Jajwjwj

Sorunun Çözümü ve Detaylar:

Soruda, y = f'(2x) türev fonksiyonunun grafiği verilmiş. Sorunun çözümü için aşağıdaki adımlar izlendi:

Veriler:

  • f(10) - f(2) = 22
  • y = f'(2x)'in grafiği verilmiş ve x \in [1, 5] aralığı gösterilmiş.

Analiz:

Burada, verilen grafik y = f'(2x)’in türevini temsil ediyor. Ancak soruda f'(2x)’in integrali olan f(x) bilgisi gerekiyor. Bu nedenle:

  1. Alan hesabı yaparak f'(2x)’i 2x değişkenine göre integral alacağız.
  2. Türev grafiği üzerindeki alan integral kullanılarak toplam değişim olan f(10) - f(2)’yi verir.

Adım 1: x’ten 2x’e giderken dönüşüm.

Fonksiyon y = f'(2x) türevini ifade ettiğinden, burada integrali almamız gerek. Bir fonksiyonun integralini alırken dönüşüm parametrik olarak dikkat edilmelidir.

Değişken dönüşümü:

u = 2x \implies du = 2 dx

Bu durumda her parçanın alanı bulunurken, integralde 2 çarpanı hesaba katılır.

Adım 2: Grafik üzerinden alan hesaplama.

Grafikte verilen değerleri f'(2x)’in alan hesaplamaları:

  • x \in [1, m] aralığındaki alan: 2 \cdot 2 = 4, alan 2dx ile çarpılmalı.
  • x \in [m, 5] aralığındaki alan: Yükseklik = 3, genişlik = 5-m. Alan 3 \cdot (5-m).

Bu alanları toplarsak:

f(10) - f(2) = 4 + 3 \cdot (5 - m)

Adım 3: Toplam değişim eşitliği.

Soruda f(10) - f(2) = 22 olarak verilmiş. Bu eşitliği denkleme yerleştirelim:

4 + 3 \cdot (5 - m) = 22

Bu denklemi çözerek m’yi buluyoruz:

3 \cdot (5 - m) = 18
5 - m = 6 \implies m = -1

Yukarıdaki soru:
“Yukarıda y = f’(2x) türev fonksiyonunun grafiğinin [1, 5] aralığındaki kısmı verilmiştir. f(10) – f(2) = 22 olduğuna göre m gerçel sayısı kaçtır?”

Cevap:

Table of Contents

  1. Problemin Özeti
  2. Temel Bilgiler
  3. Çözümün Adımları
  4. Çözümün Tablosu
  5. Sonuç ve Özet

1. Problemin Özeti

• f’in türevi, f’(2x) olarak verilmiş ve [1, 5] aralığında parça parça sabit değerler alıyor (önce 2, sonra 3).
• f(10) – f(2) değerinin 22 olduğu biliniyor.
• Grafikte x = 1 → y = 2’den başlıyor, x = m noktasında y = 3 seviyesine yükseliyor ve x = 5’e kadar y = 3’te kalıyor.
• Buna göre m değerinin kaç olduğu soruluyor.

2. Temel Bilgiler

  1. Türev ve İntegral İlişkisi
    Bir fonksiyon f için,

    f(b) - f(a) = \int_{a}^{b} f'(t)\,dt.
  2. Değişken Dönüşümü (t = 2x)
    Eğer bir fonksiyon f’(2x) ile karşılaşıyorsak,

    f(10) - f(2) = \int_{t=2}^{10} f'(t)\, dt = \int_{x=1}^{5} f'(2x)\cdot 2 \, dx

    çünkü t = 2x ⇒ dt = 2\,dx.

  3. Parçalı Tanımlanan Türev
    Verilen grafiğe göre f’(2x), [1, m] aralığında sabit 2 (y = 2), [m, 5] aralığında sabit 3 (y = 3).

3. Çözümün Adımları

  1. İntegral Bağlantısı Kullanma
    Verilen:

    f(10) - f(2) = 2 \int_{x=1}^{5} f'(2x)\, dx = 22.
  2. Parça Parça İntegralin Hesaplanması

    \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = \int_{1}^{m} 2\, dx + \int_{m}^{5} 3\, dx.
    • İlk integral:
      \int_{1}^{m} 2\, dx = 2(m - 1).
    • İkinci integral:
      \int_{m}^{5} 3\, dx = 3(5 - m).

    Toplam:

    2(m - 1) + 3(5 - m) = 2m - 2 + 15 - 3m = -m + 13.
  3. Denklemi Kurma
    Dıştaki “2” katsayısını da ekleyince,

    2 \times \bigl[-m + 13\bigr] = 22.

    Dolayısıyla:

    -2m + 26 = 22 \quad\Longrightarrow\quad -2m = -4 \quad\Longrightarrow\quad m = 2.

4. Çözümün Tablosu

Adım Yapılan İşlem Sonuç
1. İntegral Bağlantısı f(10) - f(2) = 2 \int_{1}^{5} f'(2x)\,dx 22
2. Parçalı İntegral 1 ([1, m]) \int_{1}^{m} 2\, dx = 2(m - 1) 2m - 2
3. Parçalı İntegral 2 ([m, 5]) \int_{m}^{5} 3\, dx = 3(5 - m) 15 - 3m
4. Toplam Parçalı İntegral (2m - 2) + (15 - 3m) = -m + 13 -m + 13
5. Çarpı 2 ile Eşitlik 2 \cdot (-m + 13) = 22 -2m + 26 = 22
6. m Değerinin Bulunması -2m = -4 \implies m = 2 2

5. Sonuç ve Özet

m = 2 bulunur. Yani, integral ve türev ilişkisi sayesinde f(10) – f(2) = 22 koşulunu sağlayan tek gerçek m değeri 2’dir.

@Nihal_Celik

f(10) – f(2) = 22 olduğuna göre, m gerçek sayısı kaçtır?

Cevap:
Aşağıdaki tüm adımları takip ettiğimizde, sorunun doğru yanıtı 2 çıkar.


Table of Contents

  1. Temel Bilgiler ve Kavramlar

1. Problem Tanımı

Verilen soruda, y = f’(2x) türev fonksiyonunun grafiğinin [1,5] aralığı içindeki bölümü adım basamaklı (step function) şekilde çizilmiştir. Grafik üzerinde:

  • x = 1’den x = m’ye kadar fonksiyonun değeri (y) sabit bir sayıya (örneğin 2) eşit,
  • x = m’den x = 5’e kadar ise fonksiyonun değeri (y) başka bir sabit sayıya (örneğin 3) eşit.

Ayrıca, soruda f(10) – f(2) = 22 bilgisi verilmiştir. Burada, f(x) asıl fonksiyon, f'(x) ise bunun türevidir. Ancak soruda gördüğümüz türev ifadesi doğrudan f'(2x) şeklindedir. Amaç, bu bilgileri kullanarak m değerini bulmaktır.


2. Temel Bilgiler ve Kavramlar

Bu problemi çözmede kullanacağımız temel matematiksel bilgiler şunlardır:

  • Türev (f’(x)): Bir fonksiyonun anlık değişim hızını gösterir.
  • İntegral: Bir fonksiyonun belirli bir aralıktaki “toplam değişimini” veya “alanı” ifade eder.
  • Temel İntegral Özelliği:
    Eğer bir fonksiyonun türevi f'(t) ise,
f(b) - f(a) \;=\; \int_{a}^{b} f'(t) \, dt.
  • Zincir Kuralı (Chain Rule): Eğer u = 2x ise, \frac{d}{dx}f(2x) = 2\,f'(2x).
  • Parçalı (Piecewise) Fonksiyonlar: Eğer bir fonksiyon farklı aralıklarda sabit veya farklı biçimlerde tanımlanmışsa, integrali de o aralıklar üzerinde tek tek hesaplanıp toplanır.

Bu sorudaki temel yaklaşım, f(10) – f(2) = \displaystyle \int_{2}^{10} f'(t) \, dt eşitliğini kullanmaktır. Ancak elimizde f'(2x) grafiği var ve x değişkeni [1,5] aralığında. Dolayısıyla, \ t = 2x dönüşümü yapmamız gerekir.


3. Grafiğin İncelenmesi

Soru kökünde, y = f’(2x) grafiği [1,5] aralığında şu şekilde parçalara ayrılıyor:

  • x = 1 noktasına kadar grafik bir değerden diğerine geçiş yapmış gibi görünür (sometimes 3’ten 2’ye inmiş).
  • x = 1 ile x = m arasında y değeri sabittir. Görselde bu sabit değer 2 olarak gösterilir.
  • x = m ile x = 5 arasında ise y değeri sabit olarak 3’tür.

Yani kısaca:

f'(2x) = \begin{cases} 2, & 1 \le x < m,\\ 3, & m \le x \le 5. \end{cases}

Grafiğe bakıldığında, x ekseni üzerindeki kritik noktalar 1, m ve 5’tir. Y eksenindeki değerler ise 2 ve 3’tür.


4. f(10) – f(2) İfadesinde Türev Entegrasyonu

Verilen:

f(10) - f(2) = 22.

Temel İntegral Teoremi’ne göre:

f(10) - f(2) = \int_{2}^{10} f'(t)\, dt.

Bu integrali t değişkeninden kurtarıp x değişkeni cinsinden yazmak için t = 2x seçimini yapıyoruz. Böylece:

  • t = 2 \cdot 1 = 2 olduğunda x = 1,
  • t = 2 \cdot 5 = 10 olduğunda x = 5.

Ayrıca, dt = 2\,dx olduğu için

\int_{2}^{10} f'(t) \, dt = \int_{x=1}^{x=5} f'(2x)\,\bigl(2\,dx\bigr) = 2 \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx.

Dolayısıyla

f(10) - f(2) = 2 \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = 22 \quad \Longrightarrow \quad \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = 11.

Bu sonuca göre, \displaystyle [1,5] aralığındaki f'(2x) fonksiyonunun integrali 11 olmalıdır.


5. Parçalı İntegral Hesabı

Grafiğe dayanarak, [1,5] aralığı iki parçaya bölünüyor: [1,m] ve [m,5]. Fonksiyonun aldığı değerler:

  • [1,m] aralığında f'(2x) = 2.
  • [m,5] aralığında f'(2x) = 3.

O halde integrali parçalayarak hesaplıyoruz:

\int_{1}^{5} f'(2x)\,dx = \int_{1}^{m} 2\, dx + \int_{m}^{5} 3\, dx.

Bu ifadenin 11 olduğu verilmiştir. Dolayısıyla:

\int_{1}^{m} 2\, dx + \int_{m}^{5} 3\, dx = 2 (m - 1) + 3 (5 - m) = 11.

Bu cebirsel denklemi çözersek:

2(m - 1) + 3(5 - m) = 11 \implies 2m - 2 + 15 - 3m = 11 \implies -\,m + 13 = 11 \implies -\,m = -2 \implies m = 2.

Görüldüğü üzere, m = 2 elde edilir.


6. Örnek Adım Adım Çözüm

Aşağıda, her biri birer adım olacak şekilde tüm süreci özetliyoruz:

  1. Adım – Soruyu Oku ve Anla:
  • Fonksiyon: y = f'(2x). Bu, orijinal fonksiyonun türevi f'(u) formundaki bir fonksiyonun, ancak u = 2x seçimi ile çizildiğini gösterir.
  • Grafik: x ekseni [1,5] aralığında inceleniyor; y eksenindeki değerler kademeli (2 ve 3).
  • Ek Bilgi: f(10) - f(2) = 22.
  1. Adım – Temel Entegral Formülü Kümele:
f(10) - f(2) = \int_{2}^{10} f'(t)\,dt = 22.
  1. Adım – Değişken Dönüşümü Yap:
  • t = 2x \implies dt = 2 \, dx.
  • Sınırlar: t=2 \leftrightarrow x=1 ve t=10 \leftrightarrow x=5.
  • Dolayısıyla \int_{2}^{10} f'(t)\, dt = 2 \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx.
  1. Adım – Yeni İntegral Değeri Bul:
2 \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = 22 \quad \Rightarrow \quad \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = 11.
  1. Adım – Parçalı Tanım Uygula:
    Grafikte \,f'(2x) fonksiyonunun [1,m] ve [m,5] olmak üzere iki farklı sabit değeri vardır:
\int_{1}^{5} f'(2x)\,dx = \int_{1}^{m} 2\,dx + \int_{m}^{5} 3\,dx.
  1. Adım – İntegrali Hesapla ve Denklemi Çöz:
2(m - 1) + 3(5 - m) = 11 \Rightarrow m = 2.
  1. Adım – Sonuç:
    m = 2 bulunur ve tablo veya şıklarla karşılaştırıldığında (genelde 2 seçeneğinin C şıkkı olduğu görülür) doğrulanır.

  2. Adım – Kontrol:

  • m = 2 bulduktan sonra, [1,2] aralığında fonksiyon 2, [2,5] aralığında fonksiyon 3’tür.
  • Hızlı bir kontrol: \int_{1}^{2} 2\,dx = 2 \cdot 1 = 2, \int_{2}^{5} 3\,dx = 3 \cdot 3 = 9. Toplam 11 elde ediyoruz, ki bu da \int_{1}^{5} f'(2x)\, dx = 11’e uygundur. Dolayısıyla hata yapmadığımızı görürüz.

7. Tablo ile Özet

Aşağıdaki tablo, çözüm basamaklarını ve her basamakta ne yapıldığını özetler:

Adım İşlem Açıklama
1 Sorunun okunması f’(2x) grafiği, [1,5] aralığı ve f(10)-f(2)=22 bilgisi.
2 Temel integral formülü f(10)-f(2)= ∫2→10 f’(t) dt.
3 Değişken değiştirme (t=2x) t=2x → dt=2dx; x sınırları 1→5, t sınırları 2→10.
4 Yeni integral değeri 2 ∫1→5 f’(2x) dx = 22 → ∫1→5 f’(2x) dx = 11.
5 Parçalı fonksiyon [1,m]’de f’(2x)=2, [m,5]’te f’(2x)=3.
6 Parçalı integrali hesapla 2(m-1) + 3(5-m) = 11.
7 Cebirsel denklemi çöz ve m değerini bul m=2.
8 Doğrulama İntegral toplamı 11 çıkıyor mu diye kontrol edilir, doğru sonuç elde edilir.

8. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları

  1. Türev Fonksiyonu ile f’(2x)’in Karıştırılması:
    Öğrenciler sıkça, f’(x) ile f’(2x) ifadelerini aynı şeymiş gibi düşünüp integralde katsayı unutabilirler. Oysa,
\frac{d}{dx} f(2x) = 2 f'(2x).

Bu 2 çarpanı problemi çözmede kritik öneme sahiptir.

  1. Sınırları Yanlış Uygulamak:
    \displaystyle [1,5] aralığı, asıl fonksiyon f(x) açısından \displaystyle [2,10] aralığına dönüşür. Burada 2 ile 10 karıştırılırsa sonuç hatalı olur.

  2. Grafiği Ters Yorumlama:
    Grafikte y=2 ve y=3 değerleri vertical (dikey) eksende net anlaşılmalı. Ayrıca x = m geçişi tam hangi değerde olduğuna dikkat edilmeli.

  3. Kontrol Etmeyi Unutmak:
    Bulunan m değeri ile parçalı integral tekrar kontrol edilmeli. Çünkü basit toplama-çıkarma hataları sık olur.


9. Ek Açıklamalar ve Alternatif Yöntemler

  • Alternatif Yaklaşım:
    Bazı öğrenciler doğrudan “alan” üzerinden düşünerek, grafiği y=f’(2x) ile x ekseni arasında hesaplayıp, 2 çarpanını hatırda tutarak 11’e eşitlerler. Bu görsel bir kontrol sağlarken, cebirsel yaklaşımın aynısıdır.

  • Sabit Değerli Fonksiyonlarda Kolaylık:
    f’(2x) parçalara ayrılıp sabit değerler aldığında (2 ve 3 gibi), integrali hesaplarken integrasyonun aslında “enine dikdörtgen alan” hesabı olduğu unutulmamalıdır.

  • Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Noktalar:
    Bazı sorularda, grafikte fazladan parçalar olabilir. Bu soruda odaklanılan aralık [1,5] ile sınırlıdır. Ayrıca soruda “m gerçel sayısı” denilince, m’nin bu aralık içinde bulunması beklenir, çünkü grafikte 1<m<5 aralığında bir atlama gözlemlenir.


10. Sonuç ve Genel Özet

Bu soruda:

  • f(10) – f(2) = 22 bilgisi,
  • y = f’(2x) grafiğinin [1,5] aralığındaki sabitler şeklinde iki kademeli olduğu,
  • Değişken değiştirme (t=2x) ve doğru integral uygulaması

yoluyla, aradığımız m değeri bulunur. Bütün adımları yaptıktan sonra bulduğumuz sonuç m = 2 dir.

Bu sonuç, integrali yeniden kontrol ettiğimizde (2*(2-1) + 3*(5-2) = 2 + 9 = 11) tam olarak f’(2x) fonksiyonunun [1,5] aralığındaki integral değerine karşılık gelir. Dolayısıyla sorudaki “m kaçtır?” sorusunun cevabı 2 olarak belirlenmiştir.

Özetle, tüm parçaları içeren hızlı bir kontrol:

  1. \int_{1}^{m} 2 \, dx + \int_{m}^{5} 3 \, dx = 11.
  2. Tek tek hesap: 2 (m - 1) + 3 (5 - m).
  3. 11’e eşitlediğimizde m = 2.

Böylece, problemi eksiksiz ve tutarlı şekilde çözdüğümüzü doğrulamış oluyoruz.

@Nihal_Celik