Kapalı bir kaba kısmi basincı 2 atm olarn O, gazı konuluyor.
O, gazı;
20,(g) 30,g) denklemine göre dengeye ulaştiğında
kapta toplam basınç 2,4 atm ölçülüyor.
Buna göre tepkimenin kısmi basınçlar cinsinden denge
sabitinin (Kp) değeri kaçtır?
Kapalı Bir Kapta O₃ Gazının Denge Tepkimesi ve Kp Hesabı
KULLANILAN FORMÜL:
Kısmi basınçlar cinsinden denge sabiti (K_p) formülü:
Verilen tepkime için:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tepkime Başlangıç, Değişim ve Denge Durumlarının Belirlenmesi
Tepkime denklemi: 2O_3(g) \rightleftharpoons 3O_2(g)
Başlangıçta kapta sadece 2 atm basınç yapan O_3 gazı vardır. Tepkime dengeye ulaşırken O_3 gazından 2x kadar azalma olursa, katsayılara bağlı olarak O_2 gazından 3x kadar oluşur.
| 2O_3(g) | \rightleftharpoons | 3O_2(g) | |
|---|---|---|---|
| Başlangıç: | 2 atm | 0 | |
| Değişim: | -2x | +3x | |
| Denge: | 2-2x | 3x |
Adım 2 — Toplam Basınç Yardımıyla Değişim Miktarının (x) Bulunması
Dengedeki toplam basıncın 2,4 atm olduğu verilmiştir. Dengedeki kısmi basınçları toplayalım:
P_{toplam} = P_{O_3} + P_{O_2}
2,4 = (2 - 2x) + 3x
2,4 = 2 + x
x = 0,4 atm
Adım 3 — Dengedeki Kısmi Basınçların Hesaplanması
Bulduğumuz x değerini denge satırında yerine koyalım:
- P_{O_3} = 2 - 2(0,4) = 2 - 0,8 = 1,2 atm
- P_{O_2} = 3(0,4) = 1,2 atm
Adım 4 — Kp Değerinin Hesaplanması
Denge basınçlarını K_p bağıntısına yerleştirelim:
K_p = 1,2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: Tepkimenin kısmi basınçlar cinsinden denge sabiti K_p = 1,2’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Kısmi Basınçlar Cinsinden Denge Sabiti (K_p)
- Tanım: Gaz fazındaki tepkimelerde, ürünlerin kısmi basınçlarının çarpımının girenlerin kısmi basınçlarının çarpımına oranıdır.
- Bu problemde: Derişimler yerine doğrudan atmosfer (atm) cinsinden basınçlar kullanılarak denge sabiti hesaplanmıştır.
2. Le Chatelier İlkesi ve Katsayı İlişkisi
- Tanım: Tepkimedeki katsayılar, gazların mol sayıları ve dolayısıyla kısmi basınçlarındaki değişim oranlarını belirler.
- Bu problemde: 2 mol O_3 harcanırken 3 mol O_2 oluşması, kaptaki toplam basıncın artmasına neden olmuştur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Katsayıları Üs Olarak Yazmamak
- Yanlış: K_p = \frac{P_{O_2}}{P_{O_3}} şeklinde sadece basınçları oranlamak.
- Doğru: Tepkime katsayıları mutlaka üs olarak yazılmalıdır (1,2^3 / 1,2^2).
- Neden Yanlış: Denge bağıntısı, her bir bileşenin stokiyometrik katsayısını kuvvet olarak almayı gerektirir.
Benzer bir denge sorusuyla pratik yapmak ister misin yoksa bu çözümdeki adımlardan birini daha detaylı açıklamamı ister misin?
