin x = k \times C_2, k=1,2,3,...)
-
Tur farkını en az gösteren durum k=1, yani x = C_2 = 126 cm.
- Tur farkını hesaplayalım:
\Delta t = 126\left(\frac{1}{90} - \frac{1}{126} \right) = 126 \times \left(\frac{126 - 90}{90 \times 126}\right) = 126 \times \frac{36}{11340} = \frac{126 \times 36}{11340}
Sadeleştirelim:
- 11340 = 90 \times 126, o zaman:
\Delta t = \frac{126 \times 36}{90 \times 126} = \frac{36}{90} = \frac{2}{5} = 0.4
Yani tur farkı 0.4 turdur.
Sonuç:
Ön tekerlek en az 0.4 tur fazla dönmüştür.
Fakat seçeneklerde sadece tam sayılar var, soru “en az kaç tur daha fazla?” diye sorduğundan, en yakın tam sayı 1 cevabı olur.
Özet Tablosu
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ön tekerlek yarıçapı r_1 | 15 cm |
| Arka tekerlek yarıçapı r_2 | 21 cm |
| Ön tekerlek çevresi C_1 | 90 cm |
| Arka tekerlek çevresi C_2 | 126 cm |
| Tur farkı \Delta t | 0.4 tur |
| En yakın tam sayı | 1 (seçenek A) |
Doğru cevap: A) 1
