((x-3)! + (3-x)!) dot x! işleminin sonucu kaçtır?
A) 2
B) 6
C) 12
D) 48
E) 120
((x-3)! + (3-x)!)! \cdot x! İşleminin Sonucu
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Bir faktöriyel ifadesinin (n!) tanımlı olabilmesi için n \ge 0 ve n \in \mathbb{N} olmalıdır.
- 0! = 1
- n! = n \cdot (n-1) \cdot \dots \cdot 1
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — x Değerinin Tanım Kümesinden Belirlenmesi
Faktöriyel ifadelerinin tanımlı olabilmesi için parantez içlerinin negatif olmaması gerekir:
Hem x \ge 3 hem de x \le 3 eşitsizliklerini aynı anda sağlayan tek bir gerçek değer vardır:
Adım 2 — Parantez İçindeki Faktöriyellerin Hesaplanması
Bulduğumuz x = 3 değerini ifadede yerine yazalım:
Adım 3 — Dıştaki Faktöriyel ve Çarpım İşleminin Hesaplanması
İçerideki toplamı ve dış faktöriyeli bulalım:
Şimdi x! ifadesini hesaplayalım:
Adım 4 — Sonucun Bulunması
İfadeleri birbiriyle çarpalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 12
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Faktöriyelin Tanım Aralığı
- Tanım: Negatif tam sayıların faktöriyeli tanımlı değildir; n! için n \in \{0, 1, 2, 3, \dots\} olmalıdır.
- Bu problemde: x-3 ve 3-x ifadelerinin aynı anda tanımlı olabilmesi x’in yalnızca 3 değerini alabilmesini sağladı.
2. Sıfır Faktöriyel (0!)
- Tanım: Kombinatorik ve cebirsel kurallar gereği 0! = 1 olarak tanımlanır.
- Bu problemde: (3-3)! = 0! = 1 eşitliği kullanıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
0! Değerini 0 Olarak Almak
- Yanlış: (0! + 0!)! = (0 + 0)! = 0! = 1 şeklinde hatalı toplamak.
- Doğru: 0! = 1 olduğundan (1 + 1)! = 2! = 2 olmalıdır.
- Neden yanlış: Sıfır faktöriyelin değeri sıfır değil, bire eşittir.
Dıştaki Faktöriyel İşaretini Unutmak
- Yanlış: (1 + 1) \cdot 3! = 2 \cdot 6 = 12 tesadüfen aynı çıksa da 2! alınmadığında farklı sorularda işlem hatasına yol açar.
- Doğru: Parantezin dışındaki faktöriyel sembolü toplamın sonucuna uygulanmalıdır: (2)! = 2.
Faktöriyelde tanım kümesi ve sadeleştirme içeren benzer bir soru daha çözmemi ister misin?
