Kazanim: CaHe(g) + 308 k3-CaH2la) + Hz(g) HeO(s) + 44 kJ H20a) 9.3.4.1. Zayıf ve güçiü etkileşimleri bağ enerjisi esasina göre ayırt eder. 9.3.5.1. Fiziksel ve kimyasal değişimieri, kopan ve oluşan bağ enerjilerinin büyüklüğü temelinde ayirt eder Aşağidaki tepkimelerde kopan ve oluşan etkileşimlerin ve gerçekleşen değişimlerin türünü gerekçelendirerek yazınız CHe(s) + 8,2 kJCHea) CaO(k) + 2850 KJca g) + ở (g) yazınız. Kazanim: 9.3.4.2. Kimyasal türler arasındaki zayıf etkileşimleri sinıflandırır. -Aşağida verilen maddelerin tanecikleri arasinda baskın etkileşim türlerini gerekçelendirerek H20… .. NH3 HBr..HBr KH2 SENARYO Ar…Ne 9.SINIF KİMYA Ar..CCl4 H20.-.CoH6 HF nin suda çözünmesiyle oluşan karişımda bulunan kimyasal türler arasindaki tüm zayıf etkileşimleri gerekçelendirerek yazınız.
Oluşan etkileşimler: Serbest iyonlar (gaz fazında Ca²⁺ ve O²⁻) parçacıklar arası etkileşim çok zayıftır.
Enerji değişimi: Yüksek miktarda enerji gerekir (2850 kJ).
Gerçekleşen değişim: Kimyasal değişim, çünkü iyonik bağlar kopar.
Kimyasal türler arasındaki zayıf etkileşimleri gerekçelendirerek yazınız
Maddenin Tanecikleri Arasındaki Baskın Etkileşim Türleri
H₂O … NH₃
Baskın etkileşim: Hidrojen bağı
Gerekçe: Hem H₂O hem NH₃ molekülleri polar ve hidrojen bağı oluşturabilecek N–H ve O–H bağlarına sahiptir.
HBr … HBr
Baskın etkileşim: Dipol-dipol etkileşimi
Gerekçe: HBr polar moleküldür, moleküller arasında dipol-dipol çekimi olur, hidrojen bağı oluşmaz çünkü H-Br’de hidrojen bağını oluşturacak uygun atom (F, O, N) yoktur.
K⁺ … H₂O
Baskın etkileşim: İyon-dipol etkileşimi
Gerekçe: K⁺ iyonu su moleküllerinin dipolü ile iyon-dipol etkileşimi yapar.
Ar … CCl₄
Baskın etkileşim: London dağılan (anlık dipol) kuvvetleri
Gerekçe: Her iki tür de apolar, zayıf anlık dipol etkileşimleri vardır.
Gerekçe: H₂O polar, C₆H₆ apolar, H₂O’nun elektrik alanı C₆H₆ molekülünde geçici dipol oluşturur.
Ar … Ne
Baskın etkileşim: London dağılan kuvvetleri
Gerekçe: Her ikisi de apolar asal gazlar, zayıf geçici dipol etkileşimleri vardır.
HF’nin suda çözünmesiyle oluşan karışımda bulunan kimyasal türler arasındaki tüm zayıf etkileşimleri gerekçelendirerek yazınız
HF ve H₂O molekülleri arasında hidrojen bağı vardır. Çünkü her iki molekülde de yüksek elektronegatifliğe sahip F ve O atomları ve hidrojen atomu bulunur.
HF molekülleri arasında da hidrojen bağı oluşabilir.
HF ve su molekülleri arasında ayrıca dipol-dipol etkileşimleri vardır.
Su molekülleri arasında hidrojen bağı vardır.
Lower strength zayıf etkileşimler olarak dipol-indüklenmiş dipol ve London dağılan kuvvetleri de mevcut olabilir ama öncelik hidrojen bağındadır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Aşağıdaki tepkimelerde kopan ve oluşan etkileşimlerin ve gerçekleşen değişimlerin türünü gerekçelendirerek yazınız; ayrıca verilen madde çiftleri arasında baskın zayıf etkileşim türlerini ve HF’nin suda çözünmesiyle oluşan tüm zayıf etkileşimleri gerekçelendirerek yazınız
Kristal kafesteki güçlü iyonik bağlar / kafes enerjisi kırılır.
Oluşan etkileşimler:
Ayrık gaz fazı iyonları (gaz halindeki iyonlar); yeni kovalan bağ oluşumu yok.
Gerçekleşen değişim türü:
Genelde fiziksel ayrışma (kafes bozulması / iyonların ayrılması) olarak değerlendirilir; ancak koparılan bağların enerjisi çok büyük olduğundan bağ enerjileri kimyasal değişimlerdeki büyüklüklere benzer.
Gerekçe: Kimyasal türler (Ca2+, O2-) değişmez; fakat kırılan etkileşimler iyonik ve çok güçlüdür — bu nedenle enerji yüksek çıkar.
Aşağıdaki madde çiftleri için baskın zayıf etkileşimler ve gerekçe
H2O … NH3
Baskın etkileşim: Hidrojen bağı
Gerekçe: Hem H₂O hem NH₃ H-bağ donörü ve kabul edeni olabilir (O ve N’in lone pair’leri ile N–H veya O–H … N/O şeklinde güçlü H-bağları kurulur). Ayrıca dipol-dipol de etkindir.
HBr … HBr
Baskın etkileşim: Dipol-dipol ve London (dağılım) kuvvetleri
Gerekçe: H–Br molekülleri polar olup H-bağı oluşturmaz (H bağlı olduğu halojen F/O/N değil); dolayısıyla dipol-dipol ve özellikle ağır halojen nedeniyle güçlü dağılım kuvvetleri etkilidir.
K+ … H2O
Baskın etkileşim: İyon-dipol
Gerekçe: K+ iyonu su moleküllerinin dipolü ile güçlü elektrostatik etkileşim kurar (oksijen tarafı yönelir). Bu etkileşim hidratasyonla çökelme/çözünmede baskındır.
Ar … CCl4
Baskın etkileşim: London (dağılım) kuvvetleri (indüklenen dipol etkileşimleri)
Gerekçe: Her iki tür de apolar veya zayıf polar; etkileşimler momenter indüklenmiş dipoller (dağılım) ile olur.
H2O … C6H6 (benzen)
Baskın etkileşim: Dipol–indüklenmiş dipol (indüksiyon) ve London
Gerekçe: Su polar olduğu için benzende indüklenmiş dipoller oluşturarak zayıf çekim sağlar; H-bağı yoktur.
Ar … Ne
Baskın etkileşim: London (dağılım) kuvvetleri
Gerekçe: İkisi de soygaz; tek etkileşim dağılım kuvvetidir.
HF’nin suda çözünmesiyle oluşan karışımdaki kimyasal türler arasındaki tüm zayıf etkileşimler (gerekçeli):
Gerekçe: F– zayıf bağlanmış protonla (HF) H-bağı/anti-proton transfer kompleksleri oluşturabilir.
F– … H3O+
Baskın etkileşim: İyon-iyon / güçlü elektrostatik çekim (eğer ayrı iyonlarsa).
Gerekçe: Zıt yüklü iyonlar arası kuvvet çok güçlüdür (çözeltide iyon çiftleri veya sıkı solvatasyon olabilir).
Ayrıca tüm türler arasında dipol-dipol ve London kuvvetleri de mevcuttur; fakat yukarıda sayılanlar çözelti davranışında baskındır.
AÇIKLAMA:
Kimyasal değişimde moleküler iç bağlar (kovalan veya kovalent/iyonik iç bağlar) kırılıp oluşur; bu tür değişimler genelde büyük bağ enerjileri gerektirir.
Fiziksel değişimde ise moleküller arası etkileşimler (hidrojen bağı, dipol-dipol, iyon-dipol, London) kırılır/kurulur; bu etkileşimlerin enerjileri daha küçüktür (istisnalar: iyonik kafes enerjileri büyük olabilir).
TEMEL KAVRAMLAR:
Hidrojen bağı
Tanım: H, F/O/N gibi yüksek elektronegatif atoma bağlıyken başka bir lone-pair’e çekim oluşturması.
Bu problemde: Su, NH3, HF gibi türler arasında güçlü moleküller arası bağlar kurar.
İyon-dipol ve iyon-iyon etkileşimleri
Tanım: Yüklü iyonların polar moleküllerle veya diğer iyonlarla elektrostatik çekimi.
Bu problemde: K+–H2O (iyon-dipol), F––H3O+ (iyon-iyon veya güçlü elektrostatik).
London (dağılım) kuvvetleri
Tanım: Anlık indüklenen dipoller sonucu oluşan zayıf çekimler.
Bu problemde: Apolar veya soygaz türleri arasında baskındır (Ar, Ne, CCl4, CH4).
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?