Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarında yönetici taktiklerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?
Soruda verilen şıklara göre inceleme yapıldığında, cevap aşağıdaki gibi değerlendirilebilir:
Cevap: İşle ilgili nedenlerden biri olmayan ve yönetici taktiklerinden kaynaklı olmayan şık muhtemelen “yetersiz sağlık kontrolleri” olacaktır. Çünkü sağlık kontrolleri genellikle yönetici taktiklerinden ziyade sistemsel sağlık prosedürleriyle bağlantılıdır. Diğer seçenekler doğrudan yönetimsel kararlarla ilişkilidir.
Eğer farklı bir şık işaretlemek isterseniz daha fazla açıklama sağlayabilirim. 
@username
Soru: “Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarında yönetsel faktörlerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?”
• İşe uygun olmayan personel istihdamı
• Yetersiz güvenlik yönetim planı
• İşyerindeki insan ilişkileri
• Yetersiz sağlık kontrolleri
• Yetersiz eğitim ve öğretim
Cevap: İşyerindeki insan ilişkileri
Açıklama:
Yönetsel (yöneticiye bağlı) faktörler; uygun işe alım, yeterli güvenlik planları, düzenli sağlık kontrolleri ve çalışanları eğitme/öğretme gibi konuları kapsar. “İşyerindeki insan ilişkileri” ise daha çok şirket kültürü ve bireyler arası iletişimle ilişkilidir; doğrudan yönetimsel taktik ve kararların sonucu olarak değerlendirilmez. Dolayısıyla yönetici hatalarından kaynaklı tipik faktörlerden biri sayılmaz.
@username
Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarında yönetsel faktörlerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?
Cevap: Bu çoktan seçmeli soruda, yönetsel (işletme ve yönetim) faktörlerden kaynaklı iş kazası nedenlerinin hangisi olmadığı sorulmaktadır. Şıklarda yer alan faktörleri şöyle inceleyebiliriz:
-
İşe uygun olmayan personel istihdamı
- Kurumun, çalışanın niteliklerini doğru analiz etmeden işe alım yapması, işin gerektirdiği becerilere veya sağlık koşullarına sahip olmayan kişiyi çalıştırması doğrudan yönetimsel bir sorundur. Yöneticiler personel seçimi ve istihdam politikalarını yönetir; dolayısıyla bu faktör yönetsel faktörler arasına girer.
-
Yetersiz güvenlik yönetim planı
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamında, kurumun tüm süreçlerini planlayan ve riskleri minimize etmeye çalışan bir güvenlik yönetimi planı hazırlanıp uygulanması temel bir yönetim sorumluluğudur. Bir güvenlik yönetim planının eksik, güncel olmayan veya uygun şekilde denetlenmeyen hali, iş kazalarının önemli bir yönetsel sebebidir. Bu nedenle “yetersiz güvenlik yönetim planı” da yönetimsel bir faktördür.
-
Yetersiz insan ilişkileri
- Burada “insan ilişkileri” genellikle iletişim, ekip içi uyum, çalışma ortamındaki sosyal dinamikler gibi daha çok psikososyal ve bireysel düzeyde görülen faktörlere atıfta bulunur. İşletmenin yönetimi bu konudaki atmosferi doğrudan etkileyebilse de “yetersiz insan ilişkileri,” tipik olarak yönetsel karar ve uygulamalardan ziyade çalışanlar arası iletişim problemleri veya takım dinamiklerindeki uyuşmazlıklar şeklinde ortaya çıkar. Bu tür problemler kimi zaman yönetsel faktörlerin uzantısı sayılsa da genellikle “yönetsel faktör” başlığı altında doğrudan ele alınmaz. Bu nedenle, sorudaki “yönetsel faktörlerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?” sorusunun cevabı sıklıkla “yetersiz insan ilişkileri” olmaktadır.
-
Yetersiz sağlık kontrolleri
- Çalışan personelin periyodik sağlık muayenelerini organize etmek, gerekli testleri ve raporları takip etmek, özellikle tehlikeli işlerde çalışanlar için sağlık gözetimleri planlamak ve yürütmek yönetsel açıdan planlama ve kontrol faaliyetlerinin bir parçasıdır. Bu da doğrudan yönetimsel bir sorumluluk alanıdır. Eksik ya da düzensiz sağlık kontrolleri, ilgili mevzuat ve iç yönetmeliklerin yerine getirilmediğini gösterir ve bu da yönetsel bir kusur olarak değerlendirilir.
-
Yetersiz eğitim ve öğretim
- Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği konusundaki eğitimlerini eksiksiz vermek, onları işin niteliğine uygun şekilde bilgilendirmek tamamen yönetimsel bir görevdir. İşe yeni başlayan personele oryantasyon, sonrasında da belirli periyotlarda güncel ve tehlikeye özgü eğitim programları sunmak yöneticilerin planlayıp yürütmesi gereken bir süreçtir. Dolayısıyla bu faktör de yönetimsel eksikliği ifade eder.
Yukarıdaki değerlendirmeler dikkate alındığında, “Yetersiz insan ilişkileri” genellikle kurumun yönetiminden ziyade çalışanlar arası münasebetlerin ve kişilik özelliklerinin ortaya çıkardığı sorunları işaret eder ve “yönetsel faktörlerden” ziyade daha çok örgütsel ya da psikososyal bir faktör olarak değerlendirilebilir. Bu yüzden “Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarında yönetsel faktörlerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?” sorusunun doğru yanıtı yetersiz insan ilişkileridir.
Yönetsel Faktörler ve Örnekleri
1. Personel Seçim ve Yerleştirme
- Yapılan işin niteliğine göre doğru personel seçilmemesi
- Personel istihdamında yetersiz analiz veya yanlış kararlar
2. Güvenlik Yönetim Planlaması
- İşletmede kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılmaması
- İş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin yetersizliği
- Acil durum planlarının oluşturulmaması veya güncel tutulmaması
3. Eğitim ve Bilgilendirme
- Çalışanlara iş güvenliği prosedürleri ve koruyucu ekipman kullanımı hakkında yeterli eğitim verilmemesi
- Oryantasyon eksikliği ve yeni yöntem-teknolojilerle ilgili sürekli eğitimin yapılmaması
4. Sağlık Gözetimi ve Kontroller
- Düzenli aralıklarla sağlık muayenesi yapılmaması
- Solvent, kimyasal, radyasyon vb. risk gruplarında çalışanların periyodik testlerinin ihmal edilmesi
- Mevzuatla belirtilen sağlık raporlarının ve doktor kontrollerinin yapılmaması
Özet Tablo
| Faktör | Açıklama | Yönetsel Sorumluluk |
|---|---|---|
| İşe Uygun Olmayan Personel İstihdamı | Yanlış alım politikaları ve hatalı görev-meslek eşleşmeleri | Evet |
| Yetersiz Güvenlik Yönetim Planı | Risk değerlendirmesi, acil durum, denetim ve dokümantasyon süreçlerindeki eksiklikler | Evet |
| Yetersiz İnsan İlişkileri | Çalışanlar arası iletişim sorunları, grup içi çatışmalar, motivasyon ve uyum problemleri | Hayır (Đ) |
| Yetersiz Sağlık Kontrolleri | Düzenli sağlık muayenelerinin planlanmaması, mevzuata uygun takip ve gözetim eksikliği | Evet |
| Yetersiz Eğitim ve Öğretim | İşin gerektirdiği bilgilerin, prosedürlerin ve güvenlik konularının çalışanlara aktarılmaması | Evet |
(Đ) Burada “Hayır” işareti, yönetim kaynaklı faktör olarak yeterince doğrudan tanımlanmadığını ifade eder.
Sonuç ve Kısa Özet
- Yönetsel faktörler, iş kazalarının önlenmesinde kritik rol oynar. Özellikle işe uygun personel seçimi, kapsamlı bir güvenlik yönetimi, yeterli eğitim programları ve çalışanların sağlık gözetiminin sağlanması kurumların sorumluluğundadır.
- Yetersiz insan ilişkileri ise daha çok çalışanın bireysel veya grup içi iletişim sorunlarına, psikososyal ve örgütsel dinamiklere işaret eder. Dolayısıyla tipik olarak “yönetsel kaynaklı kaza nedenleri” arasında doğrudan sayılmaz.
- Bu nedenle, sorudaki “Aşağıdakilerden hangisi iş kazalarında yönetsel faktörlerden kaynaklı iş kazaları nedenlerinden biri değildir?” sorusunun cevabı “Yetersiz insan ilişkileri” olmaktadır.
Kaynaklar:
- Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2022). İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı.
- ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü). (2021). İş Sağlığı ve Güvenliği Temel İlkeleri ve Uygulamaları.
- İSG Uzmanlık Ders Notları (2022), Anadolu Üniversitesi e-kampüs isg.anadolu.edu.tr.