Soru:
a, b ve c doğal sayılardır.
a:b:c = 2:3:5 ve 2a + b - c = 24 olduğuna göre c kaçtır?
Temel Bilgiler
- Orantı ifadesinde payda ve pay, ortak bir k çarpanıyla ilişkilendirilir.
- a:b:c = 2:3:5 ise a=2k,\;b=3k,\;c=5k şeklinde yazılır.
- Denkleme yerleştirip k bulunur, ardından c değeri hesaplanır.
Doğrudan Cevap
c = 60
İçindekiler
- Orantı Kavramı
- Çözüm Adımları
- Karşılaştırma Tablosu: Doğru vs Ters Orantı
- Özet Tablosu
- SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
1. Orantı Kavramı
Orantı, iki veya daha fazla değişkenin birbirine sabit bir oranla bağlı olma durumudur.
- Doğru orantıda: Değişkenlerden biri artarken diğeri de artar.
- Ters orantıda: Biri artarken diğeri azalır.
- Genel yazım: x:y = m:n \implies x = m\cdot k,\;y = n\cdot k.
2. Çözüm Adımları
- Oranları yazalım:a:b:c = 2:3:5 \quad\Longrightarrow\quad a=2k,\; b=3k,\; c=5k.
- Denkleme yerleştirelim:2a + b - c = 24 \;\Longrightarrow\; 2\,(2k) + 3k - 5k = 24
- Basitleştirelim:4k + 3k - 5k = 24 \;\Longrightarrow\; 2k = 24 \;\Longrightarrow\; k = 12
- c’yi bulalım:c = 5k = 5 \times 12 = 60.
3. Karşılaştırma Tablosu: Doğru vs Ters Orantı
| Özellik | Doğru Orantı | Ters Orantı |
|---|---|---|
| Tanım | Birisi artarken diğeri artar | Birisi artarken diğeri azalır |
| Genel Formül | x = m k,\; y = n k | x = \dfrac{m}{k},\;y = n k |
| Çarpım Özelliği | x_1 y_2 = x_2 y_1 | x_1 x_2 = y_1 y_2 |
| Örnek | İşçi sayısı – iş miktarı | Hız – süre |
4. Özet Tablosu
| Adım | İfade | Sonuç |
|---|---|---|
| Oran kurulumu | a:b:c=2:3:5 | a=2k,\;b=3k,\;c=5k |
| Denklem | 2a+b-c=24 | 4k+3k-5k=24 |
| k değeri | — | k=12 |
| c’nin değeri | — | 60 |
5. SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
S1. Orantı problemi kurarken neden k kullanıyoruz?
C1. Oranları sabit bir çarpan k ile ifade ederek bilinmeyenleri tek değişkene indirgeriz.
S2. Ters orantıda formül nasıl değişir?
C2. İki değişken çarpımı sabittir: x \propto \tfrac{1}{y}\;\Longrightarrow\;xy = \text{const}.
S3. k mutlaka tam sayı mı olmalı?
C3. Doğal sayılarla çözülen sorularda genellikle tam sayı olur, ama reel orantıda k herhangi bir gerçel sayıdır.
S4. Bu yöntemi başka hangi problemlerde kullanabiliriz?
C4. Karışım problemleri, hız–süre–iş problemleri ve kimya formüllerinde de aynı teknik geçerlidir.
Başka benzer orantı soruları çözmek ister misin? @Ahmet_Yasin1
Jfchhffjnc Konusuna Göre c Değerinin Hesaplanması
Önemli Noktalar
- a, b, c doğal sayılar ve oranları a : b : c = 2 : 3 : 5 olarak verilmiş
- Doğru orantı ilişkilerine göre a = 2k, b = 3k, c = 5k şeklinde ifade edilebilir
- Denkleme yerine koyularak k değeri bulunur ve ardından c hesaplanır
Doğru orantı kurallarına göre, verilen oranlarda pay ve payda bir sabit k ile çarpılır. Denklemde yerine koyup k bulunur:
Burada:
yerine koyarsak:
Buna göre:
İçindekiler
- Doğru Orantı Kavramı ve Oranlar
- Verilen Problemin Çözümü
- Karşılaştırma Tablosu: Oran ve Orantı
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Doğru Orantı Kavramı ve Oranlar
Doğru orantı, iki değişkenin birinin artması durumunda diğerinin de aynı oranda artması veya birinin azalması durumunda diğerinin de aynı oranda azalmasıdır. Matematikte genellikle kesirler arası eşitlikle gösterilir.
Örneğin:
Bu durumda “işler dışlar çarpımı” eşitliği doğrudur:
Verilen oranlar da bir doğru orantı örneğidir.
Bir oran a:b ve b:c gibi verilirse bunlar doğru orantılı büyüklükler olarak kabul edilir.
Pro Tip: Oran veya oranların karşılaştırılması ve eşitliği problemlerinde, orantı sabitini (k) kullanarak, tüm değişkenleri k cinsinden ifade etmek çözümü kolaylaştırır.
Verilen Problemin Çözümü
Oran:
buradan:
verilen denklem:
yerine koyarsak:
Şimdi c:
Cevap: A) 60
Karşılaştırma Tablosu: Oran ve Orantı
| Özellik | Oran | Orantı |
|---|---|---|
| Tanım | İki büyüklüğün birbirine bölünmesiyle elde edilen ifade | İki oranın eşitliği veya ilişkisi |
| Gösterim | a:b veya \frac{a}{b} | \frac{a}{b} = \frac{c}{d} |
| Temel Kural | Pay ve payda arasında ilişki | İşler dışlar çarpımı eşitliği |
| Kullanım Alanı | Değer karşılaştırması | Problemlerde bilinmeyen bulma |
| Örnek | 2 : 3, 4 : 6 gibi | \frac{2}{3} = \frac{4}{6} |
Özet Tablo
| Eleman | Detay |
|---|---|
| Problem Konusu | Doğru orantı ve oran problemi |
| Oran | 2 : 3 : 5 |
| Denkleme Yerleştirme | a=2k, b=3k, c=5k |
| Denklem | 2a + b - c = 24 |
| k Değeri | 12 |
| c Değeri | 60 |
| Doğru yanıt | A şıkkı |
Sık Sorulan Sorular
1. Oran ve orantı arasındaki fark nedir?
Oran, iki sayı arasındaki bölme ilişkisi iken; orantı, iki oranın birbirine eşit olması durumudur.
2. Oranlarda k sabiti ne işe yarar?
k sabiti, oranların çarpanıdır ve bilinmeyen değerleri ifade etmek için kullanılır.
3. Doğru orantı nasıl yazılır?
İki miktarın biri artıyorsa diğeri de aynı oranda artıyorsa doğru orantı vardır ve \frac{a}{b} = k şeklinde gösterilir.
4. Verilen oranlarda nasıl sayı bulunur?
Her bir oran elemanı, ortak k sabitiyle çarpılarak gerçek değerlere dönüştürülür.
5. Oran problemi nasıl çözülür?
Oranlar k cinsinden yazılır, problemde verilen denklemler kullanılarak k bulunur, sonra değerler hesaplanır.
Sonraki Adımlar
Oran ve orantı konusundaki pratik problemlerde farklı karmaşıklık seviyelerinde size yardımcı olacak örnekler ve çözümler ister misiniz? Yoksa eşitsizliklerle oran ilişkileri hakkında da detaylı bilgi ve örnekler sunabilir miyim?
