İzoelektronik oldukları bilinen X^+, Y ve Z^{2-} tanecikleriyle ilgili
I. Y elementi bir soy gaz olabilir.
II. Atom numarası en büyük olan X’tir.
III. X atomunun elektron sayısı Z atomununkinden azdır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
İzoelektronik X^+, Y ve Z^{2-} Taneciklerinin İncelenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Taneciklerin Elektron ve Proton Sayılarının Belirlenmesi
- İzoelektronik tanecikler: Elektron sayıları ve elektron dizilişleri aynı, proton sayıları (atom numaraları) farklı olan taneciklerdir.
- Taneciklerin elektron sayılarına e diyelim:
- X^+ iyonu için: Elektron sayısı = e, Yük = +1 \rightarrow Proton sayısı = e + 1
- Y nötr atomu için: Elektron sayısı = e, Yük = 0 \rightarrow Proton sayısı = e
- Z^{2-} iyonu için: Elektron sayısı = e, Yük = -2 \rightarrow Proton sayısı = e - 2
Adım 2 — I. Öncülün Analizi (Y elementi bir soy gaz olabilir.)
- Nötr Y atomunun elektron sayısı e’dir. İzoelektronik tanecikler genellikle kararlı soy gaz elektron düzenine ulaşmış iyonlardır (örneğin e = 10 için _{11}\text{X}^+, _{10}\text{Y} ve _{8}\text{Z}^{2-}).
- Bu durumda nötr Y atomu 10 proton ve 10 elektrona sahip olan Neon (\text{Ne}) soy gazı olabilir.
- Sonuç: I. öncül DOĞRUDUR.
Adım 3 — II. Öncülün Analizi (Atom numarası en büyük olan X’tir.)
- Taneciklerin atom numaraları (proton sayıları):
- X = e + 1
- Y = e
- Z = e - 2
- Atom numarası sıralaması: X > Y > Z şeklindedir. Dolayısıyla atom numarası en büyük olan X’tir.
- Sonuç: II. öncül DOĞRUDUR.
Adım 4 — III. Öncülün Analizi (X atomunun elektron sayısı Z atomununkinden azdır.)
- Nötr bir atomda elektron sayısı proton sayısına eşittir:
- Nötr X atomunun elektron sayısı = e + 1
- Nötr Z atomunun elektron sayısı = e - 2
- e + 1 > e - 2 olduğundan, X atomunun elektron sayısı Z atomunun elektron sayısından fazladır.
- Sonuç: III. öncül YANLIŞTIR.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — II. öncül de doğrudur.- B. Yalnız III — III. öncül yanlıştır.
C. I ve II — I ve II. öncüller doğru, III. öncül yanlıştır.- D. II ve III — III. öncül yanlıştır.
- E. I, II ve III — III. öncül yanlış olduğu için elenir.
Adım 6 — Son Doğrulama
- İzoelektronik taneciklerde katyonun atom numarası nötr atomdan, nötr atomun atom numarası ise anyondan büyüktür (X > Y > Z). Nötr halde atom numarası büyük olanın elektron sayısı da daha fazladır. Bu nedenle I ve II doğru, III yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) I ve II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İzoelektronik taneciklerde iyon yarıçapı sıralaması veya periyodik sistemdeki yer bulma ile ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmemi ister misin?