- Aşağıdaki U borusunun A ve B kolları yarı geçirgen bir zarla ayrılmıştır. Başlangıçta eşit sıvı seviyesine sahip kollara belirtilen çözeltiler eklenmiş ve yeterli süre bekletilmiştir.
(İyot molekülleri nişasta varlığında mavi-mor renk verir.)
Dengeye ulaşan bu deney düzeneği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Her iki kolda da glikoz moleküllerine rastlanır.
B) A kolunda mavi-mor renk oluşurken B kolunda renk değişimi gözlenmez.
C) B kolundaki glikoz derişimi A kolundakinden daha fazladır.
D) A kolundaki sıvı seviyesi, başlangıçtaki seviyesinin üzerine çıkar.
E) A kolundaki nişasta ve sükroz moleküllerinin toplam sayısı deney süresince değişmez. - Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde bulunan DNA ve RNA moleküllerinde
I. nükleotit adı verilen monomerlerin birleşmesiyle oluşma,
II. toplam pürin bazı sayısının daima toplam pirimidin bazı sayısına eşit olması,
III. hücre bölünmesi öncesinde kendini eşleme
özelliklerinden hangileri ortaktır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Yarı Geçirgen Zardan Madde Geçişi ve Nükleik Asitlerin Karşılaştırılması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Hücre zarından veya yapay yarı geçirgen zarlardan monomerler ve küçük moleküller (glikoz, iyot, su) difüzyonla geçebilirken; disakkarit ve polisakkaritler (sükroz, nişasta) hidroliz edilmeden geçemez. Difüzyona uğrayan moleküller dengeye ulaşıldığında her iki ortamda eşit derişime ulaşır.
16. Soru: Çözüm ve Seçenek Analizi
- A) Doğru: Glikoz bir monosakkarittir; yarı geçirgen zardaki porlardan difüzyonla B kolundan A koluna geçer. Bu nedenle her iki kolda da glikoz bulunur.
- B) Doğru: İyot küçük bir moleküldür ve A koluna geçer. A kolunda bulunan nişasta ile etkileşerek mavi-mor renk oluşturur. Nişasta ise büyük molekül olduğundan B koluna geçemez; bu yüzden B kolunda renk değişimi olmaz.
- C) Yanlış: Düzeneğin dengeye ulaştığı belirtilmiştir. Difüzyon kurallarına göre zardan geçebilen glikoz moleküllerinin derişimi her iki kolda eşitlenir. Dolayısıyla B kolundaki derişim A kolundakinden fazla olamaz.
- D) Doğru: A kolunda zardan geçemeyen nişasta (%10) ve sükroz (%5) yüksek bir ozmotik basınç oluşturur. Bu durum B kolundan A koluna osmoz ile net su geçişine yol açar ve A kolundaki sıvı seviyesi yükselir.
- E) Doğru: Ortamda sindirim enzimi bulunmadığı ve bu maddeler zardan geçemediği için A kolundaki nişasta ve sükroz molekül sayısı sabit kalır.
16. SORUNUN CEVABI: C) B kolundaki glikoz derişimi A kolundakinden daha fazladır.
15. Soru: Çözüm ve Öncül Analizi
- I. Öncül (Ortak): Hem DNA (deoksiribonükleik asit) hem de RNA (ribonükleik asit), nükleotit adı verilen yapı birimlerinin fosfodiester bağlarıyla birbirine bağlanması sonucu oluşan polimerlerdir.
- II. Öncül (Ortak Değil): Çift zincirli DNA’da pürin bazlarının sayısı pirimidin bazlarına daima eşittir (\text{A} + \text{G} = \text{T} + \text{C}). Ancak RNA tek zincirli olduğu için pürin ve pirimidin eşitliği aranmaz.
- III. Öncül (Ortak Değil): DNA molekülü hücre bölünmesi öncesinde replikasyon ile kendini eşler. RNA ise kendini eşleyemez; DNA şablonu üzerinden transkripsiyon (yazılma) yoluyla sentezlenir.
15. SORUNUN CEVABI: A) Yalnız I
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Yarı geçirgen zar deneylerinde dengeye ulaşıldığında zardan serbestçe geçebilen maddelerin derişimleri her iki kolda eşitlenir. RNA’nın kendini eşleyemediği ve tek zincirli yapısından ötürü pürin-pirimidin eşitliğinin bulunmadığı ÖSYM sınavlarında en sık sorulan ayırt edici noktalardandır.