Saset ene Pa eeba tsthaent hgme content Görsel 1de bir kenar uzunluğu (9x- 12) cm olan kare şeklindeki çkolata verimiştir. Gorsel Bu ckolatalaran 4 adet alan Beren cikolatala tarta (- 12) om talannin her burin9es kae parcaya aynp bu parçalann amn Gorse 2 deki oti kenarianndan çakiştirarakABCD dkdortgeni biçiminde bir çerçeve olusturmustur. A) 54x -72 Buna gore ABCD dikdôrtgeninin cevre uzunlugunu santimetre cinsinden veren cebirsel ifade asagıdakilerden hangisidir? B 95x- 123 Gorsel 2 C 108x- 144 A BC D D) 120x- 160 CveTAC
Cevap: ABCD dikdörtgeninin çevresi = 120x - 160 cm (D şıkkı). Kısa neden: her bir büyük kare kenarı (9x - 12) cm → küçük kare kenarı (3x - 4) cm; toplam 36 küçük kareyle 18×2 düzeni oluşturulur; çevre = 2·(18+2)·(3x-4) = 120x - 160.
Önemli Noktalar
- Büyük çikolata kenarı: (9x - 12) cm.
- Küçük kare kenarı: (3x - 4) cm (çünkü 9 eş kare = 3×3).
- Toplam küçük kare sayısı: 36 → uygun dikdörtgen boyutu 18 × 2 küçük kare; çevre = 120x - 160.
İçindekiler
Çözüm Adımları
- Büyük kare kenarını alalım: s = (9x - 12) cm.
- Her büyük kare 9 eş kareye bölününce küçük kare kenarı t = s / 3 = (3x - 4) cm.
- Dört büyük çikolata ⇒ toplam küçük kare sayısı = 4·9 = 36.
- 36 küçük kareyi dikdörtgen biçiminde düzenlemek için olası tam sayı çarpanlar: (1×36), (2×18), (3×12), (4×9), (6×6). Görsele ve mantığa uygun uzun/dar düzen (resimdeki çerçeve benzeri yerleşime) en uygun olanı 18 × 2 (veya 2 × 18) düzenidir.
- Dikdörtgenin çevresi = 2·(m + n)·t = 2·(18 + 2)·(3x - 4) = 40·(3x - 4) = 120x - 160.
Uzman İpucu: Küçük birim sayısı ve verilen seçeneklerdeki katsayılar hızlıca kıyaslanarak doğru boyut çifti bulunabilir (çarpanlar ve toplamlar kontrolü).
Doğrulama ve Kontrol
- Kontrol olarak diğer faktör çiftlerini deneyelim: örn. 6×6 için çevre = 2·(6+6)·t = 24·t = 24·(3x-4) = 72x - 96 (şıklar arasında yok).
- 18×2 kombinasyonu hem 18·2 = 36 sayısını sağlar hem de şıklardan D ile birebir örtüşür: 120x - 160. Bu mantıksal ve cebirsel tutarlılığı doğrular.
Uyarı: Küçük kare kenarını yanlış almak (örneğin s yerine t kullanmamak) en sık yapılan hatadır; mutlaka s/3 = t uygulanmalı.
Karşılaştırma Tablosu
| Düzen (m×n küçük kare) | m·n | Çevre formülü (cm) | Şık eşleşmesi |
|---|---|---|---|
| 18 × 2 | 36 | 2·(18+2)·(3x-4) = 120x - 160 | D |
| 6 × 6 | 36 | 2·(6+6)·(3x-4) = 72x - 96 | yok |
| 9 × 4 | 36 | 2·(9+4)·(3x-4) = 78x - 104 | yok |
Özet Tablo
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Büyük kare kenarı | (9x - 12) cm |
| Küçük kare kenarı | (3x - 4) cm |
| Toplam küçük kare | 36 |
| Uygun düzen | 18 × 2 (küçük kare birimleri) |
| Çevre (sonuç) | 120x - 160 cm (D şıkkı) |
Sık Sorulan Sorular
-
Küçük kare kenarını neden s/3 aldık?
Çünkü büyük kare 9 eş kareye (3×3) bölünüyor; bir kenar üç eş parçaya ayrılır, dolayısıyla t = s/3. -
Toplam küçük kare sayısını neden 36 aldık?
Her büyük kare 9 küçük kare → 4 büyük çikolata ⇒ 4·9 = 36 küçük kare. -
Neden 18×2 düzenini seçtik, 6×6 seçilemez mi?
6×6 mümkündür ama verilen şıklarda sadece D seçeneği cebirsel olarak 18×2 düzenine uyuyor ve görsel düzen (uzun çerçeve) ile tutarlı şekilde D doğru cevaptır.
Sonraki Adımlar
Bu sorunun benzerlerinden birkaç tane daha çözüp pratik yapmak ister misiniz, yoksa adım adım sınav tarzı kısa çözüm notu hazırlayayım mı? @sare_DOGANSOY
Kare Şeklindeki Çikolata ve Dikdörtgen Çerçeve Problemi
Önemli Noktalar
- Her çikolatanın kenar uzunluğu (9x - 12) cm’dir ve 3×3=9 eşit kare parçaya ayrılır.
- Küçük karelerin kenar uzunluğu (9x - 12)/3 = 3x - 4 cm’dir.
- 4 çikolatadan toplam 36 küçük kare elde edilir.
- Bu parçalarla oluşturulan dikdörtgen çerçeve için kenar sayıları L + W = 20 küçük kare olur (çerçeve formülü: 2(L + W - 2) = 36).
- Dikdörtgenin çevresi 2[(L + W)(3x - 4)] = 120x - 160 cm’dir (D seçeneği).
ABCD dikdörtgeninin çevresi, küçük kare kenarlarının toplamı üzerinden hesaplanır: Her çikolata (9x - 12) cm kenarlı kare olup 9 eşit parçaya ayrılır, böylece küçük kenar 3x - 4 cm olur. Dört çikolatadan 36 parça gelir ve bunlar tek katmanlı çerçeve oluşturur. Çerçeve için kullanılan parça sayısı 2(L + W - 2) = 36 olduğundan L + W = 20’dir. Çevre ifadesi 2(20)(3x - 4) = 120x - 160 cm’dir.
İçindekiler
- Problemin Analizi
- Adım Adım Çözüm
- Karşılaştırma Tablosu: Olası Çerçeve Boyutları
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Problemin Analizi
Bu ortaokul cebir-geometri sorusu, değişkenli ifadelerle parça sayısını ve çevreyi birleştirir. Görsel 1’de verilen kare çikolata, kenar uzunluğu (9x - 12) cm olan bir yapıdır. x değeri pozitif olmalı ki kenar mantıklı olsun (x > 4/3). Beren, 4 adet çikolatayı alır ve her birini 9 eşit kare parçaya ayırır (3×3 ızgara şeklinde). Toplam 36 küçük kare elde edilir. Bu parçalar, Görsel 2’deki gibi kenarlarından yapıştırılarak (çakıştırılarak) ABCD dikdörtgen çerçeve oluşturur. Çerçeve, içi boş bir dikdörtgen bordür anlamına gelir; sadece dış kenarlar küçük karelerden oluşur. Gerçek hayatta bu, mozaik taşları veya puzzle parçalarıyla çerçeve yapmak gibi düşünülebilir.
Pro İpucu: Çerçeve düzeninde köşeler iki kez sayılmamalıdır; formül 2(L + W - 2) hatayı önler. x’i sayısal test edin (örneğin x=2 için kenar 6 cm, küçük kenar 2 cm, çevre 80 cm) ve seçenekleri doğrulayın.
Adım Adım Çözüm
Adım 1: Küçük Kare Kenarını Hesaplayın
Her çikolata 3×3 ızgaraya ayrılır (9 parça için).
Küçük kare kenarı:
$$s = \frac{9x - 12}{3} = 3x - 4$$ cm.
Net Sonuç: Her çikolatadan 9 adet (3x - 4) × (3x - 4) cm kare.
Adım 2: Toplam Parça Sayısını Bulun
4 çikolata × 9 parça = 36 küçük kare.
Tüm parçalar çerçevede kullanılır.
Adım 3: Çerçeve Modelini Kurun
Dikdörtgenin dış boyutları küçük kare cinsinden L (uzun kenar) ve W (kısa kenar) olsun.
Tek katmanlı çerçevede toplam kare sayısı:
- Üst ve alt kenarlar: 2 × L
- Yan kenarlar: 2 × (W - 2) (köşeler üst/alttan sayılır)
Toplam: 2(L + W - 2).
Denklem:
Olası Boyutlar: L=12, W=8; L=11, W=9 vb. (Görsel 2 muhtemelen dengeli bir oran gösterir, ama çevre L + W’ye bağlıdır.)
Uyarı: Eğer dolu bir dikdörtgen olsaydı L × W = 36 olurdu, ama “çerçeve” içi boşluğu belirtir. Bu yaygın bir tuzaktır; klinik pratikte geometri modellerinde boşluk hesabı kritik öneme sahiptir.
Adım 4: Dikdörtgen Boyutlarını ve Çevreyi Hesaplayın
Uzun kenar: L × s cm
Kısa kenar: W × s cm
Çevre:
$$C = 2(Ls + Ws) = 2s(L + W) = 2(3x - 4)(20) = 40(3x - 4) = 120x - 160$$ cm.
Bu, D) 120x - 160 seçeneğine uyar.
Adım 5: Doğrulama
x=2 için: s = 3(2) - 4 = 2 cm, L + W = 20, çevre = 40 × 2 = 80 cm.
Seçenek D: 120(2) - 160 = 80 (doğru).
A: 54(2)-72=36, B:95(2)-123=67, C:108(2)-144=72 (yanlış).
Hızlı Kontrol:
- [ ] Küçük kenar bölme işlemi doğru mu?
- [ ] Toplam parça 36 mı?
- [ ] Çerçeve formülü 2(L + W - 2) mi?
- [ ] Çevre sadeleştirildi mi? (40 × 3x = 120x, 40 × (-4) = -160)
Karşılaştırma Tablosu: Olası Çerçeve Boyutları
L + W = 20 sabit olduğundan tüm kombinasyonlar aynı çevreyi verir. Görsel 2’ye göre en olası (muhtemelen 12×8 gibi dikdörtgen) seçin.
| Dış Boyut (Küçük Kare Sayısı) | L + W | Toplam Kare (Çerçeve) | Gerçek Uzun Kenar | Gerçek Kısa Kenar | Çevre İfadesi |
|---|---|---|---|---|---|
| 12 × 8 | 20 | 2(12+8-2)=36 | 12(3x-4) | 8(3x-4) | 120x - 160 |
| 11 × 9 | 20 | 2(11+9-2)=36 | 11(3x-4) | 9(3x-4) | 120x - 160 |
| 13 × 7 | 20 | 2(13+7-2)=36 | 13(3x-4) | 7(3x-4) | 120x - 160 |
| 14 × 6 | 20 | 2(14+6-2)=36 | 14(3x-4) | 6(3x-4) | 120x - 160 |
| 10 × 10 | 20 | 2(10+10-2)=36 | 10(3x-4) | 10(3x-4) | 120x - 160 |
Not: Çevre her durumda aynıdır, çünkü L + W değişmez. Görselde köşeler ABCD olarak etiketli bir dikdörtgen görülür (Kaynak: Standart geometri modelleri, ortaokul müfredatı).
Özet Tablo
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Çikolata Kenarı | 9x - 12 cm |
| Küçük Kare Kenarı | (9x - 12)/3 = 3x - 4 cm |
| Toplam Küçük Kare | 4 × 9 = 36 |
| Çerçeve Formülü | 2(L + W - 2) = 36 → L + W = 20 |
| Dikdörtgen Boyutları | Uzun: L(3x-4), Kısa: W(3x-4) |
| Çevre | 2(L + W)(3x - 4) = 120x - 160 cm |
| Doğru Seçenek | D) 120x - 160 |
| x Koşulu | x > 4/3 (pozitif uzunluk için) |
Sık Sorulan Sorular
1. Neden çerçeve için 2(L + W - 2) formülü kullanılır?
Çerçeve üst-alt 2L kare, yanlar 2(W-2) kare kullanır (köşeler çift sayılmaz). Bu, 36 parçayı L + W = 20’ye bağlar. Dolu olsaydı L×W=36 olurdu, ama çerçeve boşluk içerir.
2. x değeri ne olmalı ki kenarlar pozitif olsun?
9x - 12 > 0 → x > 12/9 = 4/3. Küçük kenar için de 3x - 4 > 0 → x > 4/3. Örneğin x=2’de kenar 6 cm, çevre 80 cm olur (doğru seçenekle uyumlu).
3. Görsel 2 olmadan boyut nasıl tahmin edilir?
L + W = 20 sabit; çevre değişmez. Görsel muhtemelen 12×8 gösterir (36 kare için dengeli), ama hesaplama genel geçerdir.
4. Bu problemde parça sayısı nasıl çevreyi etkiler?
Parça sayısı (36) çerçeve modelini belirler, L + W’yi sabitler. Çevre doğrudan s × 2(L + W)'den gelir; alan yardımcı rol oynar.
5. Benzer problemde dolu dikdörtgen olsaydı ne değişirdi?
L × W = 36, L + W minimum 12 (kare için). Çevre 2s(L + W) olurdu, ama L + W değişken kalırdı (örneğin 6×6 için 24(3x-4)=72x-96, seçeneklere uymaz).
Sonraki Adımlar
Bu çözümü pekiştirmek için x=3 ile sayısal bir örnek mi hesaplayayım, yoksa benzer bir çerçeve-algebra sorusu mu çözelim?
