Basketbol maçları dört periyot hâlinde oynanır. Her periyot sonunda takımın attığı sayılar toplanarak maç sonucu belirlenir.
Kanka Basketbol Takımı, bir maçta 2, 3 ve 4. periyotlarda bir önceki periyottan daha fazla sayı atmıştır. Atılan bu sayılar 9 ile 15 arasındadır. Takımın 1 ve 2. periyotlarda attığı sayıların toplamı ile 3 ve 4. periyotlarda attığı sayıların toplamının aralarında asal olduğu bilinmektedir.
Buna göre, Kanka Basketbol Takımı’nın maç boyunca attığı toplam sayı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 46
B) 47
C) 48
D) 49
Aralarında Asal Sayılar ve Eşitsizlik Problemleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Aralarında asal sayılar, 1’den başka ortak pozitif tam sayı böleni olmayan sayılardır; yani iki sayının en büyük ortak böleni \text{EBOB}(a, b) = 1 olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Periyotlarda Atılan Sayı Değerlerini Belirleme
Takımın attığı sayılar 9 ile 15 arasında tam sayılar olduğundan bu değerler \{10, 11, 12, 13, 14\} kümesinden seçilmelidir. Her periyotta bir öncekinden daha fazla sayı atıldığı için periyot skorları p_1 < p_2 < p_3 < p_4 sıralamasına sahip 4 farklı tam sayıdır. Toplam 5 aday sayıdan 4 tanesi seçilecektir (biri hariç tutulur):
Adım 2 — Seçenekleri ve Aralarında Asallık Koşulunu İnceleme
İlk iki periyodun toplamı A = p_1 + p_2, son iki periyodun toplamı B = p_3 + p_4 olmak üzere \text{EBOB}(A, B) = 1 şartı sağlanmalıdır:
- A) 46 İçin (14 hariç): Sayılar 10, 11, 12, 13 olur.A = 10 + 11 = 21, \quad B = 12 + 13 = 25 \implies \text{EBOB}(21, 25) = 1 \quad \text{(Aralarında asal)}
- B) 47 İçin (13 hariç): Sayılar 10, 11, 12, 14 olur.A = 10 + 11 = 21, \quad B = 12 + 14 = 26 \implies \text{EBOB}(21, 26) = 1 \quad \text{(Aralarında asal)}
- C) 48 İçin (12 hariç): Sayılar 10, 11, 13, 14 olur.A = 10 + 11 = 21, \quad B = 13 + 14 = 27 \implies \text{EBOB}(21, 27) = 3 \neq 121 ve 27 sayıları 3’e bölündüğü için aralarında asal değildir. Toplamı 48 yapan başka bir sıralı grup bulunmadığından toplam sayı 48 olamaz.
- D) 49 İçin (11 hariç): Sayılar 10, 12, 13, 14 olur.A = 10 + 12 = 22, \quad B = 13 + 14 = 27 \implies \text{EBOB}(22, 27) = 1 \quad \text{(Aralarında asal)}
CEVAP: C) 48 (Toplam skor 48 olduğunda ilk iki ve son iki periyot toplamları 21 ve 27 olup aralarında asal olma şartını bozmaktadır)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Arasında” ifadesi uç değerleri (9 ve 15) kapsamaz. Sınırlı elemanlı küme problemlerinde istenen toplamı bulmak için kümenin tamamının toplamından (60) dışarıda bırakılan sayıyı çıkarmak tüm durumları hızlıca test etmenizi sağlar.
