kan plazmasında ne bulunmaz
Kan plazmasında ne bulunmaz?
Cevap:
Kan plazması, kanın sıvı kısmıdır ve içinde birçok önemli madde bulunur. Ancak, kan plazmasında bulunmayan veya çok az bulunan bazı maddeler vardır. İşte detaylı açıklaması:
Table of Contents
1. Kan Plazması Nedir?
Kan plazması, kanın hücrelerden (alyuvar, akyuvar, trombosit) ayrılmış sıvı kısmıdır. Yaklaşık %55-60 oranında kan hacmini oluşturur. Sarımsı renkte ve sudan (%90-92) oluşur. Kan plazması, vücudun besin, hormon, atık maddeler ve diğer önemli bileşenlerini taşır.
2. Kan Plazmasında Bulunan Maddeler
Kan plazması içinde bulunan başlıca maddeler şunlardır:
- Su (%90-92): Plazmanın temel bileşenidir.
- Proteinler (%7-8): Albümin, globulinler, fibrinojen gibi.
- İyonlar: Sodyum (Na⁺), potasyum (K⁺), kalsiyum (Ca²⁺), klorür (Cl⁻), bikarbonat (HCO₃⁻) gibi elektrolitler.
- Besin maddeleri: Glukoz, amino asitler, yağ asitleri, vitaminler.
- Atık ürünler: Üre, kreatinin, ürik asit gibi metabolik atıklar.
- Gazlar: Çözünmüş oksijen (O₂) ve karbondioksit (CO₂) az miktarda bulunur.
- Hormonlar: Kan yoluyla taşınan çeşitli hormonlar.
- Enzimler ve diğer küçük moleküller.
3. Kan Plazmasında Bulunmayan Maddeler
Kan plazmasında bulunmayan veya çok az bulunan maddeler şunlardır:
- Hücreler: Alyuvar (eritrosit), akyuvar (lökosit) ve trombositler plazmada bulunmaz, bunlar kanın hücresel elemanlarıdır.
- Fibrin (pıhtılaşma maddesi): Normal şartlarda plazmada fibrinojen bulunur, ancak fibrin pıhtılaşma sırasında oluşur ve plazmada serbest halde bulunmaz.
- Kanın pıhtılaşmasında rol alan aktif pıhtılaşma faktörleri: Kan plazması pıhtılaşma faktörlerini içerir ancak aktif pıhtılaşma ürünleri (örneğin fibrin) plazmada bulunmaz.
- Yağ damlacıkları (kılcal damar dışına çıkmış yağlar): Normalde plazmada serbest yağ asitleri ve lipoproteinler vardır, ancak büyük yağ damlacıkları bulunmaz.
- Hücresel organeller: Kan plazması hücresel yapı içermez.
Özetle, kan plazması hücresel elemanlar ve pıhtılaşmış fibrin içermez.
4. Özet Tablo
| Madde | Kan Plazmasında Bulunur mu? | Açıklama |
|---|---|---|
| Su | Evet | %90-92 oranında bulunur |
| Albümin, Globulin, Fibrinojen | Evet | Plazmanın protein bileşenleri |
| Alyuvar (eritrosit) | Hayır | Hücresel eleman, plazmada bulunmaz |
| Akyuvar (lökosit) | Hayır | Hücresel eleman, plazmada bulunmaz |
| Trombosit | Hayır | Hücresel eleman, plazmada bulunmaz |
| Fibrin (pıhtılaşmış protein) | Hayır | Pıhtılaşma sonrası oluşur, plazmada serbest yok |
| Glukoz | Evet | Enerji kaynağı olarak plazmada bulunur |
| İyonlar (Na⁺, K⁺, Ca²⁺ vb.) | Evet | Elektrolit dengesi için plazmada bulunur |
| Hormonlar | Evet | Kan yoluyla taşınır |
Sonuç
Kan plazmasında bulunmayan en önemli maddeler; alyuvar, akyuvar, trombosit gibi hücresel elemanlar ve pıhtılaşma sonrası oluşan fibrin proteinidir. Kan plazması, kanın hücresiz sıvı kısmı olarak görev yapar ve birçok maddeyi taşır ancak hücre içermez.
Kaynaklar:
- Guyton & Hall Tıbbi Fizyoloji
- Temel Hematoloji Ders Notları
- İnsan Fizyolojisi, Martini