A) 1
B) 2
C)3
D) 4
E) 5
kaç tam sayı değeri
vardır?
ifadesi bir polinom belirttiğine göre m’nin alabileceği
P) = 3x m+1 -2x5-m+x2 -1
Test- 01
P(x) = 3x^{\frac{15}{m+1}} - 2x^{5-m} + x^2 - 1 İfadesinin Polinom Olmasını Sağlayan m Tam Sayı Değerlerinin Sayısı
KULLANILAN KURAL:
Bir ifadenin x değişkenine bağlı bir polinom belirtebilmesi için tüm terimlerdeki x değişkeninin kuvvetleri (dereceleri) birer doğal sayı (\mathbb{N} = \{0, 1, 2, 3, \dots\}) olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kuvvetlerin Doğal Sayı Olma Şartını Belirleme
Verilen P(x) ifadesinde m’ye bağlı olan kuvvetler \frac{15}{m+1} ve 5-m’dir. Bu ifadelerin her ikisinin de doğal sayı olması gerekir:
- \frac{15}{m+1} \in \mathbb{N}
- 5 - m \ge 0 \implies m \le 5
Adım 2 — \frac{15}{m+1} İfadesini Doğal Sayı Yapan Değerleri Bulma
\frac{15}{m+1} sonucunun bir doğal sayı olması için (m+1) ifadesi 15’in pozitif tam böleni olmalıdır (15’in pozitif bölenleri: 1, 3, 5, 15):
- m + 1 = 1 \implies m = 0
- m + 1 = 3 \implies m = 2
- m + 1 = 5 \implies m = 4
- m + 1 = 15 \implies m = 14
Adım 3 — m \le 5 Şartını Sağlayan Değerleri Seçme
Bulunan m değerlerinin 5-m \ge 0 eşitsizliğini sağlayıp sağlamadığını kontrol edelim:
- m = 0 \le 5
(Kuvvetler: \frac{15}{1} = 15 ve 5-0=5) - m = 2 \le 5
(Kuvvetler: \frac{15}{3} = 5 ve 5-2=3) - m = 4 \le 5
(Kuvvetler: \frac{15}{5} = 3 ve 5-4=1) - m = 14 \le 5
(5-14 = -9 \notin \mathbb{N}, polinom şartını bozar)
Buna göre m’nin alabileceği tam sayı değerleri kümesi \{0, 2, 4\} olup toplam 3 tanedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C şıkkı (3)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Polinom Olma Şartı
- Tanım: P(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \dots + a_0 ifadesinde tüm dereceler n \in \{0, 1, 2, 3, \dots\} olmalıdır.
- Bu problemde: x’in üssü olan \frac{15}{m+1} ve 5-m ifadelerinin negatif olmaması ve kesirli kalmaması sağlanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
m+1 = 15 \implies m = 14 Değerini de Çözüme Dahil Etmek
- Yanlış: Sadece 15’in bölenlerine bakıp m = \{0, 2, 4, 14\} diyerek 4 değer bulmak.
- Doğru: İkinci kuvvet olan 5-m \ge 0 şartını da mutlaka kontrol etmek.
- Neden yanlış: m = 14 yazıldığında x^{5-14} = x^{-9} terimi oluşur ve bu terim ifadenin polinom olmasını engeller.
Bu konuyla ilgili benzer bir soru daha çözerek pratik yapmak ister misin?
