… İnsan nüfusunun çoğunun kuzey yarım kürede bulunması sebebiyle, kıtaya gemi ve uçakla ulaşmak oldukça maliyetli. Ancak yılda yaklaşık 50 bin kişi, yaz aylarında buzulların erimesi ile kıtayı ve penguenlerin doğal yaşamını gözlemlemek için yarımada bölgesine hareket eden gemilere biniyor ve haftalar sonra Antarktika’ya varıyor. Kıtadaki koşullar insan yaşamı ve turizm faaliyetleri için elverişli değil. 100’e yakın bilim istasyonunda bilim insanları, genellikle yaz aylarında görev yapıyor.
Bu parçanın başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) İnsanın seyahat ihtiyacını karşılamak için aklına en son gelebilecek yerler sıralansa şüphesiz kutup bölgeleri ilk sırayı alır
B) Antarktika, binlerce yıldan beri insan ayağı değmemiş coğrafyasıyla her yıl milyonlarca gezgini ağırlayacak doğal imkânlara sahip
C) Kıtalar arasında akla en son gelen Antarktika, bu alçak gönüllülüğü hak etmeyecek kadar geniş maden zenginliği ile dikkat çekiyor
D) Üzerinde birçok araştırma yapılan Antarktika kıtası, bilim insanlarına göre yakın gelecekte küresel ısınma nedeniyle tehlike altında
E) Uzak ve vahşi coğrafyasıyla zihinlerimizde yer eden Antarktika’ya seyahat, çeşitli zorluklar içerdiği için birçok kişinin aklından bile geçirmediği bir etkinlik
Paragrafta Anlam ve Düşüncenin Akışını Tamamlama
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragraf tamamlama sorularında boşluğa getirilecek cümle, kendisinden sonra gelen cümlenin hem anlamsal konusuyla hem de dil bilgisel gönderim ögeleriyle (zamir, işaret sıfatı, belirtme ekleri) kusursuz bir uyum içinde olmalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metnin boşluktan hemen sonraki kısmında yer alan;
- “…kıtaya gemi ve uçakla ulaşmak oldukça maliyetli.” ifadesindeki “kıtaya” sözcüğü, boş bırakılan ilk cümlede tekil bir kıta adının geçmiş olmasını zorunlu kılar.
- “…İnsan nüfusunun çoğunun kuzey yarım kürede bulunması sebebiyle…” gerekçesi, söz konusu kıtanın güney yarım kürede (Antarktika) yer aldığını doğrular.
- Paragraftaki “Ancak yılda yaklaşık 50 bin kişi…” ifadesi, kendisinden önce Antarktika’ya seyahatin zorluğundan ve insanların buraya gitmeyi tercih etmediğinden söz eden bir yargıyla karşıtlık (tez-antitez) kurmalıdır.
Seçeneklerin Değerlendirmesi:
- A) “Kutup bölgeleri” çoğul bir adlandırmadır ve Kuzey Kutbu’nu da kapsar; bu nedenle devamındaki “kuzey yarım kürede bulunması sebebiyle kıtaya…” ifadesiyle hem anlamsal hem de yapısal olarak uyuşmaz.
- B) Parçada koşulların turizme elverişli olmadığı ve sadece 50 bin kişinin gittiği belirtildiğinden “milyonlarca gezgini ağırlayacak doğal imkânlar” ifadesi metnin ana düşüncesiyle çelişir.
- C) Metin Antarktika’nın maden zenginliğinden değil, turizm ve bilimsel araştırma amaçlı seyahatlerden bahsetmektedir.
- D) Metnin devamında küresel ısınma tehlikesi değil, kıtaya seyahatin zorluğu ve maliyeti anlatılmaktadır.
- E) Antarktika’ya seyahatin zorluklar içermesi ve çoğu kişinin aklından bile geçirmediği belirtilerek sonraki “maliyetli” açıklamasına ve “Ancak yılda yaklaşık 50 bin kişi…” tezatlığına pürüzsüz bir zemin hazırlanmıştır.
CEVAP: E) Uzak ve vahşi coğrafyasıyla zihinlerimizde yer eden Antarktika’ya seyahat, çeşitli zorluklar içerdiği için birçok kişinin aklından bile geçirmediği bir etkinlik
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Boşluktan sonraki cümlede geçen “kıtaya” gibi gizli gönderim ögelerine dikkat edilmelidir. Genel bir kavramdan (kutup bölgeleri) bahseden seçenekler yerine, metnin odağındaki özel ismi ve nesneyi doğrudan karşılayan seçenek doğru cevaptır.