- (624812).(821617) +(126811)
işleminin 9 ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0
B) 1
C) 3
D) 6
E)7
(624812) \cdot (821617) + (126811) işleminin 9 ile bölümünden kalan kaçtır?
KULLANILAN KURAL: Bir sayının 9 ile bölümünden kalanı bulmak için, sayının rakamları toplamının 9 ile bölümünden kalanı bulunur. İşlemlerde (çarpma, toplama vb.) sayıların kendisi yerine 9 ile bölümünden kalanları kullanılabilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İlk sayının (624812) 9 ile bölümünden kalanı bulalım.
Sayıdaki rakamları toplayalım:
6 + 2 + 4 + 8 + 1 + 2 = 23
Şimdi 23’ün 9 ile bölümünden kalanı bulalım:
23 = 2 \times 9 + 5
Yani 624812 \equiv 5 \pmod{9}.
Adım 2 — İkinci sayının (821617) 9 ile bölümünden kalanı bulalım.
Sayıdaki rakamları toplayalım:
8 + 2 + 1 + 6 + 1 + 7 = 25
Şimdi 25’in 9 ile bölümünden kalanı bulalım:
25 = 2 \times 9 + 7
Yani 821617 \equiv 7 \pmod{9}.
Adım 3 — Üçüncü sayının (126811) 9 ile bölümünden kalanı bulalım.
Sayıdaki rakamları toplayalım:
1 + 2 + 6 + 8 + 1 + 1 = 19
Şimdi 19’un 9 ile bölümünden kalanı bulalım:
19 = 2 \times 9 + 1
Yani 126811 \equiv 1 \pmod{9}.
Adım 4 — Verilen işlemi kalanlarla tekrar yazalım.
(624812) \cdot (821617) + (126811) işlemi, mod 9’da şöyle olur:
5 \cdot 7 + 1
Adım 5 — İşlemi kalanlarla hesaplayalım.
5 \cdot 7 + 1 = 35 + 1 = 36
Adım 6 — Sonucun (36) 9 ile bölümünden kalanı bulalım.
36 = 4 \times 9 + 0
Yani 36 \equiv 0 \pmod{9}.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 0
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Modüler Aritmetik
- Tanım: Sayıların belirli bir sayıya (modül) bölümünden kalanlarıyla yapılan aritmetiktir. Matematikte “\equiv” sembolü ile gösterilir (örneğin, A \equiv B \pmod{M}, A ve B’nin M’ye bölümünden kalanları aynıdır).
- Bu problemde: Büyük sayıların kalanlarını bulup, bu kalanlarla işlem yaparak sonucu bulmamızı sağladı.
2. 9 ile Bölünebilme Kuralı
- Tanım: Bir sayının rakamları toplamı 9’un katı ise o sayı 9 ile tam bölünür (kalan 0’dır). Eğer rakamlar toplamı 9’un katı değilse, rakamlar toplamının 9 ile bölümünden kalan, sayının 9 ile bölümünden kalana eşittir.
- Bu problemde: Her bir sayının rakamlar toplamı alınarak 9 ile bölümünden kalanları pratik bir şekilde hesaplandı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kalanları İşlem Önceliğine Uymadan Kullanmak
- Yanlış: (5+7) \cdot 1 = 12 \cdot 1 = 12 \equiv 3 \pmod{9} (Önce toplama yapıldı)
- Doğru: 5 \cdot 7 + 1 = 35 + 1 = 36 \equiv 0 \pmod{9} (Çarpma önceliği uygulandı)
- Neden yanlış: Modüler aritmetikte de işlem önceliği (çarpma önce, sonra toplama) kuralları geçerlidir.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir işlemle ilgili başka bir soru çözmemi ister misin?
