izkkn inrka olb
n
pettlerek PS) Gaild
seldakimor
s pre yeşil renkl ar
parGesne
A
wy yii
d sekidoh
Perd
br yay
Yaynug
ine aşağIcaki gibl M merkud
sktir
brin ken ztne cnbarr
- IST
arinden bangileri ikoginlike dogrutur?
M piy1
Geometrik Çizim ve Dikdörtgen Özellikleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Paralellik ve Diklik: d \parallel e iken [PS] \perp e ise [PS] \perp d olur.
- Eşit ve Paralel Kenarlar (Paralelkenar Kuralı): Bir dörtgende karşılıklı iki kenar hem paralel hem de eşit uzunluktaysa ([PR] \parallel [ST] ve |PR| = |ST|), bu dörtgen bir paralelkenardır.
- Dikdörtgen Tanımı: Bir iç açısı 90^\circ olan paralelkenar bir dikdörtgendir. Dikdörtgende karşılıklı kenar uzunlukları birbirine eşittir ve tüm iç açılar 90^\circ’dir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Çizimlerin Geometrik Özelliklerini Belirleme
Caddenin kenarları birbirine paralel iki doğruyu temsil eder (d \parallel e).
Adım 2 — Pergel Açıklığı ve Eşit Uzunluklar
Pergelin açıklığı değiştirilmeden hem P hem de S merkezli yaylar çizilmiştir:
- P merkezli yayın d doğrusunu kestiği nokta R olduğundan: |PR| = r
- S merkezli yayın e doğrusu üzerinde kestiği nokta T olduğundan: |ST| = r
- Buradan:
|PR| = |ST| = r
Adım 3 — PRTS Dörtgeninin Türünü Belirleme
- [PR] parçası d doğrusu üzerinde, [ST] parçası ise e doğrusu üzerindedir. Dolayısıyla [PR] \parallel [ST]'dir.
- Karşılıklı kenarları paralel ve eşit uzunlukta (|PR| = |ST|) olan PRTS dörtgeni bir paralelkenardır.
- Açılardan biri 90^\circ (m(\widehat{PST}) = 90^\circ) olduğundan, PRTS dörtgeni bir dikdörtgendir.
Adım 4 — Maddelerin Doğruluğunu İnceleme
- I. [RT] \perp [ST]: PRTS bir dikdörtgen olduğundan tüm köşe açıları 90^\circ’dir. \mathbf{m(\widehat{RTS}) = 90^\circ} olduğundan bu ifade kesinlikle doğrudur.
- II. |PR| = |ST|: İkisi de pergelin aynı açıklığı (r) ile çizildiğinden kesinlikle doğrudur.
- III. |PS| = |RT|: PRTS bir dikdörtgendir ve dikdörtgende karşılıklı kenar uzunlukları eşittir. Bu nedenle kesinlikle doğrudur.
- IV. |PS| = |ST|: Pergelin açıklığı (r = |ST|) caddenin genişliğine (|PS|) eşit seçilmek zorunda değildir; pergel rastgele bir açıklıkta açılmıştır. Bu yüzden kesin değildir.
- V. [PS] \perp [ST]: Gönye ile e doğrusuna dik çizim yapıldığından bu açı 90^\circ’dir. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: I, II, III ve V
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Gönye: 90^\circ’lik dik açı çizmeye yarayan geometrik araçtır.
- Pergel: Sabit bir yarıçapta (r) yay veya çember çizerek eşit uzunluklar taşımaya yarar.
- Dikdörtgen: Karşılıklı kenarları paralel ve eşit, tüm iç açıları 90^\circ olan dörtgendir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Pergel açıklığının mutlaka yolun genişliğine eşit olacağını varsayarak |PS| = |ST| (kare durumu) demek.
Doğru Yaklaşım: Pergel açıklığı serbestçe belirlenebilir; bu nedenle şekil kesinlikle bir dikdörtgendir ancak kesinlikle bir kare değildir.
Benzer bir pergel-cetvel çizim sorusu çözerek konuyu daha da pekiştirmek ister misin?