- Deniz kıyısındaki kahvehanede tek tük (seyrek)
insan göze çarpıyordu. Masalardan birine
yarım ağızla (tereddütle) ilişmiş olan ihtiyar adam,
garsonun getirdiği çayı büyük bir iştahla (keyifle)
yudumlamaya başladı. Birden gözlerinde
mahzun (üzgün) bir ifade belirdi. Belli ki eski günlerini
aklına getirmişti (anımsamıştı).
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin
anlamı parantez (1 içinde verilen açıklamayla
uyuşmamaktadır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V - Yakın tarihi şiir üzerinden okumaya çalışan kişiler,
büyük bir boşlukla karşı karşıya kalır. Şairlerin çoğu,
toplumdan hareketle bireyi değil bireyden hareketle
toplumu açıklama eğilimine sahipti. Bu yüzden Türk
şiirinin genelinde sanatçı da eser de tarihin üstüne
yükselmek zorunda kaldı. Sanatçı, estetik değeri bir
sığınak olarak gördü.
Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yaşanan olayları belirli mesafeden aktarmak
B) Eserin biçiminden çok içeriğini önemsemek
C) Olayları bütüncül bir yaklaşımla ele almak
D) Gündelik hayatın sorunlarına yer vermemek
E) Zamanın tanıklığını yapmaktan uzak durmak - Son yıllarda ruh sağlığı alanında da kullanılmaya
başlanan ve kişinin ihtiyaç duyduğu anda
ulaşabileceği öneriler sunan yapay zekâ destekli
uygulamalar, kimi durumlarda kısa süreli bir
rahatlama sağlayabilir. Bu nedenle bir ilk yardım
çantası gibi — bir işlev üstlendikleri söylenebilir,
ancak bunları temel bir tedavinin ya da profesyonel
müdahalenin yerine koymak — bir tutumdur.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla
aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) tamamlayıcı - ölçülü
B) koruyucu - temkinli
C) destekleyici - yanlış
D) yönlendirici - gerçekçi
E) iyileştirici - kısıtlayıcı - A’dan Z’ye Sanat Tarihi, sanatı bir dizi kolay ve
anlaşılır soruyla yeniden ele alıyor. Alanında iz
bırakacak nitelikteki bu kitaptaki sorular, bazı sanat
eserlerinin ayrıntılarına dair okurlara fikir vermek
için genel bir anlayışın ardından özele doğru iniyor.
Eserin bir diğer özelliği de hemen her bölümün
faydalı çizelgelere ve elbette söz konusu sanat
dalına ait göz dolduran yüksek kalitede renkli
görsellere yer vermiş olması.
Bu parçada yer alan deyimler ve aşağıdaki
anlamları eşleştirildiğinde hangisi dışta kalır?
A) Bir konuyu araştırmak
B) Düşüncesini değiştirtmek
C) Etkisini kalıcı duruma getirmek
D) Bir konuda yol gösterici bilgi edinmek
E) Görünüşü ile umulduğundan çok etkilemek
TYT Türkçe Sözcükte ve Cümlede Anlam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçe anlam bilgisi sorularında deyimlerin sözlük ve bağlam anlamları, sözcük öbeklerinin metne kattığı mecaz ve yan anlamlar ile parçanın ana düşüncesini tamamlayan mantıksal bağlaçlar belirleyicidir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Analizi (Sözcük Anlamı Uyuşmazlığı)
- I. tek tük (seyrek): Az sayıda, aralıklı anlamındadır; uyuşur.
- II. yarım ağızla (tereddütle): Uyuşmaz. “Yarım ağızla”, konuşma eylemi için kullanılan ve “isteksizce, gönülsüzce, önemsenmeyerek” anlamına gelen bir deyimdir. “Tereddütle” (kararsızlıkla/çekinerek) anlamı taşımaz.
- III. iştahla (keyifle): İstekle, keyifle anlamındadır; uyuşur.
- IV. mahzun (üzgün): Kederli, üzgün anlamındadır; uyuşur.
- V. aklına getirmişti (anımsamıştı): Hatırlamıştı anlamındadır; uyuşur.
1. Soru Cevabı: B) II
2. Soru Analizi (Altı Çizili Sözün Anlamı)
Metnin başında yakın tarihi şiirden okumak isteyenlerin “büyük bir boşlukla” karşılaşacağı, çünkü şairlerin bireye ve estetiğe sığınarak “tarihin üstüne yükselmek zorunda kaldığı” belirtilmiştir.
- Şairlerin olayları aktarmayıp estetiğe yönelmesi, eserlerinde yaşanılan dönemin tarihî olaylarına ayna tutmadığını gösterir.
- Bu durum, zamanın tanıklığını yapmaktan uzak durmak anlamına gelir.
2. Soru Cevabı: E — Zamanın tanıklığını yapmaktan uzak durmak
3. Soru Analizi (Boşluk Doldurma)
- Metinde yapay zekâ uygulamalarının kısa süreli rahatlama sağladığı, bir “ilk yardım çantası” gibi asıl tedaviye katkı sunan destekleyici bir işleve sahip olduğu vurgulanmıştır.
- Cümlenin devamındaki “ancak bunları temel bir tedavinin yerine koymak…” ifadesi bir uyarı niteliğindedir. Profesyonel tedavi yerine bu uygulamalara güvenmek hatalı yani yanlış bir tutumdur.
3. Soru Cevabı: C — destekleyici - yanlış
4. Soru Analizi (Deyim ve Anlam Eşleştirmesi)
Parçada geçen deyimler ve seçenek eşleştirmeleri:
- “Ele almak” \rightarrow A) Bir konuyu araştırmak / incelemek
- “İz bırakmak” \rightarrow C) Etkisini kalıcı duruma getirmek
- “Fikir vermek” \rightarrow D) Bir konuda yol gösterici bilgi edinmek / sunmak
- “Göz doldurmak” \rightarrow E) Görünüşü ile umulduğundan çok etkilemek
Parçada “akıl çelmek”, “fikrini değiştirmek” gibi düşüncesini değiştirtmek anlamına gelen bir deyim bulunmamaktadır.
4. Soru Cevabı: B — Düşüncesini değiştirtmek
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Paragrafta boşluk doldururken “ancak, oysa, fakat” gibi zıtlık bildiren bağlaçlardan sonra gelen yargının olumlu/olumsuz duygu yönüne (konsept polaritesine) dikkat etmek çeldiricileri hızla eler.