Isıca yalıtılmış aynı ortamda bulunan X ve Y saf katı maddelerine ait sıcaklık-zaman grafiği şekildeki gibidir

Isıca yalıtılmış aynı ortamda bulunan X ve Y saf katı maddelerine ait sıcaklık-zaman grafiği şekildeki gibidir.
Bu grafiğe göre,
I. X ve Y maddeleri t anında denge sıcaklığına ulaşmıştır.
III. X maddesinin ısı sığası, Y maddesinin ısı sığasından küçüktür.
yargılarından hangileri kesin doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I ve III

Isı Alışverişi ve Isı Sığası Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Isıca yalıtılmış bir ortamda yalnızca iki madde arasında gerçekleşen ısı alışverişinde alınan ısı verilen ısıya eşittir (Q_{\text{alınan}} = Q_{\text{verilen}}). Sıcaklık değişimi ile aktarılan ısı arasındaki bağıntı Q = m \cdot c \cdot \Delta T = C \cdot \Delta T formülüyle ifade edilir (C: Isı sığası, c: Özısı, m: Kütle).


:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Grafikten maddelerin ilk sıcaklıkları ve son durumları incelendiğinde:

  • X maddesi: 60^\circ\text{C}'den 40^\circ\text{C}'ye inmiştir (\Delta T_X = 20^\circ\text{C}).
  • Y maddesi: 0^\circ\text{C}'den 40^\circ\text{C}'ye çıkmıştır (\Delta T_Y = 40^\circ\text{C}).

Dış ortamdan yalıtılmış sistemde X’in verdiği ısı, Y’nin aldığı ısıya eşittir (Q_X = Q_Y = Q):

Q = C_X \cdot \Delta T_X = C_Y \cdot \Delta T_Y \implies C_X \cdot 20 = C_Y \cdot 40 \implies C_X = 2C_Y

Öncüllerin incelenmesi:

  • I. Doğrudur: t anından itibaren her iki maddenin sıcaklığı 40^\circ\text{C} değerinde sabit kalmıştır. Bu durum sistemin t anında ısıl dengeye ulaştığını ve denge sıcaklığının T_{\text{denge}} = 40^\circ\text{C} olduğunu gösterir.
  • II. Kesin değildir: C_X = 2C_Y \implies m_X \cdot c_X = 2(m_Y \cdot c_Y) eşitliği geçerlidir. Ancak X ve Y katılarının kütleleri (m_X ve m_Y) bilinmediği için özısılar (c_X ve c_Y) hakkında kesin bir kıyaslama yapılamaz.
  • III. Yanlıştır: Isı sığaları arasındaki ilişki C_X = 2C_Y olduğundan X maddesinin ısı sığası, Y maddesinin ısı sığasından küçüktür ifadesi yanlıştır; aksine iki kat daha büyüktür.

:white_check_mark: CEVAP: A) Yalnız I

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sıcaklık değişimi (\Delta T) daha küçük olan maddenin ısı sığası (C) kesinlikle daha büyüktür. Ancak maddelerin kütleleri verilmediği sürece özısı (c) hakkında kesin yorum yapılamaz; ÖSYM bu ayrımı sıklıkla çeldirici olarak kullanır.