!Screenshot_20260329-211429|690x431 [Link Silindi]
SORU: Şekilde verilen kaldıraç ile ilgili soruları cevaplandırınız.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Kaldıraçta kuvvet kolu = kuvvetin uygulandığı mesafe
- Yük kolu = yükün olduğu mesafe
- Kuvvet kazancı = Yük kolu / Kuvvet kolu
- Kuvvetin yönü, kaldıraç türüne bağlı olarak değişebilir veya değişmeyebilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kuvvet kolu kaç birimdir?
Kuvvetin uygulandığı noktanın merkezden uzaklığına bakalım.
Grafikte F noktasından merkeze olan uzaklık 2 birimdir.
Kuvvet kolu = 2 birim
Adım 2 — Yük kolu kaç birimdir?
Yük (P) noktasından merkeze olan uzaklık 6 birimdir.
Yük kolu = 6 birim
Adım 3 — Kuvvetin yönü değişir mi?
Kuvvet kolu yük kolundan daha kısa olduğundan ve F yukarıdan aşağı kuvvet uyguladığından,
kaldıraç düzeneğinde kuvvetin yönü genellikle ters yönde olur.
Bu nedenle kuvvetin yönü değişir.
Adım 4 — Kuvvet kazancı var mıdır, varsa kaç kat kazandırır?
Kuvvet kazancı = Yük kolu / Kuvvet kolu = 6 / 2 = 3 kat
Bu nedenle kuvvet 3 kat kazanç sağlar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
I. Kuvvet kolu 2 birimdir.
II. Yük kolu 6 birimdir.
III. Kuvvetin yönü değişir.
IV. Kuvvet kazancı vardır ve 3 kat kazandırır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: Görseldeki kaldıraçta soldaki P yükü ve sağdaki F kuvveti için I–IV numaralı soruları cevaplayınız.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL: Denge koşulu: F\cdot a = P\cdot b.
Kuvvet kazancı (MA): \displaystyle \frac{P}{F}=\frac{a}{b}.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kuvvet kolunu belirle
Fulcrum ile F arasındaki eşit blok sayısı = 3 birim.
Adım 2 — Yük kolunu belirle
Fulcrum ile P arasındaki eşit blok sayısı = 2 birim.
Adım 3 — Kuvvetin yönünü incele
F sağdan aşağı uygulanıyor; P solda aşağı yönlü ağırlık. Sağdan aşağı uygulanan kuvvet sol ucu yukarı kaldırır, yani yükün hareket yönü ters olur.
Adım 4 — Kuvvet kazancını hesapla
Denge: F\cdot a = P\cdot b → \displaystyle \frac{P}{F}=\frac{a}{b}.
Burada a=3, b=2 olduğundan \displaystyle \frac{P}{F}=\frac{3}{2}=1{,}5.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tork (Moment)
- Tanım: Kuvvet × kuvvet kolu (döndürme etkisi).
- Bu problemde: F\cdot a ve P\cdot b birbirine eşit olmalıdır.
- Kaldıraç kolu
- Tanım: Fulkruma olan dik uzaklık (eşit blok sayısıyla gösterildi).
- Bu problemde: Kuvvet kolu = 3 birim, yük kolu = 2 birim.
SIK YAPILAN HATALAR:
Blokları yanlış saymak
- Yanlış: Görseldeki eşit blokları atlamak veya yanlış saymak.
- Doğru: Fulkrumdan itibaren her eşit parçayı birer birim say.
- Neden yanlış: Yanlış kol uzunluğu kuvvet kazancını yanlış verir.
- Düzeltme: Görseldeki her dikey bölmeyi bir birim olarak say.
CEVAP:
I. Kuvvet kol: 3 birim
II. Yük kol: 2 birim
III. Kuvvetin yönü değişir mi? Evet. Sağdan aşağı uygulanan kuvvet yükü yukarı kaldırır.
IV. Kuvvet kazancı var mıdır, varsa kaç kat kazandırır? Evet, 1{,}5 kat (3/2).
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?