I. Jules Verne’in 1865 yılında kaleme aldığı Ay’a Seyahat ve Ay Çevresinde adlı bilim kurgu romanlarında işlediği Ay yolculuğu, NASA tarafından 1969 yılında uzaya gönderilen “Apollo 11” seferi ile şaşılacak kadar büyük benzerlik göstermektedir.
II. Jules Verne’in hayal ürünü uzay kapsülünde iki Amerikalı, bir de Fransız olmak üzere üç kişi vardı; “Apollo 11” uçuşu da üç astronot tarafından gerçekleştirilmişti.
Verilen II. cümleyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) I. cümlede yer alan açıklamanın çelişkili yönleri ortaya konmaktadır.
B) I. cümlede ortaya konan benzerliğin gerekçelerine yer verilmektedir.
C) I. cümlede ele alınan konunun farklı bir boyutuna dikkat çekilmektedir.
D) I. cümlede yapılan saptamayı temellendirmek için örneklemeye başvurulmuştur.
E) I. cümlede dile getirilen durumun gerçekleşmesi için gereken koşullar sıralanmıştır.
Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri ve Örnekleme
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta saptama, bir durumun ya da gerçeğin nesnel veya öznel olarak tespit edilmesidir; temellendirme ise öne sürülen bu tespiti somut delil, veri veya örnekleme yoluyla inandırıcı ve geçerli kılma yöntemidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
-
Cümlelerin Değerlendirilmesi:
- I. Cümlede: Jules Verne’in kurguladığı Ay yolculuğu ile 1969’daki Apollo 11 seferi arasında “şaşılacak kadar büyük bir benzerlik olduğu” tespiti (saptama) yapılmıştır.
- II. Cümlede: Bu benzerliğin somut bir göstergesi olarak Verne’in kapsülünde 3 kişinin bulunması ile Apollo 11’de de 3 astronotun yer alması verisi aktarılmış, yani iddia örnek verilerek temellendirilmiştir.
-
Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) İki cümle arasında herhangi bir çelişki ya da zıtlık yoktur; ikinci cümle ilkini desteklemektedir.
- B) İkinci cümlede benzerliğin “neden / gerekçe” olduğu değil, bizzat benzerliğin kendisi bir örnek üzerinden sunulmuştur.
- C) Konunun farklı bir yönüne geçilmemiş, doğrudan birinci cümledeki “benzerlik” iddiasının bir detayı verilmiştir.
- D) I. cümledeki tespitin (saptamanın) altını doldurmak ve doğruluğunu kanıtlamak adına üçer kişilik mürettebat durumu örnekleme yoluyla aktarılmıştır.
- E) Cümlede herhangi bir koşul (şart) ilişkisi veya gerçekleşme şartı bulunmamaktadır.
CEVAP: D — I. cümlede yapılan saptamayı temellendirmek için örneklemeye başvurulmuştur.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB soru kalıplarında “gerekçe” (neden-sonuç) ile “temellendirme / örnekleme” sıkça birbirine çeldirici olarak verilir. İkinci cümle “Neden benzerdir?” sorusuna değil, “Bu benzerliğe somut bir kanıt/örnek nedir?” sorusuna yanıt verdiği için doğru kavram temellendirme ve örneklemedir.