mizda
ruz.
ünde
sinde
ertlidir:
olanı
k etkisi
atasiz
ede
tlarca
a bulan
nden
elliğine
rintıryı
tab\int
ah her
30. Dünyada her iki haftada bir, konuşuru kalrnayan bir dil
sessizliğe gömülüyor. Bu yok oluş, soziGklerden birkac
maddenin silinmesi olarak görülmemelidir çünkü her
dil, kendi konuşurlarına özgü bir dünya görüşünün de
taşıyicisidır. Orneğin Sibirya’nin soğuk düziüklerinde
yaşayan Ket halkı, nehrin akış yönünü anlatan onlarca
ayrn sözcüğe sahipken bu halkın son konuşurları artık
iki elin parmaklarıni geçmiyor. Dil bilimciler son çeyrek
yüzyıldır yok olma eşiğindeki dilleri ses kayıtiarıyla
belgelemek, konuşurlarıinın anlattiğı masalları yazıya
geçimek için büyük bir çaba içindedir. Bu çabanın
görünmeyen yüzünde ise bambaşka bir kaygı yatıyor:
Bir dil kaybedildiğinde o dilde söylenmiş şarkılar,
mirildanilmış ninniler ve kuşaklar boyunca aktarılan
atasözleri de bir daha duyulmayacak biçimde kaybolur.
Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı
vardır?
A) Yok olan diller, canlı olan dilleri hangi yönleriyle
etkilemektedir?
B) Ket halkının yaşadığı çevre, yaşam biçimini nasil
belirlemektedir?
Dil bilimciler, kaybolan dilleri belgelemek için hangi
yoları izlemektedir?
D) Günümüzde yok olma tehlikesi altindaki dillerin
sayisı nasil değişmektedir?
E) Bir dilin yok olması, konuşurları üzerinde ne tür
etkiler birakmaktadır?
Paragrafta Anlam: Parçanın Cevapladığı Soruyu Belirleme
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
Parçada geçen ifadeleri seçeneklerdeki sorularla karşılaştıralım:
- A Seçeneği: Parçada yok olan dillerin yaşayan diğer dilleri nasıl etkilediğine dair hiçbir bilgi veya karşılaştırma verilmemiştir. Dolayısıyla bu sorunun cevabı metinde yoktur.
- B Seçeneği: Ket halkının yaşadığı çevre ile dillerindeki kelime zenginliği (nehrin akış yönünü anlatan sözcükler) arasında bağ kurulmuş fakat çevrenin doğrudan onların “yaşam biçimini nasıl belirlediği” açıklanmamıştır. Dolayısıyla bu sorunun cevabı metinde yoktur.
- C Seçeneği: Metindeki “Dil bilimciler son çeyrek yüzyıldır yok olma eşiğindeki dilleri ses kayıtlarıyla belgelemek, konuşurlarının anlattığı masalları yazıya geçirmek için büyük bir çaba içindedir.” cümlesi, dil bilimcilerin dilleri belgelemek için hangi yöntemleri/yolları kullandığını açıkça belirtmektedir. Dolayısıyla bu sorunun cevabı metinde vardır.
- D Seçeneği: Metnin başında iki haftada bir dilin yok olduğu belirtilmiş; ancak tehlike altındaki dillerin toplam sayısının zaman içindeki değişimi (artışı veya azalışı) ele alınmamıştır. Dolayısıyla bu sorunun cevabı metinde yoktur.
- E Seçeneği: Dil kaybolduğunda şarkıların, masalların ve ninnilerin kaybolduğu anlatılmış; fakat bu durumun o dili konuşan bireylerin psikolojik veya sosyal yaşantısı üzerindeki etkileri incelenmemiştir. Dolayısıyla bu sorunun cevabı metinde yoktur.
Sonuç ve Doğrulama:
Parçada dil bilimcilerin yok olma tehlikesi altındaki dilleri korumak ve belgelemek adına başvurduğu somut yöntemler (ses kayıtları almak ve masalları yazıya geçirmek) açıklandığı için parça doğrudan C seçeneğindeki soruya yanıt verir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Dil bilimciler, kaybolan dilleri belgelemek için hangi yolları izlemektedir?
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Paragrafta anlam sorularında sıkça karşılaşılan “ana düşünce” ile “yardımcı düşünce” arasındaki farkı da inceleyelim mi?
