Karışımları ayırma yöntemleri için,
I. Tuzlu sudan saf su elde etmek için kullanılır.
II. Söğüt ağacının yaprağından aspirin ham maddesi elde etmek için yararlanılır.
III. Zeytinyağı-su karışımını yoğunluk farkından yararlanarak ayırma işlemidir.
IV. Bir çözeltideki çözünmüş katının sıcaklık azaltılarak çöktürülmesidir.
açıklamalarının herhangi biriyle eşleşmeyen ayırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yüzdürme
C) Öztütleme
B) Ayırma hunisi
D) Kristallendirme
E) Basit damıtma
Karışımları Ayırma Yöntemleri ile Açıklamaların Eşleştirilmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Öncülün Analizi
- İfade: “Tuzlu sudan saf su elde etmek için kullanılır.”
- Açıklama: Katı-sıvı homojen karışımlarda sıvıyı buharlaştırıp ardından yoğunlaştırarak saf halde geri kazanma işlemine Basit damıtma (destilasyon) denir. Dolayısıyla I. öncül E seçeneği (Basit damıtma) ile eşleşir.
Adım 2 — II. Öncülün Analizi
- İfade: “Söğüt ağacının yaprağından aspirin ham maddesi elde etmek için yararlanılır.”
- Açıklama: Bir karışımdaki ya da bitkisel/organik yapıdaki belirli bir bileşenin uygun bir çözücü yardımıyla ayrılması işlemine Özütleme (ekstraksiyon) denir. Dolayısıyla II. öncül C seçeneği (Özütleme) ile eşleşir.
Adım 3 — III. Öncülün Analizi
- İfade: “Zeytinyağı-su karışımını yoğunluk farkından yararlanarak ayırma işlemidir.”
- Açıklama: Birbiri içinde çözünmeyen (emülsiyon) ve yoğunlukları farklı olan sıvı-sıvı karışımları ayırmak için Ayırma hunisi kullanılır. Dolayısıyla III. öncül B seçeneği (Ayırma hunisi) ile eşleşir.
Adım 4 — IV. Öncülün Analizi
- İfade: “Bir çözeltideki çözünmüş katının sıcaklık azaltılarak çöktürülmesidir.”
- Açıklama: Çözünürlüğün sıcaklıkla değişiminden yararlanılarak, çözünmüş katının düzenli kristal yapılar halinde çöktürülmesi işlemine Kristallendirme denir. Dolayısıyla IV. öncül D seçeneği (Kristallendirme) ile eşleşir.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yüzdürme (Flotasyon) — Eşleşmeyen yöntemdir. Yüzdürme; yoğunlukları farklı katı-katı heterojen karışımların (örneğin talaş-kum karışımı veya madencilikte cevher zenginleştirme) uygun bir sıvı yardımıyla ayrılması işlemidir. Öncüllerde bu yönteme yer verilmemiştir.
B. Ayırma hunisi — III. öncül ile eşleşmektedir.
C. Özütleme — II. öncül ile eşleşmektedir.
D. Kristallendirme — IV. öncül ile eşleşmektedir.
E. Basit damıtma — I. öncül ile eşleşmektedir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Tüm öncüller (I \rightarrow E, II \rightarrow C, III \rightarrow B, IV \rightarrow D) tek tek ilgili yöntemlerle eşleştiğinde geriye sadece yüzdürme yöntemi kalmaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Yüzdürme
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Ayrımsal damıtma ile basit damıtma veya ayrımsal kristallendirme arasındaki farkları da pekiştirmek için detaylandırmamı ister misin?