K ve L tutulmalarında Ay ve Dünya’nın Güneş’e uzaklıklarının karşılaştırılması aşağıda verilmiştir.
Buna göre K ve L tutulmalarında Güneş, Dünya ve Ay’ın sıralaması aşağıdakilerden hangisindeki gibi olur?
Güneş ve Ay Tutulmalarında Gök Cisimlerinin Konum Sıralaması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Güneş ve Ay tutulmaları, gök cisimlerinin aynı doğrultuya gelmesiyle oluşur. Güneş’e olan mesafe karşılaştırmasında uzaklığı daha az olan gök cismi Güneş’e daha yakındır; bu durum tutulmanın türünü ve Güneş’ten itibaren dizilim sırasını belirler.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Grafiklerde verilen Güneş’e uzaklık sütunları incelendiğinde:
K Tutulması: Ay’ın Güneş’e olan uzaklığı, Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığından daha azdır. Dolayısıyla Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girmiştir. Bu durum Güneş tutulması olup Güneş’ten itibaren sıralama Güneş - Ay - Dünya şeklindedir.
L Tutulması: Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı, Ay’ın Güneş’e olan uzaklığından daha azdır. Dolayısıyla Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girmiştir. Bu durum Ay tutulması olup Güneş’ten itibaren sıralama Güneş - Dünya - Ay şeklindedir.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
A) K tutulmasında Dünya ortada gösterildiği için yanlıştır.
B) Güneş’in iki gök cisminin ortasında yer alması fiziksel olarak mümkün değildir, yanlıştır.
C) K tutulması (Güneş - Ay - Dünya) ve L tutulması (Güneş - Dünya - Ay) sıralamalarını eksiksiz ve doğru vermektedir.
D) L tutulmasında sıralama Güneş referansına göre tersten yazılmış ve Güneş sonda gösterilmiştir, yanlıştır.
CEVAP:C — K: Güneş - Ay - Dünya / L: Güneş - Dünya - Ay
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Güneş tutulmasında Ay yeni ay evresindedir ve Güneş’e Dünya’dan daha yakındır. Ay tutulmasında ise Ay dolunay evresindedir ve Dünya’nın gölgesinde kaldığı için Güneş’e Dünya’dan daha uzaktır. Güneş daima ışık kaynağı olarak sistemin merkezinde/başında yer alır.