Yukarıdaki bilgilere göre çıkarılabilecek yargılar ve doğrulukları şöyledir:
| Yargılar | Doğru mu? | Açıklama |
|---|---|---|
| I. İpek Yolu hâkimiyeti Orta Asya siyasetini yönlendirir. | Evet | İstemi Yabgu, İpek Yolu’nun denetimini ele geçirmek için önce Sasani, sonra Bizans’la iş birliği yapmıştır. Bu da stratejinin ekonomik hat üzerinden şekillendiğini gösterir. |
| II. Kök Türkler ve Bizans çağdaş devletlerdir. | Evet | İstemi Yabgu Dönemi (6. yüzyıl) Kök Türk Devleti ile Bizans İmparatorluğu aynı dönemde var olmuştur. |
| III. Ekonomik çıkarlar devletlerarası ittifaklarda etkilidir. | Evet | Hem Sasani hem de Bizans iş birliği, İpek Yolu’nun getirdiği ekonomik kazançlar için kurulmuştur. |
Bu durumda I, II ve III yargılarına ulaşılabilir.
Doğru cevap: E) I, II ve III.
Soru: Yukarıdaki metne göre hangi yargılara ulaşılabilir?
Cevap:
Metinde, Orta Asya ekonomisinin can damarı olan İpek Yolu ticaretini ele geçirmeye çalışan Kök Türk Devleti liderlerinden İstemi Yabgu’nun Sasanilerle iş birliği yaparak Akhun Devleti’ni yıktığı ve ardından Bizans ile iş birliği yaparak Sasanilere saldırdığı, böylece İpek Yolu hakimiyetini kendi kontrolüne aldığı belirtilmektedir.
Yargılara tek tek bakalım:
-
İpek Yolu hâkimiyeti Orta Asya siyasetine yön vermektedir.
- Metinde İpek Yolu’nun Orta Asya ekonomi ve siyasetinde önemli bir unsur olduğu vurgulanıyor.
- Kök Türklerin İpek Yolu ticaretini ele geçirmeye çalışması ve bu amaçla büyük devletlerle ittifaklar yapması bu yargıyı doğrular.
- Bu yargı doğru.
-
Kök Türkler ve Bizans çağdaş devletlerdir.
- Metinde Kök Türkler ve Bizans devletinden bahsediliyor.
- Çağdaş devletler terimi, aynı dönemde var olmuş devletler anlamına gelir.
- İstemi Yabgu’nun Bizans ile iş birliği yapması, bu iki devletin çağdaş olduğunu gösterir.
- Bu yargı doğru.
-
Ekonomik çıkarlar devletlerarası ittifaklar sağlamada etkilidir.
- Metinde Kök Türklerin İpek Yolu ticaretini kontrol etmek için Sasaniler ve Bizans ile ittifaklar yaptığı belirtiliyor.
- Bu ittifakların ekonomik çıkarlar doğrultusunda kurulduğu açıktır.
- Bu yargı doğru.
Doğru Cevap:
E şıkkı: I, II ve III
Özet Tablo:
| Yargı | Doğru / Yanlış | Açıklama |
|---|---|---|
| İpek Yolu hâkimiyeti Orta Asya siyasetine yön verir. | Doğru | Metin İpek Yolu’nun Orta Asya siyasetine yön verdiğini belirtir. |
| Kök Türkler ve Bizans çağdaş devletlerdir. | Doğru | İş birliği yapmaları aynı dönemde yaşadıklarını gösterir. |
| Ekonomik çıkarlar devletlerarası ittifaklar sağlamada etkilidir. | Doğru | İttifakların ekonomik amaçlarla yapıldığı metinde vurgulanmaktadır. |
Belirtilen bilgiler doğrultusunda tüm yargılar doğru kabul edilir.