DENEME - 14
I.
Il.
NaHCO,
CaCO3
NaCI
Mg
IV.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri 4 farklı
kaptaki derişik HNO, çözeltilerine ayrı ayrı atılırsa
açığa çıkan gazın sulu çözeltisi asidik özellik
gösterir?
A) Il ve IV
B) I ve ll
C) Il ve lI
D) Il ve IV
E) I ve IV
Maddelerin Derişik \text{HNO}_3 Çözeltisiyle Tepkimesi ve Açığa Çıkan Gazların Karakteri
KULLANILAN TEMEL KİMYASAL KURALLAR:
- Karbonat (\text{CO}_3^{2-}) ve bikarbonat (\text{HCO}_3^-) tuzları asitlerle tepkimeye girdiğinde \text{CO}_2\text{(g)} (karbondioksit) gazı açığa çıkar.
- Ametal oksitler (\text{CO}_2, \text{SO}_2, \text{NO}_2 gibi oksijence zengin olanlar) asit anhidritidir; sulu çözeltileri asidik özellik gösterir (\text{pH} < 7).
- Aktif metaller asitlerle tepkimeye girdiğinde \text{H}_2\text{(g)} (hidrojen) gazı açığa çıkar; \text{H}_2 gazının sulu çözeltisi nötr özelliktedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Maddenin (\text{NaHCO}_3) İncelenmesi
- Tepkime: \text{NaHCO}_3\text{(k)} + \text{HNO}_3\text{(suda)} \rightarrow \text{NaNO}_3\text{(suda)} + \text{H}_2\text{O(s)} + \text{CO}_2\text{(g)}
- Açığa Çıkan Gaz: \text{CO}_2 (Karbondioksit gazı)
- Gazın Özelliği: \text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightleftharpoons \text{H}_2\text{CO}_3 \rightleftharpoons \text{H}^+ + \text{HCO}_3^- tepkimesi uyarınca ortamdaki \text{H}^+ derişimini artırır ve asidik özellik gösterir. (I. öncül koşulu sağlar.)
Adım 2 — II. Maddenin (\text{CaCO}_3) İncelenmesi
- Tepkime: \text{CaCO}_3\text{(k)} + 2\text{HNO}_3\text{(suda)} \rightarrow \text{Ca(NO}_3)_2\text{(suda)} + \text{H}_2\text{O(s)} + \text{CO}_2\text{(g)}
- Açığa Çıkan Gaz: \text{CO}_2 (Karbondioksit gazı)
- Gazın Özelliği: Suda çözündüğünde asidik çözelti oluşturur. (II. öncül koşulu sağlar.)
Adım 3 — III. Maddenin (\text{NaCl}) İncelenmesi
- \text{NaCl}, nötr bir tuzdur ve normal şartlarda \text{HNO}_3 çözeltisi ile yer değiştirme tepkimesi vererek gaz açığa çıkarmaz. (III. öncül elenir.)
Adım 4 — IV. Maddenin (\text{Mg}) İncelenmesi
- Tepkime: \text{Mg(k)} + 2\text{HNO}_3\text{(suda)} \rightarrow \text{Mg(NO}_3)_2\text{(suda)} + \text{H}_2\text{(g)}
- Açığa Çıkan Gaz: \text{H}_2 (Hidrojen gazı)
- Gazın Özelliği: \text{H}_2 gazı nötr karakterlidir; suda çözündüğünde asidik özellik göstermez. (IV. öncül elenir.)
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. II ve IV — IV numaralı maddeden çıkan \text{H}_2 gazı nötrdür.
B. I ve II — Her iki maddeden de açığa çıkan \text{CO}_2 gazının sulu çözeltisi asidiktir.
C. II ve III — III numaralı maddeden gaz çıkışı gerçekleşmez.
D. III ve IV — III’ten gaz çıkmaz, IV’ten çıkan \text{H}_2 gazı asidik değildir.
E. I ve IV — IV numaralı maddeden çıkan \text{H}_2 gazı asidik özellik göstermez.
Adım 6 — Son Doğrulama
Karbonatlı ve bikarbonatlı bileşikler olan \text{NaHCO}_3 ve \text{CaCO}_3, asitlerle etkileştiğinde asidik bir oksit olan \text{CO}_2 gazını oluştururlar. Bu nedenle yalnızca I ve II numaralı maddeler istenen şartı sağlar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) I ve II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Asit-baz tepkimelerinde yarı soy metallerin (\text{Cu}, \text{Ag} gibi) derişik veya seyreltik \text{HNO}_3 ile verdikleri gaz çıkışlarını da birlikte incelememizi ister misin?