Osmanlı yöneticileri, I. Dünya Savaşı’na katılmak için ilk teklifini İngilizlere yani İtilaf Devletlerine yaptılar. Bunda Almanya’ya karşı duyulan kırgınlığın da etkisi vardı. Çünkü Osmanlı yöneticileri son dönemde yaptıkları savaşlarda, müttefik bildikleri Almanlardan destek görememişti. İngiltere ile müttefik olunması hâlinde ise, üzerlerindeki Rus baskısının İngilizler tarafından önleneceğini düşünüyorlardı. İtilaf Devletleri ise Osmanlı Devleti’nin tarafsız kalmasını sağlamaya çalışmışlardır.
İtilaf Devletlerinin Osmanlı Devleti hakkında bu düşüncede olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) Yeni cephelerin açılmasını ve savaş alanının genişlemesini önlemek istemeleriyle
B) Osmanlı Devleti’nin her zaman kendi yanlarında olduğunu düşünmeleriyle
C) Almanya’yı kendi saflarına katmayı planlamalarıyla
D) Müttefik devlet sayısını artırmak istemeleriyle
I. Dünya Savaşı’nda İtilaf Devletlerinin Osmanlı Politikası
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İtilaf Devletlerinin Osmanlı stratejisi; jeopolitik konumundan dolayı Osmanlı Devleti savaşa dahil olduğunda yeni cephelerin açılmasını, savaşın Akdeniz ve Orta Doğu’ya yayılarak genişlemesini ve İngiltere’nin sömürge yollarının (Süveyş Kanalı) tehlikeye girmesini engellemek için Osmanlı’nın tarafsız kalmasını sağlama esasına dayanır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde İtilaf Devletlerinin Osmanlı Devleti’nin savaşa kendi saflarında girmesini reddedip tarafsız kalmasını istedikleri vurgulanmıştır:
- A) Doğru. Osmanlı Devleti savaşa katılırsa savaş geniş bir coğrafyaya yayılacak, yeni cepheler (Kafkas, Kanal, Çanakkale vb.) açılarak İtilaf Devletlerinin askerî yükü artacaktır. İtilaf Devletleri bu durumu önlemek için Osmanlı’nın tarafsızlığını istemiştir.
- B) Yanlış. İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarını savaş öncesinde gizli antlaşmalarla kendi aralarında paylaşmayı planladıkları için Osmanlı’yı müttefik olarak yanlarında görmek istememişlerdir.
- C) Yanlış. Almanya, İttifak Devletleri bloğunun lideridir ve İtilaf Devletlerinin en temel rakibidir; kendi saflarına katmaları söz konusu değildir.
- D) Yanlış. Osmanlı’nın tarafsız kalmasını istemek, müttefik devlet sayısını artırmak değil; aksine Osmanlı’yı ittifak dışı bırakmak anlamına gelir.
CEVAP: A — Yeni cephelerin açılmasını ve savaş alanının genişlemesini önlemek istemeleriyle
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İtilaf Devletleri Osmanlı’nın askerî ve ekonomik gücünü yetersiz gördükleri için onu savaşa sokmak istemezken, Almanya ise tam aksine yeni cepheler açılsın ve kendi üzerindeki savaş yükü hafiflesin diye Osmanlı’yı savaşa çekmek istemiştir. Sınavlarda bu zıt strateji sıkça sorulur.