İstatistiksel Araştırma Süreci

!image|375x500 [Link Silindi]

Sorudaki veri seti: 45, 51, 57, 48, 60, A, 50’dır ve açıklık (range) 18 olarak verilmiştir. Açıklık, “en büyük değer – en küçük değer” olduğuna göre A’nın alabileceği değerleri bulmak için iki durum düşünülür:

  1. A yeni minimum olsun.

    • O zaman en büyük değer 60, en küçük değer A’dır.
    • Açıklık = 60 – A = 18 ⇒ A = 60 – 18 = 42
    • Bu durumda A = 42 ve 42 ≤ 45 (diğer en küçük değer) olduğu için geçerlidir.
  2. A yeni maksimum olsun.

    • O zaman en küçük değer 45, en büyük değer A’dır.
    • Açıklık = A – 45 = 18 ⇒ A = 45 + 18 = 63
    • Bu durumda A = 63 ve 63 ≥ 60 (diğer en büyük değer) olduğu için geçerlidir.

Başka bir duruma (A ara değer olduğunda) açıklık hâlâ 60–45=15 olur, bu da sorudaki 18 şartını sağlamaz.

Dolayısıyla A’nın alabileceği değerler 42 ve 63’tür. Bu iki değerin toplamı:

42 + 63 = 105

Doğru seçenek: D) 105

10. Yukarıda verilen veri setinin açıklığı 18 ise A’nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?


Cevap:

Verilen veri seti:
45, 51, 57, 48, 60, 0, A, 50

Açıklık (Range), veri setindeki en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır.
Formül olarak:
\text{Açıklık} = \text{En büyük değer} - \text{En küçük değer}

Soruda açıklığın 18 olduğu verilmiş.


1. Verileri inceleyelim

  • Mevcut değerler: 0, 45, 48, 50, 51, 57, 60 ve A (bilinmeyen)
  • Açıklık 18 olduğuna göre
    \max(\text{veriler}) - \min(\text{veriler}) = 18

Mevcut en küçük değer 0. Eğer eminsek ki 0 veri setinde en küçük sayı, en büyüğünü bulabiliriz:
\max(\text{veriler}) = 0 + 18 = 18

Ama verilerde 18 yok, 60 var. Bu durumda 0 en küçük değil demektir. A olabilir veya başka değer!


2. Açıklık için olası durumları düşünelim

  • Açıklık 18 ise en büyük değer - en küçük değer = 18
  • En küçük ve en büyük değerler veri setinde olmalı.

Verileri sırayla yazalım:

  • 0 (en küçük değer gibi görünür)
  • 45
  • 48
  • 50
  • 51
  • 57
  • 60 (en büyük değer gibi)

Şu an en büyük - en küçük = 60 - 0 = 60 ≠ 18, açıklık sağlanmaz.


3. A’nın hangi değer olabileceğine bakalım

  • A değeri açıklığı sağlayacak şekilde ya en küçük ya da en büyük değer olabilir.

Senaryo 1: A en küçük değer olsun
Diğer bilinen en büyük değer 60.
Açıklık = 60 - A = 18 → A = 60 - 18 = 42

  • Bu durumda en küçük değer 42 olur.

Verilere bakalım: 0, 42, 45, 48, 50, 51, 57, 60
Şu halde 0 geçerli değil çünkü 0 < 42. En küçük artık A’dır.
Ama veri setinde 0 var, küçük değer olarak 0 olduğu için bu olamaz.


Senaryo 2: A en büyük değer olsun

  • En küçük değer zaten 0.
  • Açıklık = A - 0 = 18 → A = 18

4. Sonuç

  • A = 18 olduğunda açıklık 18 - 0 = 18 olur.
  • Veri seti: 0, 18, 45, 48, 50, 51, 57, 60
  • En küçük değer 0, en büyük 60 değil, çünkü A=18 + 0 = 18 açıklığı sağlamaz. Burada en büyük değer A=18, en küçük değer 0, açıklık 18 olur mu? Hayır, en büyük değer 60 gözüküyor.

Bir hata var mı? Evet! En büyük değer 60, en küçük değer 0 olduğu için açıklık kesin 60.


5. Son kontroller

  • Mevcut verilere göre 0 ile 60 arasında var.
  • Açıklık 18 ise; En büyük - En küçük = 18
  • Yani en büyük değer = En küçük değer + 18
  • Bilinen en küçük değer en az 42 (çünkü 60 - 42=18)
  • Yani en küçük 42, en büyük 60 olmalı.

Verilerde 0 var, ama 0 küçük olmasına rağmen 42’den farklı açıklık vermiyor.


6. Veriler arasından en küçük ve en büyük değer kim olabilir?

  • 0 varsa en küçük onur kamera dışı tutulabilir.
  • A değerini göz önünde bulundurarak bir yerde olmalı.

En küçük ve en büyük değerler A ve 60 veya A ve 42 olabilir.


7. Çözüm

Verilen açıklık mümkün olabilmesi için;
En büyük değer - en küçük değer = 18

Veri setinde 0 ve 60 var.

Eğer 0 veya 60 dışında farklı en küçük ve en büyük değer varsa, o zaman onları seçmeli.


8. Seçeneklere bakalım:

  • En küçük değer 42
  • En büyük değer 60
  • Açıklık = 60 - 42 = 18

Veri setinde 0 var, o zaman 0 en küçük değer olmalıdır, açıklık 60 farkı ile 60 olur.

Bu nedenle, 0 sayısı veri setinde yokmuş gibi düşünürsek A’nın değeri 42 olarak olmalıdır.


9. Son işleme göre A’nın alabileceği değerler:

  • A = 42, verilen açıklık 18 olur: 60 - 42 = 18

10. Sorunun talebine göre:

“A’nın alabileceği değerlerin toplamı”
Tek bir değer var: A = 42

Ama soruda seçenek D şıkkı 105 verilmiş.


11. Açıklık nasıl 18 olur ve toplam 105 elde edilir?

Veriler 45, 51, 57, 48, 60, 0, A, 50

Eğer açıklık 18 ise:

  • En küçük ve en büyük değer arasındaki fark 18 olmalı

İki durum var:

  • En küçük = x, en büyük = x + 18

Mevcut verileri ele alalım:

  • 0 ve 18 dışı büyük fark olabilir.

12. En küçük ve en büyük değer hangi sayılar olabilir?

  • En küçük en az 42

  • En büyük 60 ise 60 - 42 = 18

  • En küçük 45, en büyük 63 ise açıklık 18 olur ancak 63 yok

  • A değeri ile en küçük veya en büyük olabilir.

Yukarıdaki verilere baktığımızda, X = 60 - 18 = 42

A = 42


13. Son olarak, toplam nedir?

Veriler: 45 + 51 + 57 + 48 + 60 + 0 + 42 + 50

= 45 + 51 = 96
96 + 57 = 153
153 + 48 = 201
201 + 60 = 261
261 + 0 = 261
261 + 42 = 303
303 + 50 = 353


14. Ancak soru, “A’nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?” dese de şıkları inceleyelim:

D şıkkı 105, bu da 45 + 60 = 105 olabilir.

Ayrıca açıklık 18 olan değerler 45 ve 63 olmalı, 63 yok.


Özet Tablosu

Veri Seti En Küçük Değer En Büyük Değer Açıklık = En Büyük - En Küçük A Değeri Toplam (Tahmini)
0,45,48,50,51,57,60,A 42 60 18 42 353

Sonuç

A’nın açıklığı 18 yapan tek olası değeri 42’dir.
Bu yüzden sadece A=42 değerini almak doğru olur.


Eğer sorudaki anlatım sizde hala net değilse ya da başka bir detay varsa, lütfen bana bildirin. Soruda verilen cevabın D 105 olması başka yorum içerebilir.


@Melek_Ozgur