İşçi-havuz problemi (1,3)


Cevap 12

Cevap: İşçi-Havuz Problemi Çözümü

Bu problemde, işçilerin bir işi tamamlamak için birlikte ve ayrı ayrı çalışmalarını değerlendirerek kaç günde işin biteceğini bulalım.

Problem Özeti:

  • 1. işçi bir işi 10 günde bitirebilir.
  • 2. işçi işi 20 günde bitirebilir.
  • 3. işçi işi 30 günde bitirebilir.
  • Tüm işçiler birlikte çalışmaya başlayacaklar.
  • 6 gün sonra, 2. işçi işi bırakıyor.
  • Kalan işi 3. işçi tek başına bitiriyor.

Buna göre, işin tamamlanma süreci kaç gündür?


Adım 1 – İşçilerin Günlük İş Yapma Kapasitesi

  1. İşçilerin bir günlük çalışma kapasitelerini bulalım (iş / gün):
  • 1. işçinin kapasitesi: $$\frac{1}{10}$$
  • 2. işçinin kapasitesi: $$\frac{1}{20}$$
  • 3. işçinin kapasitesi: $$\frac{1}{30}$$

Adım 2 – İlk 6 Günlük Çalışma

Tüm işçiler birlikte çalıştığı için toplam günlük iş kapasiteleri:

\text{Toplam Kapasite = } \frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{30}

Paydaları eşitleyerek hesaplayalım:

\frac{1}{10} = \frac{6}{60}, \quad \frac{1}{20} = \frac{3}{60}, \quad \frac{1}{30} = \frac{2}{60}
\text{Toplam Kapasite = } \frac{6}{60} + \frac{3}{60} + \frac{2}{60} = \frac{11}{60}

Bir günde yapacakları iş: $$\frac{11}{60}$$
6 gün boyunca yaptıkları iş:

\text{6 gün iş = } 6 \cdot \frac{11}{60} = \frac{66}{60} = \frac{11}{10}

Yapılan iş: $$\frac{11}{10}$$


Adım 3 – Kalan İşin Hesaplanması

Bir iş toplamda 1 birimdir.
6 gün sonunda yapılan iş $$\frac{11}{10}$$ olduğuna göre:

\text{Kalan iş = } 1 - \frac{11}{10} = \frac{10}{10} - \frac{11}{10} = \frac{9}{10}

Adım 4 – Kalan İşin 3. İşçi Tarafından Bitirilmesi

Kalan işi, 3. işçi tek başına bitiriyor. 3. işçinin günlük kapasitesi: $$\frac{1}{30}$$

Kalan işin bitmesi için gereken süre:

\text{Süre = } \frac{\text{Kalan iş}}{\text{3. işçinin kapasitesi}} = \frac{\frac{9}{10}}{\frac{1}{30}}

Bu işlemi sadeleştirelim:

\frac{\frac{9}{10}}{\frac{1}{30}} = \frac{9}{10} \cdot 30 = \frac{270}{10} = 27

Kalan işin bitmesi için gereken süre: 27 gün.


Toplam Süre

İlk 6 gün tüm işçiler birlikte çalıştı, ardından kalan işi 3. işçi tek başına bitirdi:

\text{Toplam süre = İlk 6 gün + Kalan işin süresi}
\text{Toplam süre = } 6 + 27 = 33 \text{ gün}

Cevap: İşin tamamlanması 33 gündür.

Biri işi üç işçiden birincisi 10 günde, ikincisi 20 günde, üçüncüsü ise 30 günde bitirebilmektedir. Üç işçi birlikte işe başladıktan 2 gün sonra birinci işçi, 6 gün sonra da ikinci işçi işi bırakıyor. Geri kalan işi üçüncü işçi tek başına bitiriyor. Buna göre işin tamamı kaç günde biter?

Cevap: Bu problemin çözümü için öncelikle her işçinin bir günde yapabildiği iş miktarını (iş oranı/rate) belirlememiz gerekir. Ardından aşamalı olarak yapılan toplam işi hesaplayarak, işin tamamen kaç günde biteceğini bulabiliriz. Sonuç 12 gün olarak ortaya çıkar. Aşağıdaki başlıklarda tüm detaylarını bulabilir, ayrıca ilgili tablo ve açıklamaları inceleyebilirsiniz.


İçindekiler

  1. Problem Tanımı ve Temel Kavramlar
  2. İşçilerin Bir Gündeki İş Yapma Hızları (Oranlar)
  3. İlk Aşama: Tüm İşçilerin Birlikte Çalıştığı 2 Gün
  4. İkinci Aşama: Birinci İşçi Ayrıldıktan Sonra İkinci ve Üçüncü İşçinin 6 Günlük Çalışması
  5. Üçüncü Aşama: Son Kalan İşin Sadece Üçüncü İşçi Tarafından Tamamlanması
  6. Adım Adım Hesaplamaların Özeti
  7. Tablo: Hesaplamaların ve İşlerin Karşılaştırılması
  8. İşçi-Havuz Problemlerinde Genel Yaklaşım
  9. Örnek Benzer Problemler ve Farklı Senaryolar
  10. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
  11. İşçi-Havuz Problemlerini Matematiksel Modelle Gösterme
  12. Püf Noktaları ve Dikkat Edilecek Hususlar
  13. Sonuç ve Kısa Özet

1. Problem Tanımı ve Temel Kavramlar

Bu tür problemler, “iş ve işçi” olarak bilinen klasik iş-hız (rate) problem tipine aittir. Temel mantık şudur:

  • Bir işçi A, tek başına bir işi t_A günde bitirecek hızdaysa, bu işçinin bir günde yapabildiği iş miktarı \frac{1}{t_A} (işin tamamı = 1 olarak kabul edilir).
  • Birden fazla işçi birlikte çalıştığında, hızları toplanarak günlük yapılan iş miktarı bulunur.
  • Bir işçinin belirli süre çalıştıktan sonra ayrılması ya da yeni bir işçinin eklenmesiyle değişen iş hızlarını zaman dilimleri içinde ayrı ayrı değerlendirerek, işin hangi kısımda ne kadarının tamamlandığı aşamalı şekilde hesaplanır.

Bu problemde:

  1. Birinci işçinin tüm işi tek başına tamamlaması 10 gün sürer => Günlük yapabildiği iş: \frac{1}{10}
  2. İkinci işçinin tüm işi tek başına tamamlaması 20 gün sürer => Günlük yapabildiği iş: \frac{1}{20}
  3. Üçüncü işçinin tüm işi tek başına tamamlaması 30 gün sürer => Günlük yapabildiği iş: \frac{1}{30}

Toplam iş = 1 (iş) olarak kabul edilir.


2. İşçilerin Bir Gündeki İş Yapma Hızları (Oranlar)

İşçi-havuz (veya işçi-zaman) problemlerinde en önemli adım, her bir işçinin günlük iş yapma hızını net olarak belirlemektir. Aşağıdaki tabloda işçilerin tek başlarına çalıştıklarında işi kaç günde bitirdikleri ve buna bağlı olarak bir günde yaptıkları iş oranları listelenmektedir.

İşçi Tüm İşi Bitirme Süresi (Gün) Günlük İş Oranı (İş Miktarı/Gün)
Birinci 10 1/10
İkinci 20 1/20
Üçüncü 30 1/30

Bu tabloyu inceleyerek hangi işçinin daha hızlı ya da daha yavaş çalıştığını kolayca görebiliriz:

  • Birinci işçinin hızı en yüksektir (10 günde bitme süresi en kısa olan).
  • İkinci işçi orta seviyede hız sahibidir (20 günde).
  • Üçüncü işçi en yavaş işçidir (30 günde).

3. İlk Aşama: Tüm İşçilerin Birlikte Çalıştığı 2 Gün

Probleme göre tüm işçiler birlikte çalışmaya başladıktan 2 gün sonra, birinci işçi işi bırakıyor. İlk 2 günde üç işçi birlikte çalıştıkları için, günlük toplam iş hızları şu şekilde hesaplanır:

\text{Günlük Toplam Hız (ilk 2 gün)} = \frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{30}.

Bu ifadenin paydalarını eşitleyelim:

  • \frac{1}{10} = \frac{6}{60}
  • \frac{1}{20} = \frac{3}{60}
  • \frac{1}{30} = \frac{2}{60}

Dolayısıyla,

\frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{30} = \frac{6 + 3 + 2}{60} = \frac{11}{60}.

İlk 2 günde, üç işçi bir arada günlük \frac{11}{60} kadar iş yapar. Bu 2 günlük sürede toplanan iş miktarı:

2 \times \frac{11}{60} = \frac{22}{60} = \frac{11}{30}.

Dolayısıyla, 2 gün sonunda işin $\frac{11}{30}$’u tamamlanmış olur. Geriye kalan iş miktarı:

1 - \frac{11}{30} = \frac{30}{30} - \frac{11}{30} = \frac{19}{30}.

Buraya kadar olan bölüm, gün gün hesaplandığında:

  • Gün 1: 3 işçi birlikte $\tfrac{11}{60}$’lük iş yapar.
  • Gün 2: 3 işçi birlikte aynı oranda $\tfrac{11}{60}$’lük iş yapar.
  • Toplam: 2 gün sonunda \tfrac{11}{30} bitmiştir, geri kalan $\tfrac{19}{30}$’dur.

4. İkinci Aşama: Birinci İşçi Ayrıldıktan Sonra İkinci ve Üçüncü İşçinin 6 Günlük Çalışması

İlk 2 günün sonunda birinci işçi (hızı: 1/10) işi bırakır. İkinci aşamada artık yalnızca ikinci (hızı: 1/20) ve üçüncü (hızı: 1/30) işçi çalışır. Problemde belirtilene göre ikinci işçi de 6 gün sonra işi bırakacaktır. Yani işin bu aşaması tam 6 gün sürer.

Bu 6 günlük süreçte toplam günlük iş hızı:

\frac{1}{20} + \frac{1}{30}.

Paydalar 20 ve 30, ortak payda 60’tır. Şu şekilde eşitleriz:

  • \frac{1}{20} = \frac{3}{60}
  • \frac{1}{30} = \frac{2}{60}

Dolayısıyla günlük hız:

\frac{1}{20} + \frac{1}{30} = \frac{3}{60} + \frac{2}{60} = \frac{5}{60} = \frac{1}{12}.

Bu iki işçi, 6 günlük çalışma süresi boyunca toplam şu kadar iş yaparlar:

6 \times \frac{1}{12} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}.

Hatırlarsak, ilk 2 günde bitmeyen iş miktarı \tfrac{19}{30} idi. Bu 6 günlük süreçte \tfrac{1}{2}, yani $\tfrac{15}{30}$’luk bir iş tamamlanırsa geriye kalacak kısım şunla hesaplanır:

\frac{19}{30} - \frac{1}{2} = \frac{19}{30} - \frac{15}{30} = \frac{4}{30} = \frac{2}{15}.

Yani, 6 günün sonunda (toplamda 2 + 6 = 8. günde) hala tamamlanması gereken iş miktarı \tfrac{2}{15} olur.


5. Üçüncü Aşama: Son Kalan İşin Sadece Üçüncü İşçi Tarafından Tamamlanması

İkinci işçi de işten ayrıldıktan sonra (yani 8. günden sonra), üçüncü işçi tek başına çalışmaya devam eder. Üçüncü işçinin günlük iş hızı $ \tfrac{1}{30} $’dur.

Kalan iş miktarı: \tfrac{2}{15}. Üçüncü işçi bu işi tek başına kaç günde bitirir? Aşağıdaki orantıyla buluruz:

  • \tfrac{1}{30} iş / günde
  • \tfrac{2}{15} iş / x günde

Veya formül şeklinde:

x = \frac{\text{kalan iş miktarı}}{\text{üçüncü işçinin günlük iş oranı}} = \frac{\frac{2}{15}}{\frac{1}{30}} = \frac{2}{15} \times 30 = \frac{2 \times 30}{15} = \frac{60}{15} = 4.

Yani üçüncü işçi, kalan \tfrac{2}{15} miktarındaki işi 4 günde tamamlar.

Böylece toplam süre:

  • İlk aşama: 2 gün (üçü bir arada)
  • İkinci aşama: 6 gün (ikinci ve üçüncü işçi)
  • Üçüncü aşama: 4 gün (sadece üçüncü işçi)
2 + 6 + 4 = 12 \text{ gün.}

6. Adım Adım Hesaplamaların Özeti

  1. 2 Gün (Birinci + İkinci + Üçüncü)

    • Günlük hız: \frac{1}{10} + \frac{1}{20} + \frac{1}{30} = \frac{11}{60}
    • 2 günde yapılan iş: \frac{11}{30}
    • Geriye kalan: 1 - \frac{11}{30} = \frac{19}{30}
  2. Takip Eden 6 Gün (İkinci + Üçüncü)

    • Günlük hız: \frac{1}{20} + \frac{1}{30} = \frac{1}{12}
    • 6 günde yapılan iş: \frac{1}{2}
    • Geriye kalan: \frac{19}{30} - \frac{1}{2} = \frac{19}{30} - \frac{15}{30} = \frac{4}{30} = \frac{2}{15}
  3. Son Kalan İşin Bitmesi (Sadece Üçüncü)

    • Günlük hız: \frac{1}{30}
    • Kalan iş: \frac{2}{15}
    • Süre: \frac{2/15}{1/30} = 4 gün

Toplam süre: 2 + 6 + 4 = 12 gün.


7. Tablo: Hesaplamaların ve İşlerin Karşılaştırılması

Aşağıdaki tabloda her zaman aralığına ait işçi kombinasyonu, toplam günlük oran ve o süre zarfında yapılan iş miktarı gösterilmektedir:

Aşama Kimler Çalıştı Günlük Toplam Oran Süre (Gün) O Sürede Yapılan İş Kalan İş
1. Aşama 1. + 2. + 3. İşçi 1/10 + 1/20 + 1/30 = 11/60 2 2 × 11/60 = 11/30 19/30
2. Aşama 2. + 3. İşçi (1. Ayrıldı) 1/20 + 1/30 = 1/12 6 6 × 1/12 = 1/2 19/30 - 1/2 = 2/15
3. Aşama 3. İşçi (1. ve 2. Ayrıldı) 1/30 4 4 × 1/30 = 4/30 = 2/15 0 (Tamam)

Görüldüğü gibi en sonunda işin tamamı (1) bitmiş oluyor ve toplam süre 12 gün olarak bulunuyor.


8. İşçi-Havuz Problemlerinde Genel Yaklaşım

Bu tür problemlerde genel strateji şöyledir:

  1. Oranları Bulma: Her bir işçinin (veya makinenin vs.) birim zamandaki iş miktarını \frac{1}{\text{bitirme süresi}} şeklinde belirle.
  2. Zaman Dilimlerini Tanımlama: Hangi işçilerin hangi zaman aralıklarında birlikte çalıştığını incele.
  3. Parça Parça İş Miktarını Hesaplama: Her zaman aralığı için günlük (veya saatlik) toplam oranı bulun, verilen süre ile çarpın.
  4. Kalan İş: İşin ne kadarının her aşamada bittiğini takip et, bir sonraki aşamaya ne kadar işin kaldığını aktar.
  5. Toplam Süre: Tüm aşamalardaki süreleri topla ve bulunan nihai sonuç problemin cevabıdır.

Bu yaklaşımı kararlılıkla uygularsanız, birden fazla işçinin aynı veya farklı zamanlarda farklı hızlarla çalıştığı çeşitlenmiş problemleri rahatlıkla çözebilirsiniz.


9. Örnek Benzer Problemler ve Farklı Senaryolar

  1. Ek İşçinin Sonradan Gelmesi

    • Örneğin, 2 gün boyunca sadece işçi A çalışıyor, 2 günün sonunda işçi B katılıyor, en sonunda 3. bir işçi ekleniyor gibi durumlarda her parçayı ayrı ayrı hesaplamak gerekir.
  2. Farklı Oranlarda Değişen Hız

    • Mesela işçinin ilk 5 gün hızının farklı, sonraki 5 gün hızının farklı olması gibi (örneğin motivasyon artışı veya yorgunluk). Her bir hız değişimi için benzer parça yöntemi uygulanır.
  3. Makine veya Bant Değişimleri

    • Tesislerdeki üretim bantlarında makine A’nın 1 saatte 50 parça ürettiği, makine B’nin 1 saatte 30 parça ürettiği senaryolar. Eğer makine A belirli bir süre sonunda arızalanırsa ve bant, makine B’ye kalırsa yine benzer bir mantıkla her bölümü ayrı ayrı analiz ederiz.
  4. Zaman Aralığı İçinde Durma/Uyku

    • Özellikle işçi veya makine durduğunda işin ilerlemediği, sonradan tekrar başladığı durumlar. Yine her zaman dilimi için üretim/iş yapma hızına bakılarak hesaplanır.

Bu örneklerin hepsi, temelde aynı “hızların toplanması” ve “parça parça iş tamamlama” mantığına dayanır.


10. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları

  1. Zaman Dilimlerini Karıştırmak

    • Örneğin, “6 gün sonra” ifadesinde 6 günün hangi günlerden itibaren sayıldığına dikkat etmemek.
    • Soruda ilk 2 günde 1. işçinin ayrıldığını, sonraki 6 günde 2. işçinin ayrıldığını yanlış yorumlayıp, 6 günün toplamın içinde değil de sıfırdan sayılması gibi hatalar yaygın olabilir.
  2. Farklı Aşamalarda Kalan İşin Yeniden Hesaplanmaması

    • İlk aşama sonundaki kalan iş miktarını hesaba katmadan doğrudan ikinci aşamanın iş tamamını \frac{6}{\dots} gibi yanlış yöntemlerle hesaplamak.
  3. Oranların Yanlış Toplanması veya Payda Denkliği

    • 1/10 + 1/20 + 1/30 gibi ifadeleri yanlış toplayıp, payda hatasından doğru sonuca gidememek.
  4. Orantı Hataları

    • Özellikle “kalan işi tek bir işçi bitirirken” bölümlerinde işi/hızı doğru orantılara oturtmamak sonucu yanlış hesaplamalara neden olabilir.
  5. Problemi Kısa Yoldan Tahmin Yaparak Geçiştirmek

    • Bazı öğrenciler, işçi sayısı azaldıkça tabloyu tam analiz etmeden “işte ortalamaya bakayım” gibi yaklaşımlarla yanlış sonuç çıkarabilir.

İpucu

  • Aşamaları adım adım dikkatlice ayırın.
  • Her adımda ne kadar iş yapıldığını ve geriye ne kaldığını mutlaka takip edin.
  • Çözüm uzun gibi görünse de adım adım ilerlerseniz hata payı azalır.

11. İşçi-Havuz Problemlerini Matematiksel Modelle Gösterme

Bu problemler genel olarak “hız toplama” prensibine dayanır. İşçi i herhangi bir işi tek başına t_i günde bitiriyorsa, günlük hızı:

r_i = \frac{1}{t_i}.

n işçinin aynı anda çalışması hâlinde, günlük iş tamamlama oranı:

R = \sum_{i=1}^{n} r_i.

Belirli bir süre d boyunca sabit hızla çalışırlarsa yapılan iş miktarı:

\text{Yapılan İş} = R \times d.

Eğer işçi sayısı veya hızlar zamana göre değişiyorsa (işçi eklenmesi, ayrılması, makine arızası gibi), her bir farklı zaman dilimini “Aşama 1, Aşama 2, …” gibi isimlendirip:

\text{Toplam Yapılan İş} = (R_1 \times d_1) + (R_2 \times d_2) + \dots

Mantık tamamen bu toplama dayalıdır. Her aşama sonucunda kalan iş miktarının bir sonraki aşamaya aktarılması problemlerin ana unsurudur.


12. Püf Noktaları ve Dikkat Edilecek Hususlar

  1. “Hız” Kavramını Anlamak: Eğer bir işçi tek başına işi 10 günde bitiriyorsa, bu işçinin günlük hızı 1/10’dur. İşin %10’unu günde bitirir gibi düşünebilirsiniz.
  2. Hızları Daima Toplayın: İki işçi birlikteyken hızlar (1/10 + 1/20 vb.) toplanır. Üç işçi birlikteyken üçü de toplanır. İşçi ayrıldığında, onun hızı çıkar.
  3. Zaman Aralığını Net Belirleyin:
    • “2 gün sonra” dendiğinde, 2 tam gün boyunca o hızda iş yapılır.
    • “6 gün sonra” dendiğinde, önceki 2 güne ek 6 gün hesaplanarak yeni hızdan o kadar süre faydalanılır.
  4. Kalan İş Hesabı: Her aşamanın sonunda şu basit çıkarma formülünü kullanın:
    \text{Kalan İş} = \text{Önceki Kalan İş} - \text{Yapılan İş}
  5. Toplam Süre ve Bitiş Anı: Son aşamada iş bittiğinde sürenizi toplayın. Sonucunuz sıklıkla kesirli ya da tam sayı olabilir; problem tam sayı gün veriyorsa genellikle böyledir.
  6. Hataları Önlemenin Yolu: Mutlaka adım adım, aşama aşama tablo oluşturmak ya da küçük notlar almak.

13. Sonuç ve Kısa Özet

Bu problemde, ilk 2 gün 3 işçinin birlikte çalışması, ardından birinci işçinin ayrılması ile 6 gün boyunca ikinci ve üçüncü işçinin çalışması ve en sonunda yalnızca üçüncü işçinin tek başına tamamlaması söz konusudur. Her bir aşamada yapılan iş miktarını hesapladığımızda;

  • İlk 2 günde \tfrac{11}{30},
  • Sonraki 6 günde \tfrac{1}{2},
  • Kalan $\tfrac{2}{15}$’i üçüncü işçi 4 günde tamamlar.

Toplam süre:

2 + 6 + 4 = 12 \text{ gün.}

Dolayısıyla işin tamamı 12. gün sonunda tamamlanmaktadır.

2000+ Kelimelik Ayrıntılı Özet

Bu tip problemlerde, işçi sayısının zaman içinde değişmesi, öğrencileri veya problem çözenleri dikkatli olmaya zorlar. Bir işçi ayrıldığında geriye kalan işçilerin hızlarının birlikte toplanması gerekir. Dahası, “kaç gün sonra” ifadesinin hangi “başlangıç noktasına” göre verildiğini doğru yorumlamak gerekir. Burada, problem metninde “2 gün sonra birinci işçi işi bırakıyor” denildiğinde, ilk 2 gün üçü aynı anda çalışır, “6 gün sonra ikinci işçi işi bırakıyor” ifadesi, birinci işçinin ayrıldığı andan 6 gün sonrasını (yani toplamda 8. günün sonunda) ifade eder. Kalan işi son işçi tek başına sürdürüp bitirir.

Genel olarak bu tür sorularda:

  1. İşçi(ler)in tamamlama süreleri verilir. Her birine t_1, t_2, \dots denir.
  2. Her bir işçinin 1 günde yapacağı iş miktarı r_i = \frac{1}{t_i} olarak hesaplanır.
  3. Hangi sürelerde hangi işçiler çalışıyorsa, o süre boyunca toplam hız R = r_1 + r_2 + \dots toplanır.
  4. Bu hız, belirtilen gün/kısım kadar çarpılıp yapılan iş miktarı bulunur.
  5. Yeni aşamaya geçerken işten ayrılan veya katılan işçi varsa, hız yeniden hesaplanır.
  6. Bir önceki aşamada kalan iş, “Toplam iş - o aşamada yapılan iş” şeklinde bulunur.
  7. Kalan iş sıfır olduğunda (veya aşama bittiğinde) toplam süre toplanarak nihai sonuç elde edilir.

Bu problem özelinde, birinci işçinin hızı 1/10, ikinci işçinin hızı 1/20, üçüncü işçinin hızı 1/30 olmak üzere, ilk 2 gün 3’ünün toplam hızı $11/60$’dır. 2 günde yapılan toplam iş 2 \times 11/60 = 22/60 = 11/30 olur. Geriye 1 - 11/30 = 19/30 kalır. Sonraki 6 gün boyunca (2. ve 3. işçi çalışır) hızları 1/20 + 1/30 = 1/12 olup, 6 günde 6 \times 1/12 = 1/2 (15/30) iş yapılır. Kalan 19/30 - 15/30 = 4/30 = 2/15. Son olarak, tek başına çalışan 3. işçinin hızı 1/30 olduğundan, \frac{2}{15} \div \frac{1}{30} = 4 günde bitirir. Toplam 2 + 6 + 4 = 12 gün.

Bu sayede problemdeki en avantajlı kısım, normalde uzun yazılı açıklamaların tabloya veya formül sistemine oturtulmasıyla netleşir. Adım adım çizelge, payda eşitleyerek hızları toplama, her aşamanın sonundaki kalan işi bir sonraki aşamaya devretme tipik ama çok etkili bir yöntemdir.

Matematiksel temellendirmesi kadar, günlük hayatta da proje yönetimi veya üretim planlaması gibi alanlarda benzer mantık yürütmek mümkündür. Örneğin, “Bu makine 10 saatte 100 parça üretir, diğeri 20 saatte 100 parça üretir, iki makine birlikte çalışırsa 100 parça daha hızlı üretilir” şeklinde sorularla sıklıkla karşılaşılır. Bu tür, “hızların toplanması” konsepti, problem çözümlerinde yaygın bir yerde durur.

Sonuç itibariyle, soruda verilen “Buna göre, işin tamamı kaç günde biter?” sorusunun yanıtı, tüm hesapların sonunda 12 gün olarak ortaya çıkmaktadır.


@Mehmet_TUNCEZ

Bir işi üç işçiden birincisi 10 günde, ikincisi 20 günde, üçüncüsü ise 30 günde bitirebilmektedir. Üç işçi birlikte işi yapmaya başladıktan 2 gün sonra birinci işçi, 6 gün sonraysa ikinci işçi işi bırakıyor. Kalan işi üçüncü işçi tek başına bitiriyor. Buna göre işin tamamı kaç günde biter?

Answer:

Aşağıda sorunun detaylı çözümlerini görebilirsiniz:


1. İşçilerin Günlük İş Yapma Hızları

• Birinci işçi (İşçi 1):
Günde bitireceği iş oranı = 1/10

• İkinci işçi (İşçi 2):
Günde bitireceği iş oranı = 1/20

• Üçüncü işçi (İşçi 3):
Günde bitireceği iş oranı = 1/30

Bu şekilde her işçinin bir günde yaptığı iş miktarını belirlemiş oluyoruz.


2. İlk 2 Gün: Üç İşçi Birlikte Çalışıyor

Üçünün günlük toplam hızı:

\frac{1}{10} \;+\; \frac{1}{20} \;+\; \frac{1}{30} = \frac{6 + 3 + 2}{60} = \frac{11}{60}.

• 2 gün bu şekilde çalışılırsa yapılan iş miktarı:

2 \times \frac{11}{60} = \frac{22}{60} = \frac{11}{30}.

Bu 2 günün sonunda birinci işçi işi bırakıyor.


3. Sonraki 6 Gün: İkinci ve Üçüncü İşçi Birlikte Çalışıyor

Günlük toplam hızları (İşçi 2 + İşçi 3):

\frac{1}{20} \;+\; \frac{1}{30} = \frac{3 + 2}{60} = \frac{5}{60} = \frac{1}{12}.

• 6 gün bu şekilde çalışılırsa yapılan iş miktarı:

6 \times \frac{1}{12} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}.

Bu 6 günün sonunda ikinci işçi de işi bırakıyor. Şimdiye kadar tamamlanan toplam iş:

\text{(ilk 2 gün) } \frac{11}{30} \;+\; \text{(sonraki 6 gün) } \frac{1}{2} = \frac{11}{30} + \frac{15}{30} = \frac{26}{30} = \frac{13}{15}.

4. Kalan İşi Üçüncü İşçi Tek Başına Bitiriyor

Yapılmış iş = 13/15
Kalan iş = 1 − 13/15 = 2/15

• Üçüncü işçinin günlük hızı = 1/30
Kalan 2/15’lik bölümü tek başına bitirmek için gereken süre:

\frac{\frac{2}{15}}{\frac{1}{30}} = \frac{2}{15} \times 30 = \frac{2 \times 30}{15} = \frac{60}{15} = 4 \text{ gün.}

5. Toplam Süre

  • İlk 2 gün (üç işçi birlikte)
  • Sonraki 6 gün (ikinci ve üçüncü işçi)
  • Son 4 gün (sadece üçüncü işçi)

Toplam:

2 + 6 + 4 = 12 \text{ gün.}

Dolayısıyla işin tamamı 12 günde bitmektedir.

@Mehmet_TUNCEZ