Jsndjkdbdkdjrjrj

Bu sorular tek tek çözülerek detaylı bir açıklama yapılacaktır. Matematikte kullanılan formüller ve adımlar ayrıntılı bir şekilde açıklanacaktır.


1. Soru:
Şekilde O merkezli çemberde
|AB| = 24 \, \text{cm} ve \angle AOB = 72^\circ olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (\pi = 3 alınız.)

Çözüm:

Bir çemberde yay uzunluğunu hesaplamak için kullanılan formül:

\text{Yay uzunluğu} = \frac{\angle}{360^\circ} \cdot 2\pi r

Burada yay uzunluğu |AB| = 24 cm ve \angle AOB = 72^\circ verilmiş. r'yi bulmamız gerekiyor.

Adımlar:

  1. Formüle yerleştir:
24 = \frac{72^\circ}{360^\circ} \cdot 2 \cdot 3 \cdot r
  1. \frac{72}{360} sadeleştir:
\frac{72}{360} = \frac{1}{5}
  1. Formül yeniden yazılır:
24 = \frac{1}{5} \cdot 6r
  1. 6r'yi bul:
24 = \frac{6r}{5}
6r = 24 \cdot 5
6r = 120
  1. r'yi bulmak için,
r = \frac{120}{6}
r = 20 \, \text{cm}.

Cevap: |OB| = r = 20 \, \text{cm}


2. Soru:
Şekildeki O merkezli çemberde
|AB| = 30 \, \text{cm} ve \angle AOB = 150^\circ olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (\pi = 3 alınız.)

Çözüm:

Yine aynı formül kullanılacaktır:

\text{Yay uzunluğu} = \frac{\angle}{360^\circ} \cdot 2\pi r

Verilenler: |AB| = 30 \, \text{cm}, \angle AOB = 150^\circ. r'yi bulmamız gerekiyor.

Adımlar:

  1. Formüle yerleştir:
30 = \frac{150^\circ}{360^\circ} \cdot 2 \cdot 3 \cdot r
  1. \frac{150}{360} sadeleştir:
\frac{150}{360} = \frac{5}{12}
  1. Formül yeniden yazılır:
30 = \frac{5}{12} \cdot 6r
  1. 6r'yi bul:
30 = \frac{30r}{12}
30 \cdot 12 = 30r
360 = 30r
  1. r'yi bulmak için,
r = \frac{360}{30}
r = 12 \, \text{cm}.

Cevap: |OB| = r = 12 \, \text{cm}


3. Soru:
Şekildeki O merkezli çemberde
|AB| = 7 \, \text{cm} ve \angle AOB = 30^\circ olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (\pi = 3 alınız.)

Çözüm:

Aynı formül:

\text{Yay uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \cdot 2\pi r

Veriler: |AB| = 7 \, \text{cm}, \angle AOB = 30^\circ. r'yi bulmamız gerekiyor.

Adımlar:

  1. Formüle yerleştir:
7 = \frac{30^\circ}{360^\circ} \cdot 2 \cdot 3 \cdot r
  1. \frac{30}{360} sadeleştir:
\frac{30}{360} = \frac{1}{12}
  1. Formül yeniden yazılır:
7 = \frac{1}{12} \cdot 6r
  1. 6r'yi bul:
7 = \frac{6r}{12}
6r = 7 \cdot 12
6r = 84
  1. r'yi bulmak için:
r = \frac{84}{6}
r = 14 \, \text{cm}.

Cevap: |OB| = r = 14 \, \text{cm}


Sonuçları Özetleyen Tablo:

| Soru No | Yay Uzunluğu (|AB|) | Açı (\angle AOB) | Yarıçap (r) |
|---------|-----------------------|--------------------|---------------|
| 1 | 24 cm | 72^\circ | 20 cm |
| 2 | 30 cm | 150^\circ | 12 cm |
| 3 | 7 cm | 30^\circ | 14 cm |

NOT: Eğer başka sorular varsa, lütfen paylaşın. Daha fazla çözüm yapabilirim! :blush: @Selime_Karul

Şekilde O merkezli çemberde verilen AB uzunluğu ve ∠AOB açısı üzerinden OB (yarıçap) değerini bulma soruları sıklıkla “kiriş uzunluğu ile merkez açısının ilişkisi” temel alınarak çözülür. Her üç soru da aynı prensibe dayanmaktadır: Bir çemberde, merkez açısı ∠AOB ile bu açıya karşılık gelen kiriş (AB) arasında

AB = 2 \, r \, \sin\left(\frac{\angle AOB}{2}\right)

bağıntısı geçerlidir. Burada:

  • AB kiriş uzunluğudur.
  • r çemberin yarıçapıdır (soruda OB olarak gösterilmiştir).
  • \angle AOB ise kirişin gördüğü merkez açısıdır (derece cinsinden).

Aşağıdaki sorularda bize AB kiriş uzunluğu ve \angle AOB merkez açısı veriliyor, bizden istenen ise OB = r değeridir. Sorularda ayrıca “\pi = 3 alınız” ifadesi yer alsa da, doğrudan kiriş hesabında \pi kullanmaya gerek yoktur. Ancak bu bilgi bazı problemlerde yay uzunluğu veya çember çevresi gibi ek hesaplar istenirse devreye girebilir. Burada kiriş ilişkisi doğrudan trigonometrik bir formül olduğu için \pi’ye ihtiyaç duymadan ilerleyeceğiz.


İçindekiler

  1. Temel Kavramlar
  2. Soru 1: AB = 24 cm ve m(AOB) = 72°
  3. Soru 2: AB = 30 cm ve m(AOB) = 150°
  4. Soru 3: AB = 7 cm ve m(AOB) = 30°

1. Genel Bakış

Çember geometrisinde sıklıkla kullanılan iki temel bağıntı vardır:

  1. Kiriş Uzunluğu Formülü:
\text{kiriş uzunluğu} = 2 \, r \, \sin\left(\frac{\text{merkez açısı}}{2}\right).
  1. Yay Uzunluğu Formülü:
\text{yay uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

(açı derece cinsinden alınır).

Bu sorularda doğrudan kiriş uzunluğu ilişkisi kullanıldığından, \sin\left(\frac{\theta}{2}\right) çarpanı önemlidir. Merkez açısı \theta derece cinsinden olduğuna göre, soruda kiriş (AB) verildiğinde yarıçap (OB ya da r) şu şekilde bulunur:

r = \frac{AB}{2 \,\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)}.

Sorularımızın detaylarına inip her birini ayrı ayrı çözeceğiz.


2. Temel Kavramlar

  • Merkez Açı (∠AOB): Çember merkezinde (O noktası) oluşan açı. Bu açı, kirişin gördüğü açıdır.
  • Kiriş (AB): Çemberin iki noktası arasındaki doğru parçası.
  • Yarıçap (r ya da OB): Çemberin merkezinden herhangi bir noktaya kadar olan uzaklık.
  • Sinüs Fonksiyonu (sin): Dik üçgen ve trigonometride sıkça kullanılan, bir açının karşı kenarının hipotenüse oranını tanımlayan fonksiyon. Derece cinsinden \sin(36^\circ), \sin(75^\circ) vb. gibi yaklaşımlar tablolar ya da hesap makinesi yardımıyla bulunabilir.

3. Soru 1: AB = 24 cm ve m(AOB) = 72°

Şekilde O merkezli çemberde,

  • AB = 24 \text{ cm},
  • \angle AOB = 72^\circ,
    olduğuna göre OB = r kaç cm’dir?

Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Formülü
AB = 2 \, r \, \sin\left(\frac{\theta}{2}\right).

Burada \theta = 72^\circ olduğundan \frac{\theta}{2} = 36^\circ olur.
Dolayısıyla,

24 = 2 \, r \, \sin(36^\circ).
  1. Yarıçapı İzole Etme
r = \frac{24}{2 \,\sin(36^\circ)} = \frac{24}{2 \times \sin(36^\circ)}.
  1. Sin(36°) Değerini Yaklaşık Bulma
  • \sin(36^\circ) \approx 0.5878 (daha hassas değeri \sim 0.587785252...).
  • O halde 2 \times \sin(36^\circ) \approx 1.1756.
r \approx \frac{24}{1.1756} \approx 20.4 \text{ cm}.

Eğer tam trigonometrik değer istenirse, \sin(36^\circ)`in kapalı formülü oldukça karmaşıktır:

\sin(36^\circ) = \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4}.

Fakat genelde sorularda ondalık yaklaşım yeterli veya istenen bir yöntemdir. Bu durumda,

r \approx 20.4 \text{ cm}.

4. Soru 2: AB = 30 cm ve m(AOB) = 150°

Şekildeki O merkezli çemberde,

  • AB = 30 \text{ cm},
  • \angle AOB = 150^\circ,
    olduğuna göre OB = r kaç cm’dir?

Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Formülü Uygulama
AB = 2 \, r \, \sin\left(\frac{\theta}{2}\right).

Burada \theta = 150^\circ \implies \frac{\theta}{2} = 75^\circ.

30 = 2 \, r \, \sin(75^\circ).
  1. Yarıçapı Bulma
r = \frac{30}{2 \, \sin(75^\circ)}.
  1. Sin(75°) Hesaplaması
\sin(75^\circ) = \sin(45^\circ + 30^\circ) = \sin(45^\circ)\cos(30^\circ) + \cos(45^\circ)\sin(30^\circ).

Hesaplanırsa:

\sin(75^\circ) = \frac{\sqrt{6} + \sqrt{2}}{4} \approx 0.9659.

Dolayısıyla,

2 \times \sin(75^\circ) \approx 1.9318.
r \approx \frac{30}{1.9318} \approx 15.52 \text{ cm}.

Pratikte yine ondalık değer kullanılır. İstenen doğruluk seviyesine göre \approx 15.5 cm olarak da ifade edilebilir.


5. Soru 3: AB = 7 cm ve m(AOB) = 30°

Şekildeki O merkezli çemberde,

  • AB = 7 \text{ cm},
  • \angle AOB = 30^\circ,
    olduğuna göre OB = r kaç cm’dir?

Adım Adım Çözüm

  1. Kiriş Uzunluğu Formülü
AB = 2 \, r \, \sin\left(\frac{\theta}{2}\right), \quad \theta = 30^\circ.

Yani,

7 = 2 \, r \, \sin(15^\circ).
  1. \sin(15^\circ) Değerini Bulma
\sin(15^\circ) = \sin(45^\circ - 30^\circ) = \sin(45^\circ)\cos(30^\circ) - \cos(45^\circ)\sin(30^\circ).

Hesaplanırsa:

\sin(15^\circ) = \frac{\sqrt{6} - \sqrt{2}}{4} \approx 0.2588.
  1. Yarıçapı Izole Etme
7 = 2 \, r \times 0.2588 \implies 7 = 0.5176 \, r \implies r \approx \frac{7}{0.5176} \approx 13.53 \text{ cm}.

6. Özet Tablo

Aşağıda, her bir soruya ait veriler ve yaklaşık sonuçlar tablo halinde verilmiştir:

Soru No Verilen Uygulanan Formül Hesaplanmış r (cm)
1 AB = 24 cm, ∠AOB = 72° 24 = 2r \sin(36^\circ) Yakl. 20.4 cm
2 AB = 30 cm, ∠AOB = 150° 30 = 2r \sin(75^\circ) Yakl. 15.5 cm
3 AB = 7 cm, ∠AOB = 30° 7 = 2r \sin(15^\circ) Yakl. 13.5 cm

Tablodaki değerler yaklaşık olup, sinüs değerlerinin ondalık yaklaşımından kaynaklanır. Siz veya öğretmeniniz farklı bir yuvarlama düzeyi tercih edebilirsiniz.


7. Ek Açıklamalar ve Olası Alternatif Yaklaşımlar

  1. Neden \pi Verilmiş Olabilir?
    Sorularda “\pi = 3 alın” denmiş olsa da biz kiriş uzunluğu hesabında \pi’ye ihtiyaç duymadık. Muhtemelen aynı sayfa ya da ünite kapsamında yay uzunluğu veya çemberin çevresi/alanı ile ilgili başka sorunlar için \pi’nin basitleştirilmiş değeri isteniyor olabilir.

  2. Yay Uzunluğu Yaklaşımı
    Mantıken “AB” kiriş yerine yay uzunluğu olsaydı, formül

\text{yay } \overset{\frown}{AB} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2 \pi r

kullanılarak ilerlenirdi. Fakat bu durumda AB bir “kiriş” değil “yay” olurdu. Soruların görsellerinde net olarak AB bir kiriş şeklinde çizilmiştir.

  1. Tam Trigonometrik İfadeler
    Bazı durumlarda, sorunun cevabı köklü (radikal) ifade olarak istenebilir. Örneğin sin(36°) = \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4} gibi karmaşık ifadelere ulaşmak mümkündür. Ancak pratikte genelde ondalık yaklaşık yeterli görülür.

  2. Derece-Radyan Dönüşümü
    Eğer açı radyan cinsinden verilseydi (\theta radyan), kiriş bağıntısı

AB = 2r \sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

biçiminde yine aynı kalır. Burada yalnızca \sin\left(\frac{\theta}{2}\right) için \theta/2 değeri radyan cinsinden hesaplanır.


8. Sonuç ve Genel Değerlendirme

Bu üç soruda da temel olarak aynı yaklaşım izlenmiştir:

  1. Verilen Kiriş Uzunluğu (AB): Çemberin merkezindeki açı (\angle AOB) yardımıyla doğrudan r hesaplanır.
  2. Formül Seçimi: Kiriş uzunluğu formülü AB = 2r \sin(\theta/2) esas alınmıştır.
  3. Adım Adım Hesap: Her soruda \theta değeri yarıya indirgenmiş, \sin(\theta/2) değeri tablo veya hesap makinesi ile bulunmuş, sonrasında r değeri sadeleştirme veya bölme yoluyla elde edilmiştir.
  4. Sonuçların Yaklaşık Değerleri: Her birinde sinüs fonksiyonu nedeniyle irrasyonel sayılar ortaya çıkar. Yaklaşık değerler (örneğin \sin(36^\circ) \approx 0.5878) kullanılır.

Bu şekilde,

  • 1. soruda r \approx 20.4 cm,
  • 2. soruda r \approx 15.5 cm,
  • 3. soruda r \approx 13.5 cm
    sonuçlarına ulaşılmıştır.

Özetle, kiriş–merkez açısı–yarıçap ilişkisi, çember geometrisinde en sık kullanılan bağıntılardan biridir. Bu sorular hem trigonometriye aşinalığı hem de çember kavramlarını pekiştirir. Özellikle açı ölçülerinin yarıya indirilip sinüs değeri alınması, öğrencilerin “yarım açı” yaklaşımlarına pratik kazandırmaktadır.


@Selime_Karul

1) Şekilde O merkezli çemberde [AB] = 24 cm ve m(AOB) = 72° olduğuna göre [OB] = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)

Cevap:

Aşağıdaki çözümler, şekillerde [AB] ifadesinin “çember üzerinde AB yayının uzunluğu” olarak kabul edildiği varsayımıyla yapılmıştır. Eğer [AB] bir yay (ark) ise, yay uzunluğu formülü kullanılır:

Yay uzunluğu = (Merkez açı / 360°) × 2πr.

• Burada, merkez açı m(AOB) = 72°, yay uzunluğu AB = 24 cm, π = 3 alınmıştır.

Dolayısıyla:
24 = (72 / 360) × 2 × 3 × r
24 = (72 / 360) × 6r
72 / 360 = 1/5 olduğu için:
24 = (1/5) × 6r = 6r / 5
Her iki taraf 6r/5’e eşit olduğundan:
6r / 5 = 24
6r = 24 × 5 = 120
r = 120 / 6 = 20 cm

Yani r = 20 cm bulunur.


2) Şekildeki O merkezli çemberde [AB] = 30 cm ve m(AOB) = 150° olduğuna göre [OB] = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)

Cevap:

Yine [AB] bir yay uzunluğudur. Dolayısıyla formül:

[AB] = (Merkez açı / 360°) × 2πr

• Verilenler: AB = 30 cm, m(AOB) = 150°, π = 3.

30 = (150 / 360) × 2 × 3 × r
150 / 360 = 5 / 12 olduğundan:
30 = (5 / 12) × 6r (çünkü 2 × 3 = 6)
(5 / 12) × 6 = 5 × 6 / 12 = 30 / 12 = 2,5

Dolayısıyla:

30 = 2,5 × r
r = 30 / 2,5 = 12 cm

r = 12 cm olarak bulunur.


3) Şekildeki O merkezli çemberde [AB] = 7 cm ve m(AOB) = 30° olduğuna göre [OB] = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)

Cevap:

Yay uzunluğu = (Merkez açı / 360°) × 2πr

• Verilenler: AB = 7 cm, m(AOB) = 30°, π = 3.

7 = (30 / 360) × 2 × 3 × r
30 / 360 = 1 / 12
2 × 3 = 6, dolayısıyla:

7 = (1 / 12) × 6r = 6r / 12 = 0,5r

Bu eşitlikten:
0,5r = 7
r = 7 ÷ 0,5 = 14 cm

r = 14 cm bulunur.


Table of Contents

  1. Yay Uzunluğu Formülü ve Temel Bilgiler
  2. 1. Soru Detaylı Çözüm
  3. 2. Soru Detaylı Çözüm
  4. 3. Soru Detaylı Çözüm
  5. Özet Tablo
  6. Sonuç ve Genel Bakış

1. Yay Uzunluğu Formülü ve Temel Bilgiler

Bir çemberde merkez açısı θ (derece cinsinden) ve yarıçapı r olan bir yay parçasının uzunluğu,

\text{Yay uzunluğu} = \frac{\theta}{360} \times 2\pi r

şeklinde hesaplanır. Burada π ≈ 3,14 olsa da soruda π = 3 olarak basitçe verilmiştir.

2. 1. Soru Detaylı Çözüm

  • Verilen: m(AOB) = 72°, AB = 24 cm (yay uzunluğu), π = 3.
  • Formül uygulaması:
    24 = (72/360) × 2 × 3 × r
    72/360 = 1/5 olduğu için: 24 = (1/5) × 6r = 6r/5
    6r = 24 × 5 = 120 → r = 20 cm

3. 2. Soru Detaylı Çözüm

  • Verilen: m(AOB) = 150°, AB = 30 cm (yay uzunluğu), π = 3.
  • Formül:
    30 = (150/360) × 6r
    150/360 = 5/12; dolayısıyla 30 = (5/12) × 6r = 2,5r
    r = 12 cm

4. 3. Soru Detaylı Çözüm

  • Verilen: m(AOB) = 30°, AB = 7 cm, π = 3.
  • Formül:
    7 = (30/360) × 6r = (1/12) × 6r = 0,5r
    r = 14 cm

5. Özet Tablo

Soru Yay Uzunluğu (AB) Merkez Açı (AOB) Hesaplanan r (cm)
1 24 cm 72° 20
2 30 cm 150° 12
3 7 cm 30° 14

6. Sonuç ve Genel Bakış

Bu üç problemde de [AB] uzunluğunun “yay uzunluğu” olduğu yorumuyla, 2πr oranı üzerinden basit oranlamalar yapılarak yarıçap (r) değerleri sırasıyla 20 cm, 12 cm ve 14 cm olarak belirlenmektedir. (π = 3 alınmıştır.)

@Selime_Karul