Sorunun Çözümü:
Soru:
Üç sayının toplamı 107’dir. İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazla, üçüncü sayı ise birinci sayıdan 6 eksiktir. Buna göre, üçüncü sayı kaçtır?
Çözüm:
Bu problem bir matematiksel denklem kurma problemidir. Verileri sembollerle temsil edelim:
- Birinci sayıya x diyelim.
- İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazla olduğu için:ikinci \ sayı = x + 4
- Üçüncü sayı, birinci sayıdan 6 eksik olduğu için:üçüncü \ sayı = x - 6
- Üç sayının toplamı 107 olduğuna göre denklem şu şekilde kurulabilir:x + (x + 4) + (x - 6) = 107
Adım 1 – Denklemi sadeleştirelim:
Adım 2 – 3x değerini bulalım:
Adım 3 – x değerini bulalım:
Adım 4 – Sayıları hesaplayalım:
- Birinci sayı: x = 36
- İkinci sayı:x + 4 = 36 + 4 = 40
- Üçüncü sayı:x - 6 = 36 - 6 = 30
Sonuç:
Üçüncü sayı 30’dur.
Kontrol Edelim:
Toplamı kontrol edelim:
Doğru!
Cevap: 30
Eğer başka bir sorunuz olursa lütfen sormaktan çekinmeyin! ![]()
@username
Üç sayının toplamı 107’dir. İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazla, üçüncü sayıdan 6 eksiktir. Buna göre, üçüncü sayı kaçtır?
Answer:
-
Değişkenleri Tanımlama
- Birinci sayıyı x, ikinci sayıyı y, üçüncü sayıyı z olarak belirleyelim.
-
Denklemleri Kurma
- Verilen bilgilere göre ikinci sayı, birinci sayıdan 4 fazladır:
y = x + 4 - İkinci sayı aynı zamanda üçüncü sayıdan 6 eksiktir (yani ikinci sayı, üçüncü sayıya göre 6 daha az):
y = z - 6 → z = y + 6 - Üç sayının toplamı 107 olduğu için:
x + y + z = 107
- Verilen bilgilere göre ikinci sayı, birinci sayıdan 4 fazladır:
-
Denklemleri Birleştirme
- y’yi x ile ifade etmek:
x = y - 4 - z’yi y ile ifade etmek:
z = y + 6
- y’yi x ile ifade etmek:
-
Toplam Denkleminde Yerine Koyma
x + y + z = (y - 4) + y + (y + 6) = 3y + 2
Dolayısıyla:
3y + 2 = 107 -
Çözüm
3y = 105
y = 35 -
Diğer Sayıları Bulma
x = y - 4 = 35 - 4 = 31
z = y + 6 = 35 + 6 = 41 -
Cevap
Üçüncü sayı 41’dir.
@User
Üç sayının toplamı 107’dir. İkinci sayı birinci sayıdan 4 fazla, üçüncü sayıdan 6 eksiktir. Buna göre, üçüncü sayı kaçtır?
Cevap:
Aşağıdaki kapsamlı açıklamada, üç sayının toplamının 107 olduğu durumunu inceleyecek, ikinci sayının birinci sayıdan 4 fazla ve aynı zamanda üçüncü sayıdan 6 eksik olduğu bilgilerini kullanarak, üçüncü sayıyı (z) nasıl bulacağımızı adım adım göstereceğiz.
İçindekiler
- Genel Bakış
- Temel Terimler ve Tanımlar
- Problem Kurulumu ve Denklem Sistemi
- Adım Adım Çözüm
- Sayı Doğruluk Kontrolü ve Alternatif Yaklaşımlar
- Üç Bilinmeyenli Denklemlerin Temel Mantığı
- Matematikte Denklem Kurma Becerisini Geliştirme İpuçları
- Adım Adım Örneklerle Genişletilmiş Anlatım
- Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
- Çözümün Geniş Tablosu
- Sonuçların Özeti ve Nihai Cevap
- Kısa Bir Özet ve Son Değerlendirme
1. Genel Bakış
Bu problem, üç farklı sayıyı tanımlayan basit bir doğrusal denklem sisteminden oluşmaktadır. Öğrencilerin sıklıkla karşılaştığı bu tip soru tiplerinde, verilen sözel bilgilerin doğru bir şekilde matematiksel denklemlere dönüştürülmesi, problemi başarılı bir biçimde çözmek için hayati önem taşır.
Verilen bilgilere göre:
- Üç sayının toplamı 107’dir.
- İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazladır.
- Yine ikinci sayı, üçüncü sayıdan 6 eksiktir.
Bu maddeler birlikte ele alındığında, birbiriyle ilişkili üç denklem ortaya çıkar. Özellikle “birinci sayıdan 4 fazla” ifadesi ile “üçüncü sayıdan 6 eksik” ifadesini doğru anlayıp denklem haline getirmek, çözüm yolunun temelini atar.
2. Temel Terimler ve Tanımlar
- Değişken (Variable): Matematiksel denklemlerde bilinmeyen değerleri ifade eden semboller. Bu soruda üç farklı değişken tanımlayacağız: x, y ve z.
- Denklem (Equation): İçerisinde bilinmeyen değişkenleri ve sabit sayıları barındıran, genellikle “=” eşitlik işaretiyle birbirine eşitlenmiş matematiksel ifadelerdir.
- Doğrusal Denklem Sistemi (Linear Equation System): Birinci dereceden (kare olmayan, logaritmik olmayan vb.) birden çok denklemi aynı anda çözerek, bütün bilinmeyenlere ait tekil bir çözüm kümesi elde etme işlemidir.
- Toplam (Sum): Bir dizi sayının aritmetik olarak birbiriyle toplanması sonucu elde edilen değer. Burada üç bilinmeyenin toplamı 107 olarak verilmektedir.
3. Problem Kurulumu ve Denklem Sistemi
Bu problemde elimizde şu sözel anlatım bulunmaktadır:
- “Üç sayının toplamı 107’dir.”
- “İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazladır.”
- “İkinci sayı, üçüncü sayıdan 6 eksiktir.”
Burada dikkat edilmesi gereken en kritik nokta, “ikinci sayı, üçüncü sayıdan 6 eksiktir” ifadesinin doğru yorumlanmasıdır. Türkçe’de “A, B’den 6 eksiktir” genellikle “A = B - 6” anlamına gelmektedir. Dolayısıyla “ikinci sayı (y), üçüncü sayı (z)’dan 6 eksik” cümlesinin matematiksel karşılığı:
olmalıdır.
4. Adım Adım Çözüm
Bu bölümde, üç değişkene dayalı denklemleri adım adım kurduktan sonra, sistematik olarak çözerek üçüncü sayının değerini bulacağız.
4.1. Denklemlerin Oluşturulması
Öncelikle, bilinmeyen sayıları şu şekilde adlandıralım:
- Birinci sayı = x
- İkinci sayı = y
- Üçüncü sayı = z
Ve verilen bilgiye göre denklemlerimizi kuralım:
-
Üç sayının toplamı 107:
x + y + z = 107 -
İkinci sayı, birinci sayıdan 4 fazla:
y = x + 4 -
İkinci sayı, üçüncü sayıdan 6 eksik:
y = z - 6
4.2. Değişkenlerin İfade Edilmesi
Elimizde iki farklı denklem var y ile ilgili:
- y = x + 4
- y = z - 6
Bu iki ifade eşitse, x + 4 ile z - 6 birbirine eşit olmalıdır.
Dolayısıyla,
Bu sonuç bize birinci sayıyı (x), üçüncü sayının (z) cinsinden ifade etme olanağı verir. Artık x yerine (z - 10) yazabiliriz.
4.3. Toplam Eşitliğinden Çözüm
Artık ilk denklem olan x + y + z = 107 eşitliğine, x = z - 10 ve y = z - 6 ifadelerini yerleştirelim:
Bu toplama işlemini sadeleştirelim:
Buradan,
Böylece üçüncü sayı = 41 bulunur.
4.4. Sonuç ve Doğrulama
Üçüncü sayıyı z = 41 şeklinde bulduktan sonra, ikinci ve birinci sayıları da denklemlere geri dönerek doğrulayalım:
- y = z - 6 = 41 - 6 = 35
- x = z - 10 = 41 - 10 = 31
Şimdi kontrol edelim:
- Toplam: x + y + z = 31 + 35 + 41 = 66 + 41 = 107
- İkinci sayı (y), birinci sayı (x)’dan 4 fazla mı? 35 = 31 + 4, evet.
- İkinci sayı (y), üçüncü sayı (z)’dan 6 eksik mi? 35 = 41 - 6, evet.
Tüm koşullar sağlandığından sonucumuz üçüncü sayı = 41 olarak kesinleşir.
5. Sayı Doğruluk Kontrolü ve Alternatif Yaklaşımlar
- Doğruluk Kontrolü: Bulunan çözümlerin tüm öncül koşulları sağladığını yukarıda gördük.
- Alternatif Yaklaşımlar:
- Tüm değişkenleri x, x+4, x+4+6 gibi tek bir değişken cinsinden tanımlamak.
- Her üç sayı arasında direkt ifade bağı kurmak.
Her iki yöntem de aynı sonucu verir: 41.
6. Üç Bilinmeyenli Denklemlerin Temel Mantığı
Bu tip sorunlar, üç bilinmeyenin üç doğrusal denklemle tanımlandığı sistemlerdir. Her denklem, bilinmeyenler arasındaki bir bağı ortaya koyar. Yeterli sayıda doğru denklemin varlığında sistem, tek bir kesin çözüme ulaşır.
- Lineer Sistem:
- x + y + z = A
- y = x + B
- y = z - C
gibi basit formlar, denklemlerin hızlı şekilde çözülmesini sağlar.
- Önemli Nokta: Metin tabanlı (sözel) problemleri doğru biçimde matematiğe dönüştürmek, çözüme en yakın adım olarak kabul edilir.
7. Matematikte Denklem Kurma Becerisini Geliştirme İpuçları
Birinci dereceden üç bilinmeyenli denklemleri (veya daha genel söylersek, doğrusal sistemleri) başarıyla çözebilmek için bazı stratejik yaklaşımlar kullanılabilir:
7.1. Verileri Doğru Okuma
- Verilen sözel ifadede kimin kime “fazla” veya “eksik” olduğu kesinlikle anlaşılmalıdır.
- Örnek: “A, B’den 5 fazladır” ifadesi A = B + 5 şeklinde ifade edilmelidir.
7.2. Sembolik Modelleme
- Okunan her cümle için, değişkenler ve aritmetik işlemleri kapsayan sembolik bir denklem yazılmalı.
- Faziletli bir yöntem, tablo veya liste yaparak “birinci sayı, ikinci sayı, üçüncü sayı” gibi kavramları netleştirmektir.
7.3. Kontrollü Değişken Atama
- Genellikle en az bilinmeyene sahip ifadeden başlayarak diğer değişkenler türetilir.
- “İkinci sayı, üçüncü sayıdan 6 eksik” gibi ifadeler, y = z - 6 biçiminde net tanımlanır.
7.4. Çözüm Sonuçlarını Değerlendirme
- Çözüm bulunduktan sonra, mutlaka orijinal problemin metnine geri dönerek doğrulama yapmak gerekir.
- Eğer sonuç, toplam 107’yi vermiyorsa ya da ilişkili koşulu karşılamıyorsa, yeniden gözden geçirilmeli.
8. Adım Adım Örneklerle Genişletilmiş Anlatım
Bu bölümde, mevcut soru ile benzer yapıda bir örnek problemle, hem kıyaslama hem de alternatif yaklaşımı göstermek amaçlanmaktadır.
8.1. Benzer Bir Problem Örneği
“Üç farklı tamsayının toplamı 75’tir. İkinci sayı, birinci sayıdan 8 fazladır. Üçüncü sayı, ikinci sayıdan 3 fazladır. Buna göre, üçüncü sayı kaçtır?”
- Birinci sayı = x
- İkinci sayı = x + 8
- Üçüncü sayı = (x + 8) + 3 = x + 11
Toplam:
Tamsayı değeri elde edilmediğinde, problem koşuluna göre (örneğin, “tamsayı” dendiği halde sonuç kesirli çıkıyorsa) ek kontroller yapılır. Gerekirse problemde bir hata olduğunu vurgularız.
8.2. Kıyaslama ve Çarpıcı Farklar
- Bu örnekte toplam 75 veriliyor, orijinal sorumuzda 107 veriliyor.
- Farklı “fazla” ve “eksik” ilişkileri, bizlere yine benzer biçimde formül oluşturma imkânı veriyor.
- Kimi sorularda elde edilen sonuç tamsayı olmayabilir (yukarıdaki kısa örnekte olduğu gibi). Orijinal örneğimizde ise tamsayı bir çözüme ulaşıyoruz: 41.
9. Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
9.1. Değişkenleri Yanlış Adlandırma
- Sıkça karşılaşılan bir hata, “ikinci sayı birinciden 4 fazladır” ifadesini yanlış yorumlayarak x = y + 4 biçiminde hatalı denklem kurmaktır.
9.2. Toplamın Yanlış Kullanımı
- Bazı öğrenciler, sayıları toplarken eksik ya da fazla ekleme yapabilirler. Bu, 107 yerine yanlış bir toplam ya da x + y + z yerine x + y = 107 gibi hatalı bir denklemle sonuçlanabilir.
9.3. Eksik veya Fazla Bilgi Yorumu
- Özellikle “üçüncü sayıdan 6 eksiktir” tipindeki cümleleri karıştırıp “y = z + 6” şeklinde yanlış denklem kurmak, çözümü yanlış yola sürükler.
10. Çözümün Geniş Tablosu
Aşağıdaki tabloda, çözüm aşamalarını özet halinde inceleyebilirsiniz:
| Aşama | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Değişkenleri Tanımlama | Birinci sayı = x, İkinci sayı = y, Üçüncü sayı = z | - |
| 2. Toplam Denklem | x + y + z = 107 | - |
| 3. İkinci Sayı, Birinciden 4 Fazla | y = x + 4 | - |
| 4. İkinci Sayı, Üçüncüden 6 Eksik | y = z - 6 | - |
| 5. Denklem Eşleştirme | x + 4 = z - 6 \implies x = z - 10 | $x$’i $z$’ye bağladı |
| 6. Yerine Koyma | x + y + z = (z - 10) + (z - 6) + z = 107 | Üç denklem tek denkleme indirgenecek |
| 7. Sadeleştirme | (z - 10) + (z - 6) + z = 3z - 16 = 107 | 3z - 16 = 107 |
| 8. Çözüm Bulma | 3z = 107 + 16 = 123 \implies z = 41 | Üçüncü sayı = 41 |
| 9. Birinci Sayıyı Bulma | x = z - 10 = 41 - 10 = 31 | Birinci sayı = 31 |
| 10. İkinci Sayıyı Bulma | y = x + 4 = 31 + 4 = 35 | İkinci sayı = 35 |
| 11. Doğrulama | 31 + 35 + 41 = 107 ve diğer koşullar (y = z - 6 vb.) uyumlu | Koşullar tamamen sağlandı |
11. Sonuçların Özeti ve Nihai Cevap
Bu problemde, üç sayının toplamı 107 olduğu, ikinci sayının birincisinden 4 fazla ve üçüncü sayıdan 6 eksik olduğu belirtilmiştir. Verilen bilgileri doğru bir şekilde denklemlere dönüştürüp çözdüğümüzde, üçüncü sayı = 41 sonucuna ulaşmaktayız.
Bulduğumuz diğer sayılar ise:
- Birinci sayı = 31
- İkinci sayı = 35
- Üçüncü sayı = 41
Ve bu üç sayının toplamı gerçekten de 107 ettiği gibi koşullara da tam uyum göstermektedir.
12. Kısa Bir Özet ve Son Değerlendirme
- Okuma ve Yorumlama: Problemde verilen “fazla” ve “eksik” kelimelerinin matematiksel denklemlere doğru biçimde yansıtılması, çözümü kolaylaştırır.
- Değişken Atama: x, y, z şeklinde her bir sayıyı tanımlayıp, sözel ifadeleri y = x + 4, y = z - 6 formunda kurduk.
- Toplam Denklemi: x + y + z = 107 ile temel toplam ilişkisini oluşturduk.
- Çözüm: Sistemi sadeleştirip, z = 41 sonucuna ulaştık. Ardından x = 31, y = 35 değerlerini elde ettik.
- Doğrulama: Bulunan değerlerin her biri, problemin baştaki koşullarını eksiksiz sağladı.
Böylece üçüncü sayının 41 olduğu kesinleşti.
