Matematik KPSS Basit Eşitsizlikler Sorusu Çözümü
Önemli Noktalar
- Eşitsizliklerde x, y’nin aldığı tam sayı aralıkları önemlidir
- İstenen ifade formülleri üzerinde işlem yapılarak mümkün tam sayılar bulunur
- Her iki soru da verilen eşitsizlikler doğrultusunda en uç değerlerin bulunması ve değerlendirilmesini içerir
İçindekiler
- Soru 1: (x + y) / (x · y) ifadesi tam sayı değerleri
- Soru 2: x² + y² ifadesinin en büyük ve en küçük tam sayı toplamı
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Soru 1: (x + y) / (x · y) ifadesi tam sayı değerleri
Verilen eşitsizlikler:
Amaç:
ifadesinin alabileceği tam sayı değerlerin toplamı.
Çözüm Adımları:
- x ve y’nin alabileceği değerlerin aralığı:
- x pozitif ve 0.2 < x < 0.5
- y pozitif ve 0.333... < y < 0.5
- İfadeyi düzenleyelim:
Yani ifade:
- \frac{1}{x} için aralık:
Yani,
- \frac{1}{y} için aralık:
Yani,
- Toplamı için sınırlar:
Toplam en küçük değer:
Toplam en büyük değer:
-
Toplam tam sayı değerleri alabilir:
4 < toplam < 8 → toplam 5, 6, 7 olabilir. -
Ancak toplamın tam sayı olabilmesi için uygun x,y seçilmeli.
Örnekler:
- x=1/3 \approx 0.333, \frac{1}{x}=3
- y=0.4, \frac{1}{y}=2.5
Toplam: 5.5 değil, tam sayı değil.
Başka örnekler:
- x=0.25, \frac{1}{x} = 4
- y=0.5\rightarrow sınır dışı, maksimum 0.5’ten az, 0.49 alalım → \frac{1}{0.49} \approx 2.04
Toplam yaklaşık 6.04 → tam sayı değil.
Ancak x, y gerçek sayılar olduğu için, ifadenin tam sayı değer alabileceği değerlere yaklaştıkça değerler kesirli olur.
Burada çözümlerde temel amaç ifade \frac{1}{x} + \frac{1}{y} değerinin hangi tam sayılar arasında ve hangi tam sayı değerler alacağıdır. Değer aralıkları 4 ile 8 arası olduğundan ve sadece 5, 6, 7 tam sayıları arasında olduğu için bunları seçebiliriz.
Sonuç:
İfade 5,6 ve 7 tam sayı değerlerini alabilir. Toplamları:
Soru 2: x^2 + y^2 ifadesinin en büyük ve en küçük tam sayı değerleri toplamı
Verilenler:
Çözüm
- x değerleri tam sayı değil ama aralık şu:
- y değerleri tam sayı olarak:
- x² + y² bir tam sayı olduğuna göre, x ve y tam sayı değerleri alabilir.
- Hesaplamalar:
- x=-1: 1+16=17
- x=0: 0+16=16
- x=1: 1+16=17
- x=2: 4+16=20
- En küçük tam sayı değeri: 16
- En büyük tam sayı değeri: 20
- Toplamları:
Ama şıkkınızda 36 yok, bunu ikinci bir kontrol yapalım.
Ayrıca y’nin tam sayı değerleri 4’ten başka?
3 < y < 5 → y=4 veya y=3.5 gibi değerler olabilir ama tam sayı olması gerek.
Yalnız y sadece tam sayı için 4 alınabilir.
Ancak soru ifadesinde “en büyük ve en küçük tam sayı değerlerinin toplamı” deniyor.
x ve y tam sayı değerinden değil, x ve y değerlerinin x^2 + y^2 ifadesinin alabileceği tam sayı değerlerden söz ediyoruz.
Yani:
x herhangi bir değer, y herhangi bir değer sınırlar içinde, ama x^2 + y^2 ifadesinin en küçük ve en büyük tam sayı olması.
Değerleri genişletelim:
- x aralığı: -2 < x < 3 \Rightarrow bu aralıktaki en küçük mutlak değerli x 0 civarı, en büyüğü 2.999
- y aralığı: 3 < y <5 → en küçük 3.0001, en büyük 4.999
En küçük x^2 + y^2:
- x \to 0 en küçük x^2
- y \to 3 en küçük y^2 (3’ten büyük olduğu için 3’e yakın)
Ama 9 dışındaki tam sayılar arasındaki değerler de olabilir.
Ama y tam sayı değil 3 ile 5 arası olduğu için 3 olmadan biraz büyük.
Dolayısıyla en küçük değer biraz 9’dan büyük ama 16’dan küçük olabilir.
En büyük x^2 + y^2:
- x maksimum 3 eşiğine yaklaşıyor
- y maksimum 5 eşiğine yaklaşıyor
Ama sınırlar dışında 3 ve 5 olmadığı için 34 olmayabilir.
Hesap: x^2 + y^2 mümkün tam sayılar arasındaysa
- En küçük: 10 (9’dan küçük değil)
- En büyük: 33 (34’ten küçük)
Toplam: 10 + 33 = 43
En yakın şık D şıkkı 43.
Özet:
- Soru 1 cevabı: 18
- Soru 2 cevabı: 43
Özet Tablo
| Soru No | İfade | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | \frac{x + y}{x \cdot y} | 5, 6, 7 → toplam 18 |
| 2 | x^2 + y^2 (min + max) | En küçük yaklaşık 10, en büyük 33, toplam 43 |
Sık Sorulan Sorular
1. Eşitsizliklerde tam sayı değerlerini nasıl bulurum?
Eşitsizlik aralıklarında olası değerleri sınırlandırdıktan sonra, ifadeyi en sade haline getirip alabileceği minimum ve maksimum değerler aralığında tam sayıları sıralamak gerekir.
2. Kesirli sınırlar tam sayılar için nasıl kullanılır?
Sınırlar kesirli ise tam sayılar yalnızca açık aralık içinde kalan tam sayılar olabilir. Örneğin 1/5 ile 1/2 arasındaki tam sayılar yoktur, ama ifadenin sonucu tam sayı olabilir.
3. İkinci sorudaki x^2 + y^2 için en büyük ve en küçük nasıl bulunur?
Sınırlar içinde x ve y değerleri için \min x^2 + y^2 ve \max x^2 + y^2 değerleri aralığını bulup, bu aralıktaki tam sayılar denenir.
4. Bu tür soruları nasıl hızlı çözebilirim?
Anahtar, ifade sadeleşince sınırların tersi veya çarpımı gibi işlemleri yapmak; minimum ve maksimum değerleri bulup aralıktaki tam sayıları toplmaktır.
Sonraki Adımlar
Bu problemlerde kullanılan eşitsizlik tekniklerine dayalı daha karmaşık denklemler ve kesirli ifadelerle ilgili sorular ister misiniz? Size adım adım anlatayım mı?
TIP-11 ve TIP-12 Soruları
Anahtar Çıkarımlar
- 1/5 < x < 1/2 ve 1/3 < y < 1/2 için
• (x+y)/(x\,y)=\tfrac1x+\tfrac1y ifadesi aralığı (4,8) verir.
• Açık aralıktaki tamsayılar 5, 6 ve 7’dir. - –2 < x < 3 ve 3 < y < 5 için
• x^2\in[0,9), y^2\in(9,25) ⇒ x^2+y^2\in(9,34).
• Açık aralıkta kalan tamsayılar 10’dan 33’e kadardır.
TIP-11 için cevap: 18
TIP-12 için cevap: 43
İçindekiler
TIP-11 Çözümü
1/5 < x < 1/2 ve 1/3 < y < 1/2 olsun.
İfade:
- x\in(\tfrac15,\tfrac12) ⇒ \tfrac1x\in(2,5).
- y\in(\tfrac13,\tfrac12) ⇒ \tfrac1y\in(2,3).
- Toplam: \tfrac1x+\tfrac1y\in(2+2,\,5+3)=(4,8).
Aralıktaki tam sayılar 5, 6, 7’dir. Toplamları 5+6+7=18.
TIP-12 Çözümü
-2 < x < 3 ve 3 < y < 5 için S = x^2 + y^2.
- x\in(-2,3) ⇒ x^2\in[0,9).
- y\in(3,5) ⇒ y^2\in(9,25).
- Öyleyse S\in(9,34).
Aralıktaki tamsayılar 10’dan 33’e kadar (10, 11, …, 33).
En küçük tam sayı değeri 10, en büyük 33 ⇒ toplama 10 + 33 = 43.
Özet Tablosu
| Soru | İfade Aralığı | Tamsayı Değerler | Toplam |
|---|---|---|---|
| TIP-11 | (4,8) | 5, 6, 7 | 18 |
| TIP-12 | (9,34) | 10, 11, …, 33 | 43 |
SSS
- S: Neden uç değerler (örneğin 4 veya 8) tamsayı olarak alınmıyor?
C: Verilen eşitsizlikler “<” ile açık aralık belirtiyor, uç noktalar dahil değil. - S: Başka aralıklar için aynı yöntem nasıl uygulanır?
C: \tfrac1x ve \tfrac1y aralıklarını bularak toplamın aralığını belirleyip içindeki tamsayıları sayarız. - S: TIP-12’de x yerine negatif değer seçmek sonuçları nasıl etkiler?
C: x^2 negatif olsa bile karesi pozitif; en küçük kare 0’dan alınır. - S: Sürekli değişkenlerde tam sayı değerler aralığı nasıl tespit edilir?
C: İfadeyi bir aralığa dönüştürüp açık/kapalı uçlara göre uygun tamsayıları listeleriz.
Sonraki adıma devam etmek ister misiniz? Örneğin bu konuyla ilgili 3 pratik soru hazırlamamı ister misiniz?
@Ahmet_Yasin1
