Laboratuvar ortamında özdeş üç ayrı kaba eşit hacimde apolar yapıdaki benzen (C_6H_{6}) sıvısı konulmuştur.
Daha sonra kaplara aynı sıcaklıkta aşağıda belirtilen sıvılar- dan yüzer mililitre ilave edilip iyice çalkalanmıştır:
I.
kap:
Apolar yapıdaki tetraklorome\tan (CCl_{4})
II. kap: Polar yapıdaki saf su (H_2O)
III. kap: Polar yapıdaki üre (NH_{2} - C - NH_{2})
||
Buna göre, işlem sonucunda kapların hangilerinde heterojen bir karışım gözlenir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) II ve III
Benzen Sıvısına Eklenen Maddelerle Oluşan Karışımların Türü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Temel İlkenin Belirlenmesi (“Benzer Benzeri Çözer”)
Kimyada çözünme olayının gerçekleşmesi için “benzer benzeri çözer” kuralı geçerlidir:
- Apolar maddeler, apolar çözücülerde çözünerek homojen karışım (çözelti) oluşturur.
- Polar maddeler ile apolar maddeler birbiri içinde çözünmez ve faz ayrımı oluşturarak heterojen karışım meydana getirir.
- Kapların tamamında başlangıçta bulunan benzen (C_6H_6) sıvısı apolar yapıdadır.
Adım 2 — I. Kabın Analizi
- Kaptaki sıvı: Benzen (C_6H_6) \rightarrow Apolar
- Eklenen sıvı: Tetraklorometan (CCl_4) \rightarrow Apolar
- Apolar moleküller arasında etkin olan London çekim kuvvetleri sayesinde maddeler birbiri içinde tamamen çözünür. Bu nedenle I. kapta homojen karışım oluşur.
Adım 3 — II. Kabın Analizi
- Kaptaki sıvı: Benzen (C_6H_6) \rightarrow Apolar
- Eklenen sıvı: Saf su (H_2O) \rightarrow Polar
- Polar su molekülleri ile apolar benzen molekülleri arasında yeterli etkileşim (dipol - indüklenmiş dipol) oluşmaz ve maddeler birbiri içinde çözünmez. Bu nedenle II. kapta heterojen karışım (emülsiyon) oluşur.
Adım 4 — III. Kabın Analizi
- Kaptaki sıvı: Benzen (C_6H_6) \rightarrow Apolar
- Eklenen madde: Üre (NH_2 - CO - NH_2) \rightarrow Polar
- Polar yapılı üre molekülleri ile apolar yapılı benzen molekülleri birbiri içinde çözünmez. Bu nedenle III. kapta da heterojen karışım oluşur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — I. kapta apolar-apolar etkileşimi nedeniyle homojen karışım oluşur.
B. Yalnız II — Heterojen karışım yalnızca II. kapta değil, polar olan III. kapta da oluşur.
C. Yalnız III — Heterojen karışım yalnızca III. kapta değil, polar olan II. kapta da oluşur.
D. I ve II — I. kap homojen karışımdır.
E. II ve III — Polar yapıdaki H_2O (II) ve üre (III), apolar benzen içinde çözünmeyerek heterojen karışım oluşturur.
Adım 6 — Son Doğrulama
Apolar benzen sıvısında yalnızca apolar yapılı CCl_4 çözünerek homojen karışım verir. Polar yapılı olan H_2O ve üre sıvıda çözünmeyip heterojen karışım oluşturduğundan aranan kaplar II ve III’tür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Zayıf etkileşim türleri (dipol-dipol, London, hidrojen bağı) ve çözünürlük ilişkisini pekiştirmek için benzer bir soru daha çözmemi ister misin?