Karanlık bir ortamda, ucu kesilmiş bir yulaf koleoptilinin sadece sol yarısına oksin hormonu içeren agar blok yerleştirilmiştir.
Bir süre sonra bu koleoptilde gerçekleşecek değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Koleoptilin her iki tarafı da eşit oranda büyüyeceği için bitki dik olarak uzar.
B) Ucu kesilen koleoptil canlılığını yitireceği için büyüme tamamen durur.
C) Oksin hormonu ışık olmayan ortamda çalışmadığı için herhangi bir yönelme olmaz.
D) Koleoptilin sağ tarafındaki hücreler daha fazla uzayacağı için bitki sola doğru yönelir.
E) Koleoptilin sol tarafındaki hücreler daha fazla uzayacağı için bitki sağa doğru yönelir.
Bitkilerde görülen hareketlerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Tohumlar toprağa hangi yönde düşerse düşsün, kök her zaman yer çekiminin tersi yönde, gövde ise yer çekimi yönünde büyür.
B) Yüksek derişimde oksin, sürgün ve kökte hücre uzamasını artırarak her iki yapının da daha hızlı büyümesini sağlar.
C) Oksinin daha fazla bulunduğu tarafta hücre uzaması arttığından büyüme simetrik gerçekleşir ve bitki dik büyür.
D) Bitkilerde kök ve gövde, yüksek oksin derişimine farklı tepkiler verir.
E) Bitkilerde gerçekleşen nasti ve tropizma hareketlerinin tamamında oksin hormonu aktif olarak görev yapar.
29. Soru: Koleoptilde Oksin Hormonunun Yönelmeye Etkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: Yanlıştır. Oksin içeren agar blok yalnızca sol tarafa yerleştirildiği için hormon simetrik değil, yalnızca sol taraftaki hücrelere difüze olur; bu nedenle eşit büyüme gerçekleşmez.
- B Seçeneği: Yanlıştır. Koleoptilin ucu kesilse bile dışarıdan eklenen agar blok vasıtasıyla oksin hormonu sağlandığından hücre büyümesi devam eder.
- C Seçeneği: Yanlıştır. Oksin hormonunun asimetrik dağılımı karanlık ortamda da hücre uzamasını uyarır ve yönelmeye neden olur. Işık sadece oksinin homojen dağılmasını engelleyen bir dış uyarandır; ışık olmasa da yapay olarak asimetrik yerleştirilen oksin çalışır.
- D Seçeneği: Yanlıştır. Oksin sol tarafta yoğunlaştığı için sağ taraf değil, sol taraftaki hücreler daha hızlı uzar.
- E Seçeneği: Doğrudur. Agar bloktan difüze olan oksin, sol taraftaki hücrelerin boyca daha fazla uzamasını sağlar. Sol tarafın sağ tarafa göre daha hızlı uzaması koleoptilin sağa doğru kıvrılmasına (yönelmesine) yol açar.
Sonuç ve Doğrulama:
Bitki sürgünlerinde oksin hormonu hücre uzamasını teşvik eder. Hormonun asimetrik olarak sol yarıya verilmesi, sol tarafta asimetrik büyümeye ve dolayısıyla bitkinin karşı tarafa (sağa) bükülmesine neden olur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — Koleoptilin sol tarafındaki hücreler daha fazla uzayacağı için bitki sağa doğru yönelir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
30. Soru: Bitkilerde Hareket ve Oksin Etkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: Yanlıştır. Kök pozitif jeotropizma (yer çekimi yönünde), gövde ise negatif jeotropizma (yer çekiminin tersi yönde) gösterir.
- B Seçeneği: Yanlıştır. Gövde (sürgün) için uyarıcı olan yüksek oksin derişimi, kök hücreleri için engelleyici (inhibe edici) etki yapar ve kökte hücre uzamasını durdurur.
- C Seçeneği: Yanlıştır. Oksinin bir tarafta fazla birikmesi büyümenin asimetrik olmasına ve bitkinin yönelmesine (tropizma) yol açar; dik büyüme sağlamaz.
- D Seçeneği: Doğrudur. Gövde ve kökün oksin duyarlılığı farklıdır. Gövdenin uzamasını sağlayan optimum oksin derişimi, kök için aşırı yüksek gelir ve kök uzamasını baskılar. Dolayısıyla kök ve gövde, aynı oksin derişimine farklı tepkiler verir.
- E Seçeneği: Yanlıştır. Tropizma hareketleri oksin hormonunun asimetrik dağılımına bağlı asimetrik büyümeyle gerçekleşirken; nasti (ırganım) hareketleri turgor basıncındaki ani değişimlerle kontrol edilir.
Sonuç ve Doğrulama:
Kök ve sürgün sistemlerinin oksine olan hassasiyet eşikleri birbirinden farklıdır. Bu durum geotropizma gibi hareketlerde kökün aşağı, gövdenin yukarı yönelmesini sağlayan temel mekanizmadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — Bitkilerde kök ve gövde, yüksek oksin derişimine farklı tepkiler verir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Oksin hormonunun kökte ve gövdede büyüme üzerindeki zıt etkilerini gösteren derişim grafiğini birlikte incelemek ister misin?