Kaç farklı x tam sayısı için,
\sqrt[3]{\frac{x+1}{x-2}} + \sqrt{6-x} - \sqrt[4]{x-3}
ifadesi bir reel sayı belirtir?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
E) [?]
\sqrt[3]{\frac{x+1}{x-2}} + \sqrt{6-x} - \sqrt[4]{x-3} İfadesini Reel Sayı Yapan x Tam Sayılarının Sayısı
KULLANILAN KURAL VE TANIMLAR:
- Çift Dereceli Köklü İfadeler: \sqrt[2n]{f(x)} \in \mathbb{R} \iff f(x) \ge 0
- Tek Dereceli Köklü İfadeler: \sqrt[2n+1]{f(x)} \in \mathbb{R} \iff f(x) tanımlı olmalıdır.
- Rasyonel İfadeler: \frac{P(x)}{Q(x)} ifadesinde payda sıfır olamaz (Q(x) \neq 0).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tek dereceli köklü ifadeyi inceleyelim
- \sqrt[3]{\frac{x+1}{x-2}} ifadesinin kök derecesi 3 (tek sayı) olduğu için kök içi negatif, sıfır veya pozitif olabilir.
- Ancak rasyonel ifadenin paydası sıfırdan farklı olmalıdır:x - 2 \neq 0 \implies x \neq 2
Adım 2 — İkinci terimi (\sqrt{6-x}) inceleyelim
- \sqrt{6-x} ifadesinin kök derecesi 2 (çift sayı) olduğundan kök içi sıfır veya pozitif olmalıdır:6 - x \ge 0 \implies x \le 6
Adım 3 — Üçüncü terimi (\sqrt[4]{x-3}) inceleyelim
- \sqrt[4]{x-3} ifadesinin kök derecesi 4 (çift sayı) olduğundan kök içi sıfır veya pozitif olmalıdır:x - 3 \ge 0 \implies x \ge 3
Adım 4 — Elde edilen tüm aralıkları birleştirelim
- Bulunan şartların ortak kesişimini alalım:3 \le x \le 6 \quad \text{ve} \quad x \neq 2
- x = 2 değeri zaten [3, 6] aralığının dışında kaldığı için bu aralıktaki tüm tam sayılar ifadeyi tanımlı yapar:x \in \{3, 4, 5, 6\}
- Buradan x değerinin alabileceği 4 farklı tam sayı değeri bulunur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 4 (x \in \{3, 4, 5, 6\})
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Kök Derecesinin Tek/Çift Olma Durumu
- Tanım: Çift dereceli köklerin içi negatif olamaz; tek dereceli köklerin içi her reel değeri alabilir.
- Bu problemde: \sqrt{6-x} ve \sqrt[4]{x-3} için \ge 0 eşitsizliği kurulurken, \sqrt[3]{\frac{x+1}{x-2}} için yalnızca paydanın tanımsızlığı (x \neq 2) dikkate alınmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tek dereceli kökün içini sıfırdan büyük veya eşit kabul etmek
- Yanlış: \frac{x+1}{x-2} \ge 0 tablosu yaparak gereksiz kök elemek.
- Doğru: Tek dereceli köklerin içi negatif değerler de alabileceği için sadece paydayı tanımsız yapan x=2 değeri dışlanır.
- Neden yanlış: Tek dereceli kökler negatif sayıların da reel kökünü verir (\sqrt[3]{-8} = -2 \in \mathbb{R}).
Benzer köklü ifade ve tanım kümesi sorularından bir tane daha pekiştirme amaçlı çözmemi ister misin?
