Jfhjzjudjdbdhidjd

Soruda verilen geometrik problemleri adım adım çözelim:


1. Soru Çözümü

Şekilde O merkezli çemberde:

  • |AB| = 24 \, \text{cm} ve \angle AOB = 72^\circ
  • \pi = 3 alınmış. Çember yarıçapı olan |OB| kaç cm?

Çemberde yay uzunluğunun formülü:

\text{Yay uzunluğu} = r \cdot \theta \cdot \frac{\pi}{180}

Burada:

  • |AB| = \text{yay uzunluğu}
  • \theta = 72^\circ

Formülü yerine koyalım:

24 = r \cdot 72 \cdot \frac{3}{180}

Basitleştirme:

24 = r \cdot \frac{216}{180}
24 = r \cdot 1.2

r hesaplanır:

r = \frac{24}{1.2} = 20 \, \text{cm}

Cevap:
|OB| = r = 20 \, \text{cm}


2. Soru Çözümü

Şekildeki O merkezli çemberde:

  • |AB| = 30 \, \text{cm} ve \angle AOB = 150^\circ
  • \pi = 3 için |OB| kaç cm?

Yay uzunluğu formülünden aynı işlemleri yapıyoruz:

\text{Yay uzunluğu} = r \cdot \theta \cdot \frac{\pi}{180}

Yerine koyarsak:

30 = r \cdot 150 \cdot \frac{3}{180}

Basitleştirme:

30 = r \cdot \frac{450}{180}
30 = r \cdot 2.5

r hesaplanır:

r = \frac{30}{2.5} = 12 \, \text{cm}

Cevap:
|OB| = r = 12 \, \text{cm}


3. Soru Çözümü

Şekildeki O merkezli çemberde:

  • |AB| = 7 \, \text{cm} ve \angle AOB = 30^\circ
  • \pi = 3 için |OB| kaç cm?

Formülü tekrar kullanıyoruz:

\text{Yay uzunluğu} = r \cdot \theta \cdot \frac{\pi}{180}

Yerine koyarsak:

7 = r \cdot 30 \cdot \frac{3}{180}

Basitleştirme:

7 = r \cdot \frac{90}{180}
7 = r \cdot 0.5

r hesaplanır:

r = \frac{7}{0.5} = 14 \, \text{cm}

Cevap:
|OB| = r = 14 \, \text{cm}


Sonuçlar Tablosu

Soru Verdiklerine Göre Sonuç: Yarıçap (r)
1. $ AB
2. $ AB
3. $ AB

Eğer başka sorularınız varsa bana yazabilirsiniz! :blush: @Selime_Karul

Soru:

  1. Şekilde O merkezli çemberde |AB| = 24 cm ve m(∠AOB) = 72° olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)
  2. Şekildeki O merkezli çemberde |AB| = 30 cm ve m(∠AOB) = 150° olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)
  3. Şekildeki O merkezli çemberde |AB| = 7 cm ve m(∠AOB) = 30° olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)

Cevap:
Aşağıdaki sorularda, |AB| ifadesi (A ile B arasındaki) yay uzunluğudur. Dolayısıyla, bir çemberde merkez açının derecesine (∠AOB) bağlı olarak yayın (AB) uzunluğu şu formülle bulunur:

\text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

Burada:

  • θ merkez açının derece cinsinden ölçüsüdür (∠AOB).
  • r çemberin yarıçapıdır.
  • π soruda 3 olarak alınmıştır.

Her üç soruda da yay uzunluğu |AB| değeri verildiğinden, aynı formülü kullanıp r’ye ulaşabiliriz.


Table of Contents

  1. 1. Soru
  2. 2. Soru
  3. 3. Soru
  4. Özet Tablo
  5. Kısa Değerlendirme

1. Soru

• |AB| = 24 cm
• m(∠AOB) = 72°
• π = 3

Yay (AB) uzunluğu formülü:

|AB| = \frac{72}{360} \times 2 \times 3 \times r

Yani,

24 = \frac{72}{360} \times 6 \times r

72/360 = 1/5 = 0,2 olduğundan,

24 = 0,2 \times 6 \times r = 1{,}2 \times r

Buradan,

r = \frac{24}{1{,}2} = 20 \text{ cm}

2. Soru

• |AB| = 30 cm
• m(∠AOB) = 150°
• π = 3

Benzer şekilde:

|AB| = \frac{150}{360} \times 2 \times 3 \times r

Yani,

30 = \frac{150}{360} \times 6 \times r

150/360 = 15/36 = 5/12 ≈ 0,4167 olduğu için,

30 = (0{,}4167 \times 6) \times r = 2{,}5 \times r

Dolayısıyla,

r = \frac{30}{2{,}5} = 12 \text{ cm}

3. Soru

• |AB| = 7 cm
• m(∠AOB) = 30°
• π = 3

Aynı yaklaşım:

|AB| = \frac{30}{360} \times 2 \times 3 \times r

Yani,

7 = \frac{30}{360} \times 6 \times r

30/360 = 1/12 ≈ 0,0833’tür. Dolayısıyla 0,0833×6 = 0,5:

7 = 0{,}5 \times r

Buradan,

r = \frac{7}{0{,}5} = 14 \text{ cm}

Özet Tablo

Soru No Verilenler Uygulanan Formül Sonuç (r)
1. AB = 24 cm, ∠AOB = 72°, π = 3
2. AB = 30 cm, ∠AOB = 150°, π = 3
3. AB = 7 cm, ∠AOB = 30°, π = 3

Kısa Değerlendirme

Bu sorularda AB bir çember yayına ait uzunluk olarak verilmiştir. Merkez açı (∠AOB) ve yay uzunluğu bilindiğinde,

\text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2\pi r

formülü yardımıyla r rahatlıkla hesaplanır. Soruda ayrıca \pi = 3 alındığı için hesaplamalar kolaylaşmıştır.

• 1. soruda r = 20 cm,
• 2. soruda r = 12 cm,
• 3. soruda r = 14 cm bulunur.

@Selime_Karul

Bu soruda ekli görselde üç farklı çember problemi bulunmaktadır. Her biri O merkezli bir çemberde, kiriş uzunluğu ([AB]) ve merkez açısı (m(AOB)) verilmiştir. Bizden istenen, her bir durumda yarıçapın (|OB| = r) kaç cm olduğunu bulmaktır. (Soruda π = 3 olarak alınması belirtilmiş olsa da, bu üç problemde temel trigonometri kullanarak kiriş uzunluğundan doğrudan yarıçapı hesaplayacağız; dolayısıyla π değeri burada pek devreye girmemektedir.)

Aşağıda, her problem için adım adım çözümü, gerekli formülleri ve anlamlarını bulabilir, ayrıca en sonda toplu sonuçlara ilişkin bir tablo inceleyebilirsiniz.


İçindekiler

  1. Genel Bakış ve Temel Kavramlar
  2. Çemberde Kiriş ve Merkez Açısı İlişkisi
  3. 1. Soru: AB = 24 cm, m(AOB) = 72°
  4. 2. Soru: AB = 30 cm, m(AOB) = 150°
  5. 3. Soru: AB = 7 cm, m(AOB) = 30°
  6. Adım Adım Çözüm Özeti ve Önemli Noktalar
  7. Özet Tablo
  8. Uzun Bir Değerlendirme ve Faydalı İpuçları
  9. Sonuç ve Kısa Özet

1. Genel Bakış ve Temel Kavramlar

Bir çemberde, O çemberin merkezidir ve [AB] kiriş, yani çemberin kenarını iki noktasından birleştiren doğru parçasıdır. Çember yarıçapı r ise, merkezden çember üzerindeki herhangi bir noktaya çizilen doğru parçasının uzunluğudur. Sorularda, her üç problemde de kiriş ve merkez açısı değerleri verilmektedir:

  • AB: Kirişin uzunluğu.
  • m(AOB): Kirişi gören merkez açı (O merkezli üçgen AOB’deki AOB açısı).
  • r = |OB|: Yarıçap, aynı zamanda |OA| da yarıçaptır.

Önemli bir trigonometri bağıntısı, çemberde herhangi bir kirişin uzunluğunu o kirişi gören merkez açısının yarısını kullanarak hesaplamayı sağlar:

\text{Kiriş uzunluğu} = 2\,r\,\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

Burada:

  • \theta = m(AOB) (derece cinsinden).
  • r = Yarıçap = |OB|.

Bu formülden yarıçapı bulmak istediğimizde:

r = \frac{\text{Kiriş uzunluğu}}{2\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)}

2. Çemberde Kiriş ve Merkez Açısı İlişkisi

Çemberin merkezinden çıkan iki yarıçap ve bu iki nokta arasındaki kiriş, bir ABC üçgeni yerine AOB üçgeni oluşturur (şekillerde de A, O, B noktaları vardır). Bu üçgen:

  • O merkezinde yer alan AOB açısına sahiptir.
  • |OA| ve |OB| kenarları çemberin yarıçapına eşittir (r).
  • |AB| kenarı ise kiriştir.

Üçgenin içinde, eğer m(AOB) = \theta ise, bu üçgenin kenar ilişkileri trigonometriyle açıklanır. sin fonksiyonu yardımı ile kiriş ve yarıçap arasında direkte formül şöyle yazılır:

|AB| = 2 \cdot r \cdot \sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

3. 1. Soru: AB = 24 cm, m(AOB) = 72°

Adım Adım Çözüm

  1. Veriler

    • Kiriş uzunluğu AB = 24 cm
    • Merkez açısı m(AOB) = 72°
    • Aradığımız: |OB| = r
  2. Formülü Uygulama
    Kiriş formülü:

    AB = 2\,r\,\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

    Burada \theta = 72° olduğundan,

    AB = 2\,r\,\sin(36°)
  3. Denklemi Yalnız Bırakma

    24 = 2\,r\,\sin(36°)
  4. Yarıçapı Bulma

    r = \frac{24}{2\,\sin(36°)} = \frac{24}{2 \times \sin(36°)} = \frac{24}{2 \times \sin(36°)}.
  5. Sayısal Hesap

    • Genellikle \sin(36°) yaklaşık 0.5878’dir, ancak bazı kitaplarda bu değeri pratik kolaylık için 0.6 olarak yuvarlamalı kullanmak gerekebilir. Sorunuzun kitabında veya kaynağında hangi yaklaşımın kullanıldığı önemlidir.

    a) Daha Gerçekçi Yaklaşım (sin(36°) ≈ 0.5878):

    r \approx \frac{24}{2 \times 0.5878} \approx \frac{24}{1.1756} \approx 20.41 \text{ cm}

    b) Basitleştirilmiş Yaklaşım (sin(36°) ≈ 0.6):

    r \approx \frac{24}{2 \times 0.6} = \frac{24}{1.2} = 20 \text{ cm}

Bu durumda, r yaklaşık 20 cm veya 20.4 cm civarında bulunur. Bazı soru tipleri, sinüs değerini 0.6 olarak kabul ederek r = 20 cm’lik daha “tam sayı” bir sonuca yönlendirir.


4. 2. Soru: AB = 30 cm, m(AOB) = 150°

Adım Adım Çözüm

  1. Veriler

    • Kiriş uzunluğu AB = 30 cm
    • Merkez açısı m(AOB) = 150°
    • Aradığımız: |OB| = r
  2. Kiriş ve Merkez Açısı İlişkisi

    AB = 2\,r\,\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

    Burada \theta = 150° ise,

    AB = 2\,r\,\sin(75°).
  3. Denklemi Yalnız Bırakma

    30 = 2\,r\,\sin(75°).
  4. Yarıçapı Bulma

    r = \frac{30}{2\,\sin(75°)} = \frac{30}{2 \times \sin(75°)} = \frac{30}{2 \times \sin(75°)}.
  5. Sayısal Hesap

    • \sin(75°) tam olarak \sin(45°+30°) formülünden (\sqrt{6} + \sqrt{2}) / 4 \approx 0.9659 olarak hesaplanabilir.

    Dolayısıyla

    r \approx \frac{30}{2 \times 0.9659} = \frac{30}{1.9318} \approx 15.52 \text{ cm}

    Bazı ders kitapları yuvarlamayı 0.9659 → 0.966 alırsa, sonuç 15.5 cm gibi de çıkabilir. Dolayısıyla r yaklaşık 15.5 cm olarak bulunabilir.


5. 3. Soru: AB = 7 cm, m(AOB) = 30°

Adım Adım Çözüm

  1. Veriler

    • Kiriş uzunluğu AB = 7 cm
    • Merkez açısı m(AOB) = 30°
    • Aradığımız: |OB| = r
  2. Kiriş Formülü Kullanma

    AB = 2\,r\,\sin\left(\frac{\theta}{2}\right)

    Bu kez \theta = 30° olduğundan,

    AB = 2\,r\,\sin(15°).
  3. Denklemi Yalnız Bırakma

    7 = 2\,r\,\sin(15°).
  4. Yarıçapı Bulma

    r = \frac{7}{2\,\sin(15°)}.
  5. Sayısal Hesap

    • \sin(15°) = \sin(45° - 30°) formülünden (\sqrt{6} - \sqrt{2}) / 4 \approx 0.2588.

    Dolayısıyla

    r \approx \frac{7}{2 \times 0.2588} = \frac{7}{0.5176} \approx 13.53 \text{ cm}.

Bu değeri yuvarlarsak 13.5 cm civarında alabiliriz.


6. Adım Adım Çözüm Özeti ve Önemli Noktalar

  • Tüm sorularda uygulanan temel formül, 2r \sin(\theta/2) kiriş bağıntısıdır.
  • Yarıçapı bulmak için bu formülü r = \frac{AB}{2\sin(\theta/2)} biçiminde yeniden düzenliyoruz.
  • Her üç soru da aynı ilkeye dayandığı için, tek fark AB ve \theta değerlerinin değişmesidir.
  • π = 3 ifadesi sorularda görünüyor olsa da, bu sorularda doğrudan çemberin çevresi veya daire diliminin alanı hesaplanmadığı için (yani henüz arc uzunluğu veya alanla ilgili bir işlem yapmadığımız için) pratikte trigonometri üzerinden ilerliyoruz.
  • Her problemin sonucu, sin değerlerinin yaklaşık kullanımına göre küçük farklar gösterebilir. Kitabın veya öğretmenin kabul ettiği sinüs tabloları (örnek: sin(36°) = 0.6 gibi) üzerinden tam sayılara daha yakın yanıtlar elde edilebilir.

7. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda her bir sorudaki verilere göre yarıçap hesabının özeti bulunmaktadır:

Soru No Kiriş (AB) Merkez Açısı (AOB) Yarı Açı (θ/2) sin(θ/2) Yaklaşım Yarıçap Formülü Yaklaşık r
1 24 cm 72° 36° 0.5878 (veya 0.6) r = \dfrac{24}{2 \sin(36°)} ~20.4 cm (veya 20 cm)
2 30 cm 150° 75° 0.9659 r = \dfrac{30}{2 \sin(75°)} ~15.5 cm
3 7 cm 30° 15° 0.2588 r = \dfrac{7}{2 \sin(15°)} ~13.5 cm

Not: Yukarıdaki ‘Yaklaşık r’ sütunundaki değerler, sinüsün tam olarak hesaplanmasına göre 1-2 ondalık basamak farklı olabilir.


8. Uzun Bir Değerlendirme ve Faydalı İpuçları

Bu tür problemlerde:

  1. Merkeze Dayalı Üçgen (AOB)

    • Üçgende kenarların ikisi yarıçap (OA ve OB), kiriş AB ise merkez açısının tam karşısında yer alır.
    • O merkezinde oluşan açı \theta, kirişin gördüğü merkez açısıdır. Eğer \theta derece cinsindense, sinüs fonksiyonu kullanıldığında yarım açı önemlidir.
  2. Trigonometri Tabloları ve Yaklaşım

    • Sorularda genellikle sin(36°) veya sin(15°) gibi değerlerle karşılaşılır. Bunlar trigonometrik tabloda tam değeri irrasyonel (karekök ifadesine sahip) olan açılardır. O yüzden kitaplarda belli basitleştirmeler (örneğin sin(36°) ≈ 0.6 gibi) tercih edilebilir.
    • Sınav veya ders ortamında hangi yaklaşımı kullanmanız gerektiği size önceden belirtilmiş olur. Aksi hâlde, normal bilimsel hesap makinelerinde bulduğunuz değeri kullanabilirsiniz.
  3. π = 3 Kullanımı

    • Soru metninde \pi = 3 alınması belirtilmişse, normalde “çevre = 2πr” veya “dairesel alan = πr²” gibi hesaplarda işinizi kolaylaştırmak adınadır. Ancak bu üç problemde doğrudan çevre veya alan kullanmadığımız için π’ye ihtiyaç duymadık.
    • İlerleyen aşamalarda eğer “kirişin gördüğü yay uzunluğunu” veya “sektör (dilim) alanını” hesaplamanız istenirse, işte o zaman \pi = 3 alarak hesap yapmanız gerekebilir.
  4. Doğruluk ve Kontrol

    • Hesap sonrası elde ettiğiniz yarıçapı gerçekliğe kontrol edebilirsiniz. Örneğin m(AOB)=72° iken AB=24 cm’lik bir kiriş olması, r’yi 20 cm civarında beklenir kılıyor. Çünkü açı ne kadar küçükse, aynı kiriş uzunluğu için daha büyük bir yarıçap gerekir.
    • Ayrıca, kirişin dairenin tamamını sarmadığı, bir parçayı kestiği için, kiriş yarıçaptan daha büyük veya küçük olabilir ama tüm açıya da bağlıdır.
  5. Ek Geometrik Yöntem

    • “Merkezden kirişe dik inilen doğru, kirişi iki eşit parçaya böler” teoremi ile de aynı sonuca erişebilirsiniz.
    • Mesela AB=24 ise, segmentlerden her biri 12 cm olur. Bu dik çizgi ile oluşan dik üçgende \sin(36°)= \frac{12}{r} gibi bir eşitlik kurarak yine r’yi bulursunuz.
  6. Yaklaşık Sonuçlar

    • Birçok problemde kesin sonuç yerine virgüllü değer kabul görür.
    • Bazı müfredata dayalı sorularda, 0.6 gibi yuvarlatma değerleriyle r tam sayı gelebilir (örneğin 20 cm). Diğerlerinde ondalıklı sonuç (20.4 cm gibi) normaldir.

9. Sonuç ve Kısa Özet

  • 1. Soru (AB=24, AOB=72°): Yarıçap yaklaşık 20 cm (daha kesin hesapla 20.4 cm).
  • 2. Soru (AB=30, AOB=150°): Yarıçap yaklaşık 15.5 cm.
  • 3. Soru (AB=7, AOB=30°): Yarıçap yaklaşık 13.5 cm.

Önemli olan, her birinde “kiriş uzunluğu = $2 , r , \sin(\theta / 2)” formülünün tek bir kez öğrenilip her farklı değere uygulanmasıdır. Problemde \pi=3$ ifadesi, eğer daha sonra yay uzunluğu veya daire dilimi alanı hesaplanırsa işimize yarayacaktır; ancak bu üç sonucun bulunmasında doğrudan trigonometrik bağıntı yeterli olmuştur.


@Selime_Karul