Kapadokya Bölgesi Parçasındaki Altı Çizili Tamlamalar
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Bu soruda bizden, verilen parçadaki altı çizili tamlamalardan hangisinin türünün diğerlerinden farklı olduğunu bulmamız isteniyor. Altı çizili tamlamaların türlerini belirleyelim:
Adım 1 — I. Tamlamayı Analiz Et
- “Kapadokya Bölgesi”: Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. “Ne bölgesi?” sorusuna “Kapadokya” cevabını verir. Tamlayan (Kapadokya) ek almamış, tamlanan (Bölgesi) iyelik eki almıştır.
Adım 2 — II. Tamlamayı Analiz Et
- “Coğrafi olaylar”: Bu bir sıfat tamlamasıdır. “Nasıl olaylar?” sorusuna “coğrafi” cevabını verir. “Coğrafi” kelimesi “olaylar” ismini niteleyen bir sıfattır.
Adım 3 — III. Tamlamayı Analiz Et
- “medeniyetin izlerini”: Bu bir belirtili isim tamlamasıdır. “Neyin izleri?” sorusuna “medeniyetin” cevabını verir. Hem tamlayan (medeniyetin) hem de tamlanan (izlerini) ek almıştır.
Adım 4 — IV. Tamlamayı Analiz Et
- “İnsan yerleşimleri”: Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. “Ne yerleşimleri?” sorusuna “insan” cevabını verir. Tamlayan (İnsan) ek almamış, tamlanan (yerleşimleri) iyelik eki almıştır.
Adım 5 — V. Tamlamayı Analiz Et
- “ticaret kolonilerini”: Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. “Ne kolonileri?” sorusuna “ticaret” cevabını verir. Tamlayan (ticaret) ek almamış, tamlanan (kolonilerini) iyelik eki almıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
Yukarıdaki analizlerimize göre tamlamaların türleri şunlardır:
I. Kapadokya Bölgesi — Belirtisiz İsim Tamlaması
II. Coğrafi olaylar — Sıfat Tamlaması- III. medeniyetin izlerini — Belirtili İsim Tamlaması
- IV. İnsan yerleşimleri — Belirtisiz İsim Tamlaması
- V. ticaret kolonilerini — Belirtisiz İsim Tamlaması
Görüldüğü üzere, “Coğrafi olaylar” bir sıfat tamlaması iken diğerleri isim tamlamasıdır (belirtili veya belirtisiz).
Adım 7 — Final Doğrulama
Soruda bizden altı çizili tamlamaların türünün farklı olanını bulmamız istendiği için, II numaralı “Coğrafi olaylar” tamlaması sıfat tamlaması olmasıyla diğer isim tamlamalarından ayrılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İsim Tamlaması
- Tanım: İki ismin bir araya gelerek anlamca bütünleştiği söz öbeğidir.
- Bu problemde: “Kapadokya Bölgesi”, “medeniyetin izleri”, “İnsan yerleşimleri”, “ticaret kolonileri” isim tamlamalarına örnektir. Belirtili ve belirtisiz isim tamlaması olarak ikiye ayrılır.
2. Sıfat Tamlaması
- Tanım: Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten bir sıfat ile kurulan söz öbeğidir.
- Bu problemde: “Coğrafi olaylar” sıfat tamlamasına örnektir, “coğrafi” kelimesi “olaylar” isminin niteliğini belirtmektedir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tamlama Türlerini Karıştırmak
- Yanlış: İsim tamlamaları ile sıfat tamlamalarını ayırt edememek. Örneğin, “güzel ev” bir sıfat tamlamasıyken, “evin güzelliği” bir isim tamlamasıdır.
- Doğru: İsim tamlamasında en az iki isim bulunur ve tamlayan/tamlanan ekleri önemlidir. Sıfat tamlamasında ise bir sıfat ve bir isim bulunur. “Nasıl?” veya “hangi?” sorusu sıfat tamlamasını, “ne?”, “kimin?”, “neyin?” soruları isim tamlamasını buldurur.
- Neden yanlış: Tamlamaların yapısını doğru analiz edememek, soruyu yanlış cevaplamanıza neden olur. Özellikle belirsiz isim tamlaması ile sıfat tamlaması arasındaki ayrım bazen zorlayıcı olabilir.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir tamlama sorusu çözmemi ister misin?
