Isparta Şehir Hastanesinde çalışan Doktor Hasan 7 günde bir, Doktor Nihan 9 günde bir nöbet tutmaktadır.
Birlikte ilk nöbetlerini 1 Temmuz 2025’te tuttuklarına göre birlikte ikinci nöbetlerini hangi gün tutarlar?
Doktor Hasan ve Doktor Nihan’ın Birlikte İkinci Nöbet Tarihinin Bulunması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Periyodik olarak tekrarlanan olayların aynı anda gerçekleştiği süreyi bulmak için periyotların En Küçük Ortak Katı (EKOK) hesaplanır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Birlikte Nöbet Tutma Periyodunu (EKOK) Hesaplama
Doktor Hasan 7 günde bir, Doktor Nihan ise 9 günde bir nöbet tutmaktadır. İki doktorun tekrar birlikte nöbet tutmaları için geçmesi gereken gün sayısı 7 ve 9 sayılarının en küçük ortak katıdır. 7 ve 9 aralarında asal sayılar olduğu için:
İki doktor, ilk nöbetlerinden 63 gün sonra tekrar birlikte nöbet tutacaktır.
Adım 2 — Geçen Gün Sayısını Aylara Göre Hesaplama
İlk nöbet tarihi 1\text{ Temmuz 2025}'tir. Bu tarihin üzerine 63 gün eklenmelidir:
- Temmuz Ayı: Toplam 31 gündür. 1\text{ Temmuz}'dan sonra Temmuz ayında kalan gün sayısı:
- Ağustos Ayı: Toplam 31 gündür. Ağustos ayının tamamı geçer:
- Eylül Ayı: 63 güne ulaşmak için gereken gün sayısı:
Bu durumda ikinci nöbet tarihi 2\text{ Eylül 2025} gününe denk gelir.
Adım 3 — Haftanın Gününü Belirleme
Bir hafta 7 gün olduğundan:
İlk nöbet Salı günü tutulduğuna göre, 63 gün sonraki gün de yine Salı günüdür (Takvimden kontrol edildiğinde 2\text{ Eylül} Salı günüdür).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 2 Eylül 2025 Salı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. En Küçük Ortak Kat (EKOK)
- Tanım: İki veya daha fazla doğal sayının ortak katlarının en küçüğüdür.
- Bu problemde: Birlikte nöbet tutma aralığını (63 gün) bulmak için kullanılmıştır.
2. Aralarında Asal Sayılar
- Tanım: 1’den başka ortak pozitif böleni olmayan sayılardır.
- Bu problemde: 7 ve 9 aralarında asal olduğu için EKOK değerleri doğrudan çarpımlarına (7 \times 9 = 63) eşittir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Ayların Gün Sayılarını Yanlış Alma
- Yanlış: Tüm ayları standart olarak 30 gün kabul edip hesaplamak (30 + 30 + 3 = 3\text{ Eylül}).
- Doğru: Temmuz ve Ağustos aylarının her ikisinin de 31 gün çektiğini dikkate almak.
- Neden yanlış: Takvim problemlerinde ayların gerçek gün sayıları hesaba katılmadığında sonuç gün farkıyla hatalı çıkar.
Bu soru tipini pekiştirmek için benzer bir periyodik nöbet problemi çözmemi ister misin?
