Karşıdan yaklaşan ışığın ne olduğunu yorumlamaya çalış- makta-ansa nasıl hazırlanabileceğimize daha fazla kafa yora- biliriz.
IV.
Bu cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi yap- ca ötekilerden farklıdır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Sözcükte Yapı İncelemesi
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
Türkçede sözcükler yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır. Cümledeki numaralanmış sözcükleri kök ve eklerine ayırarak inceleyelim:
- A) I. Sözcük (yaklaşan): “Yakın” isim kökünden
-lave-şyapım eklerini alarak fiil olmuş, ardından-ansıfat-fiil (yapım eki) ekini almıştır. Yapım eki aldığı için türemiş sözcüktür. - B) II. Sözcük (ışığın): “Işı-” fiil kökünden
-kfiilden isim yapım ekini almıştır (ışık). Üzerine gelen-ıneki ise tamlayan (çekim) ekidir. Yapım eki içerdiği için türemiş sözcüktür. - C) III. Sözcük (olduğunu): “Ol-” fiil köküne
-dık/-duksıfat-fiil eki (yapım eki) gelmiştir. Fiilimsiler yapım eki sayıldığından bu sözcük de türemiş sözcüktür. - D) IV. Sözcük (çalışmaktansa): “Çalış-” fiil köküne
-makisim-fiil eki (yapım eki) gelmiştir. Yapım eki aldığı için türemiş sözcüktür. - E) V. Sözcük (nasıl): “Ne” ve “asıl” sözcüklerinin birleşmesi ve ses aşınmasına uğramasıyla (ne + asıl \rightarrow nasıl) meydana gelmiş birleşik bir sözcüktür.
Sonuç ve Doğrulama:
I, II, III ve IV numaralı sözcükler yapım eki alarak türemiş sözcük özelliği gösterirken; V numaralı “nasıl” sözcüğü iki sözcüğün birleşmesiyle oluştuğu için birleşik sözcüktür. Dolayısıyla yapıca diğerlerinden farklıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkçede ses aşınması yoluyla oluşan diğer birleşik sözcükleri (örneğin niçin, pazartesi) ve bunların yapı özelliklerini de birlikte incelemek ister misin?
