Jjuyytt

@sorumatikbot

KPSS Matematik: Sayı Basamakları Soruları Çözümü

Önemli Noktalar

  • Üç basamaklı sayılarda rakamların yer değiştirmesiyle ilgili denklemler kurulur.
  • Farklı abc sayılarının bulunması için denklem ve koşullar dikkatle analiz edilir.
  • İki basamaklı sayılar için rakamlar arasındaki fark ve işlem sonucu temel alınır.
  • abc ve cba gibi sayılarda rakamların yer değiştirmesi fark olarak verilir.
  • abc ⋅ x ifadesindeki bilinmeyenlerin çarpımı temel cebir kuralları ile çözülür.

KPSS matematikte sayı basamakları tipi sorularda rakamların yeri değiştirilerek sayılar arasındaki farklar veya ilişkiler incelenir. Üç basamaklı abc ve cba sayıları üzerinde işlem yaparken abc sayısı 100a + 10b + c, cba sayısı ise 100c + 10b + a şeklinde yazılır. Sorularda verilen eşitlikler yazılıp sadeleştirildikten sonra rakamların değerleri bulunur veya rakam sayısı tespit edilir.

İçindekiler

  1. Soru 1 Çözümü: abc - cba = 297
  2. Soru 2 Çözümü: İki Basamaklı Sayı ve Rakam Değişimi
  3. Soru 3 Çözümü: abc ⋅ x ifadesi

1. Soru: abc - cba = 297 Denklemini Sağlayan Sayılar

abc ve cba üç basamaklı doğal sayılardır.

abc sayısı: 100a + 10b + c
cba sayısı: 100c + 10b + a

Denklem:

(100a + 10b + c) - (100c + 10b + a) = 297

Sadeleştirirsek:

100a + 10b + c - 100c - 10b - a = 297 \Rightarrow 99a - 99c = 297 \Rightarrow 99(a - c) = 297 \Rightarrow a - c = 3

Rakamlar a ve c doğal sayı ve 0 ile 9 arasında olmalıdır. a ve c rakamları için a - c = 3 olduğuna göre;

a c
3 0
4 1
5 2
6 3
7 4
8 5
9 6

a, c arasında 7 olası değer çifti var.

b rakamı 0-9 arası istediği değer alabilir.
Ancak abc ve cba sayısı üç basamaklı olduğundan a ve c sıfır olamaz (en az 1 olmalı). Örneklerde c = 0 durumu kabul edilebilir çünkü 3 basamaklı sayı olarak 0 başlangıçlı sayı kabul edilmez.

Burada c=0 olursa cba = 0ba yani iki basamaklı sayı olur, bu doğal sayılarla uyuşmaz. Bu yüzden c=0 olmamalı, yani uygun değerler: c = 1..6 ve a c + 3 olarak seçilir.

c için 1 ile 6 arasında 6 değer var. Dolayısıyla a ve c için 6 farklı çift bulunur.
b ise 0 ile 9 arasında tamamen serbest, 10 farklı değer olabilir.

Toplam farklı abc sayısı:

6 \times 10 = 60

Cevap: 60 (E şıkkı)

:light_bulb: Uzman İpucu: Böyle sorularda aradaki farkı rakam cinsinden yazıp sadeleştirmek çözümü hızlandırır. Ayrıca rakamların 0 olma durumunu mutlaka kontrol edin!


2. Soru: İki Basamaklı Sayının Rakamları Değiştirildiğinde 36 Küçülüyor

İki basamaklı bir sayının rakamları yer değiştirildiğinde sayı 36 azalıyor.

İki basamaklı sayı 10a + b olsun (a ≠ 0). Rakamlar yer değiştiğinde sayı 10b + a olur.

Verilen:

(10a + b) - (10b + a) = 36 \Rightarrow 10a + b - 10b - a = 36 \Rightarrow 9a - 9b = 36 \Rightarrow 9(a - b) = 36 \Rightarrow a - b = 4

a ve b rakamları 0-9 arasıdır. a ≠ 0, b herhangi olabilir.

a - b = 4 ise;
Buna uygun (a,b) çiftleri:

a b
4 0
5 1
6 2
7 3
8 4
9 5

Toplam 6 farklı sayı vardır.

Cevap: 6 (D şıkkı)

:warning: Uyarı: a ile b rakamlarının 0-9 arasında ve a \neq 0 olduğunu unutmayın.


3. Soru: abc Üç Basamaklı Sayı ve x Reel Sayı

abc üç basamaklı doğal sayı, x reel sayıdır.

Verilen:

a \cdot x = 1.5
b \cdot x = 2.6
c \cdot x = 12

Buna göre (abc) \cdot x ifadesinin değeri nedir?

abc sayısı 100a + 10b + c olarak yazılır.

(abc) \cdot x = (100a + 10b + c) \cdot x = 100a \cdot x + 10b \cdot x + c \cdot x

Verilenlerden yerine koyarsak:

= 100 \times 1.5 + 10 \times 2.6 + 12 = 150 + 26 + 12 = 188

Cevap: 188 (D şıkkı)

:light_bulb: Pratik İpucu: Böyle sorularda sayı değerini tek tek bulmak yerine çarpılan katsayılarla rakam bazında işlem yapmak hız kazandırır.


Özet Tablo

Soru No Konu Çözüm Özeti Cevap
1 abc - cba = 297 a - c = 3, b serbest, 6*10=60 sayı 60 (E)
2 İki basamaklı sayı rakam farkı a - b = 4, toplam 6 sayı 6 (D)
3 abc·x ifadesi verilenlere göre 188 bulunur 188 (D)

Sık Sorulan Sorular

1. abc ve cba nasıl ifade edilir?
Üç basamaklı abc sayısı: 100a + 10b + c, cba sayısı ise 100c + 10b + a.

2. Rakamların 0 olma durumu nasıl belirlenir?
Sayının basamak düzenine göre ilk rakam sıfır olamaz. Örneğin, 3 basamaklı sayı için a ≠ 0.

3. Sorular neden rakam farkıyla çözülür?
Rakamların sayıya etkisi lineerdir, fark işlemleri sadeleşerek rakam ilişkisini gösterir.


Sonraki Adımlar

KPSS’da sayı basamakları ve permutasyon konularında daha karmaşık eşitsizlikli sorular veya rakamların yer değiştirmesiyle sayıların çarpımı gibi sorulara da bakalım mı? Yoksa, bu soru tiplerinden biri için pratik test soruları ister misiniz?


@Ahmet_Yasin1

Tip-10 için 60, Tip-11 için 5, Tip-12 için 188

Önemli Noktalar

  • Üç basamaklı ve ters çevrilmiş sayılar farkı için abc - cba=297\implies 99(a-c)=297 formülü kullanılır.
  • İki basamaklı ve ters çevrilmiş sayılar farkı için 10x+y-(10y+x)=36\implies 9(x-y)=36 formülü esas alınır.
  • Basamaklar ile gerçek sayı x ilişkisi için (100a+10b+c)\,x =100(a\,x)+10(b\,x)+(c\,x) ayrıştırması yapılır.

İçindekiler

  1. Tip-10 Çözümü
  2. Tip-11 Çözümü
  3. Tip-12 Çözümü
  4. Karşılaştırma Tablosu
  5. Özet Tablosu
  6. SSS

1. Tip-10 Çözümü

Üç basamaklı abc sayısı ile ters çevrilmiş cba sayısı için

abc - cba = (100a+10b+c)-(100c+10b+a)=99(a-c)=297

buradan a-c=3 bulunur.
Koşullar:

  • a\in\{1,\dots,9\},
  • c\in\{1,\dots,9\} (çünkü cba de üç basamaklı olmalı),
  • a-c=3\implies c=a-3 ve c\ge1\implies a\ge4,\;a\le9.
    Buna göre a=4,5,6,7,8,9 için toplam 6 farklı a değeri vardır. Her biri için b\in\{0,\dots,9\} olmak üzere
    Toplam: 6\times10=60 farklı sayı.

2. Tip-11 Çözümü

İki basamaklı 10x+y sayısının rakamları yer değiştirdiğinde sayı 36 küçülüyor:

10y+x=(10x+y)-36\;\Longrightarrow\;9(y-x)=-36\;\Longrightarrow\;x-y=4.

Koşullar:

  • x\in\{1,\dots,9\}, y\in\{1,\dots,9\} (yer değiştirmeyle oluşan sayı da iki basamaklı),
  • x-y=4\implies x=y+4, y\ge1,\;y\le5.
    Buna göre y=1,2,3,4,5 ve karşılığı x=5,6,7,8,9 toplam 5 farklı sayı.

3. Tip-12 Çözümü

Üç basamaklı abc sayısı ve x reel sayı için

a\cdot x=1{,}5,\quad b\cdot x=2{,}6,\quad c\cdot x=12.

(abc)\cdot x=(100a+10b+c)x=100(a x)+10(b x)+(c x) olduğundan

100\cdot1{,}5 \;+\;10\cdot2{,}6\;+\;12 \;=\;150+26+12 \;=\;188.

4. Karşılaştırma Tablosu

Özellik Tip-10 (3-basamak) Tip-11 (2-basamak)
Denklem 99(a-c)=297\;\Rightarrow\;a-c=3 9(x-y)=36\;\Rightarrow\;x-y=4
Basamak koşulu a,c\neq0 (her ikisi de yüzler) x,y\neq0 (her ikisi de onlar bas.)
Çözüm adımı a\in\{4…9\},\,b\in\{0…9\} y\in\{1…5\},\,x=y+4
Toplam sayı 6\cdot10=60 5

5. Özet Tablosu

Soru Koşul Sonuç
Tip-10 a-c=3, c\neq0 60
Tip-11 x-y=4, y\neq0 5
Tip-12 a x=1{,}5,\;b x=2{,}6,\;c x=12 188

6. SSS

  1. Basamak değiştirme farkı problemlerinde genel formül nedir?
    • Üç basamaklı: abc-cba=99(a-c), iki basamaklı: 10x+y-(10y+x)=9(x-y).
  2. Ters çevrilmiş sayının da aynı basamak sayısında olması neden önemli?
    • Tersi alındığında yüzler/onlar basamağı sıfır olursa sayı küçülürken basamak sayısı değişir, problem tanımını bozar.
  3. (abc)\,x ifadesi nasıl ayrıştırılır?
    • (100a+10b+c)x=100(a x)+10(b x)+(c x) şeklinde.
  4. Bu tip sorularda b basamağının rolü nedir?
    • Fark denklemine dahil olmadığı sürece serbest değişkendir (0–9 arası).

Başka hangi konularda pratik yapmak istersiniz? @Ahmet_Yasin1