K1 K doğal sayısının tek doğal sayı çarpanlarının toplamı
Yukarıdaki tanıma göre
ifadesinin değeri kaçtır?
A) 116
B) 124
C) 240
D) 372
150 Sayısının Tek Doğal Sayı Çarpanlarının Toplamı
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir doğal sayının çarpanları (bölenleri), o sayıyı tam bölen pozitif tam sayılardır.
- Bir sayının tek çarpanları bulunurken sayının asal çarpanlar algoritması veya çarpan çiftleri incelenir.
- Tek çarpanlar, sadece tek asal sayıların (3, 5, 7, \dots) çarpımından oluşan pozitif bölenlerdir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 150 Sayısının Tüm Pozitif Çarpanlarını Bulma
150 sayısını çarpan çiftleri şeklinde yazalım:
- 1 \times 150 = 150
- 2 \times 75 = 150
- 3 \times 50 = 150
- 5 \times 30 = 150
- 6 \times 25 = 150
- 10 \times 15 = 150
150 sayısının tüm çarpanları: 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 25, 30, 50, 75, 150
Adım 2 — Tek Doğal Sayı Çarpanlarını Belirleme
Bulunan çarpanlar arasından 2’ye tam bölünmeyen (tek) sayıları seçelim:
- 1, 3, 5, 15, 25, 75
(Doğrulama: 150 = 2^1 \cdot 3^1 \cdot 5^2 olduğundan tek çarpanların toplamı (3^0 + 3^1) \cdot (5^0 + 5^1 + 5^2) = 4 \cdot 31 = 124 formülü ile de doğrulanır.)
Adım 3 — Tek Çarpanların Toplamını Hesaplama
Belirlenen tek çarpanları toplayalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 124
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Çarpan (Bölen)
- Tanım: Bir doğal sayıyı kalansız bölebilen pozitif tam sayılara o sayının çarpanları veya bölenleri denir.
- Bu problemde: 150’yi kalansız bölen 12 adet doğal sayı çarpanı vardır.
2. Tek Doğal Sayı Çarpanı
- Tanım: Çarpanlar arasından son basamağı 1, 3, 5, 7, 9 olan sayılardır; içinde 2 asal çarpanı bulunmaz.
- Bu problemde: 150’nin çift çarpanları elenmiş ve sadece 6 adet tek çarpan toplanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tüm Çarpanları Toplamak
- Yanlış: 150’nin çift çarpanlarını (2, 6, 10, 30, 50, 150) da toplama dahil ederek 372 sonucunu bulmak.
- Doğru: Soruda belirtilen “tek doğal sayı çarpanları” şartına dikkat edilerek sadece tek bölenleri toplamak.
- Neden yanlış: Çift çarpanlar 2 ile tam bölündüğü için tek çarpan tanımına uymaz.
Bu tarz çarpanlar ve katlar sorularını daha hızlı çözebilmek için pratik bir yöntem daha öğrenmek ister misin?
